انرژی تجدیدپذی انرژی سودمندی است که از منابع تجدیدپذیر بهدست میآید، که در مقیاس زمانی انسانی بهطور طبیعی دوباره جایگزین میشوند. از جمله این منابع میتوان به منابع خنثی کربنی (منابعی با انتشار کربن صفر) مانند نور خورشید، باد، باران، جزر و مد، امواج و گرمایش زمینگرمایی اشاره کرد.
به گزارش پایگاه خبری بهره ورنیوز به نقل از اخبار صنعت، این اصطلاح معمولاً زیستتوده را نیز در بر میگیرد که وضعیت خنثی کربن آن مورد بحث است. این گونه از منبع انرژی دربرابر سوختهای فسیلی قرار دارد که بسیار سریعتر از تجدید مصرف میشوند.باد، خورشید، و برق آبی سه منبع انرژی تجدیدپذیر هستند.
انرژیهای تجدیدپذیر بیشتر، انرژی را در چهار زمینه مهم تأمین میکنند: تولید برق، گرمایش و سرمایش هوا و آب، ترابری و خدمات انرژی روستایی (خارج از شبکه).
بر اساس گزارش REN21 سال ۲۰۱۷، انرژیهای تجدیدپذیر در سال ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ به ترتیب ۱۹٫۳ درصد در مصرف انرژی جهانی انسان و ۲۴٫۵ درصد در تولید برق آنها نقش داشتهاست. این میزان مصرف انرژی به این صورت تقسیم میشود: ۸٫۹٪ حاصل از زیستتوده سنتی، ۴٫۲٪ از انرژی گرمایی (زیستتوده مدرن، زمینگرمایی و گرمای خورشیدی)، ۳٫۹٪ حاصل از برق آبی و ۲٫۲٪ باقیمانده برق حاصل از باد، خورشید، زمینگرمایی و دیگر اشکال زیستتوده است.
سرمایهگذاری جهانی در فناوریهای تجدیدپذیر در سال ۲۰۱۵ بیش از ۲۸۶ میلیارد دلار بودهاست. در سال ۲۰۱۷، سرمایهگذاری جهانی در انرژیهای تجدیدپذیر بالغ بر ۲۷۹٫۸ میلیارد دلار بود که چین با ۱۲۶٫۶ میلیارد دلار ۴۵٪ از سرمایهگذاریهای جهانی را به خود اختصاص دادهاست.
همچنین ایالات متحده ۴۰٫۵ میلیارد دلار و اروپا ۴۰٫۹ میلیارد دلار بر روی انرژیهای تجدیدپذیر سرمایهگذاری انجام دادهاند. در سطح جهان ۱۰٫۵ میلیون شغل در ارتباط با صنایع انرژیهای تجدیدپذیر وجود دارد که فتوولتائیک خورشیدی بزرگترین کارفرمای این صنعت است. سامانههای انرژی تجدیدپذیر به سرعت در حال کارآمدتر و ارزانتر شدن هستند و سهم آنها از کل انرژی مصرفی در حال افزایش است.
در سال ۲۰۱۹، بیش از دو سوم ظرفیت برق تازه نصب شده در سراسر جهان، از گونه تجدیدپذیر بودهاست.[۱۰] رشد مصرف زغال سنگ و نفت تا پایان سال ۲۰۲۰ ممکن است به دلیل رشد بهکارگیری انرژیهای تجدیدپذیر و گاز طبیعی پایان یابد.
حداقل ۳۰ کشور در سراسر جهان وجود دارند که در سطح ملی حداقل ۲۰٪ از انرژی خود را از انرژیهای تجدیدپذیر تأمین میکنند. پیشبینی میشود که بازارهای ملی انرژیهای تجدیدپذیر در دهه آینده و پس از آن به شدت رشد کنند. اکنون حداقل سه کشور، یعنی ایسلند و نروژ وپاراگوئه همه برق موردنیاز خود را با بهکارگیری انرژیهای تجدیدپذیر تولید میکنند و بسیاری از کشورهای دیگر هدف خود را برای رسیدن به ۱۰۰٪ انرژی تجدیدپذیر در آینده تعیین کردهاند.
حداقل ۴۷ کشور در سراسر جهان اکنون بیش از ۵۰ درصد برق خود را از منابع تجدیدپذیر تأمین میکنند.برخلاف انرژیهای فسیلی که فقط در برخی کشورهای محدود متمرکز شدهاند، انرژیهای تجدیدپذیر در مناطق جغرافیایی مختلفی گسترده شدهاند. استقرار سریع انرژیهای تجدیدپذیر و فناوریهای بهرهوری انرژی منجر به امنیت چشمگیر انرژی، کاهش تغییرات آب و هوایی و منافع اقتصادی شدهاست.در نظرسنجیهای بینالمللی افکار عمومی، پشتیبانی شدیدی برای ارتقا منابع تجدیدپذیر مانند انرژی خورشیدی و بادی وجود دارد.
در حالی که بسیاری از پروژههای انرژیهای تجدیدپذیر در مقیاس وسیع هستند، فناوریهای تجدیدپذیری نیز وجود دارند که برای مناطق روستایی و دورافتاده و کشورهای در حال توسعه، که در آنها انرژی بیشتر در توسعه انسانی بسیار مهم است، مناسب هستند. از آنجا که بیشتر سامانههای انرژی تجدیدپذیر برای تولید برق استفاده میشوند، بهکارگیری انرژیهای تجدیدپذیر معمولاً با الکتریکی کردن بیشتر سامانهها و تجهیزات همراه است، چرا که این کار چندین مزیت دارد: برق را به راحتی میتوان به گرما تبدیل کرد، برق را میتوان به راحتی و با بهره وری بالا به انرژی مکانیکی تبدیل کرد، و در نقطه مصرف کاملاً تمیز است. علاوه بر این، برقرسانی با انرژی تجدیدپذیر کارآمدتر است و منجر به کاهش چشمگیری در انرژی موردنیاز میشود.
تولید برق تجدیدپذیر در ایران توجیه اقتصادی یافته است
مدیرعامل شرکت مانا انرژی پاک از سرمایه گذاران بخش خصوصی در حوزه برق تجدیدپذیر گفت: اقدامات اجرایی پروژه ساخت ۱۵۰۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی در ۳۴ ساختگاه آغاز شده است.
علی پژوهان اظهار کرد: همزمان با برنده شدن در مناقصه، موضوعات مربوط به قرارداد پیش رفت و در کنار آن گروه های اجرایی و مهندسی، تشکیل و جلسات با مسئولان ذیربط در استان های مختلف برگزار شد تا روند صدور مجوزهای مختلف از نهادهای مربوطه تسریع شود؛ مهمترین مجوز برای ساخت نیروگاه خورشیدی مربوط به زمین های محل اجرای پروژه هاست.
وی روند اجرای پروژه ساخت ۱۵۰۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی در استانهای مختلف را تشریح و خاطرنشان کرد: روند صدور مجوز در برخی استانها همچون سیستان و بلوچستان به خوبی در حال انجام است؛ از پیشروی کار و حمایت مسئولان در برخی استان ها خوشحال شدم و به زودی برخی زمین ها را برای آغاز ساخت نیروگاه تحویل می گیریم.
وی اضافه کرد: در کنار این امر گروه های مهندسی، تشکیل و اقدامات مهندسی شروع شده است. همچنین طی چند روز آینده قرارداد اسناد مهندسی ساختگاهها منعقد خواهد شد. همزمان مذاکرات برای تامین اقلام و تجهیزات مورد نیاز ساخت نیروگاههای خورشیدی آغاز شده است.
مدیرعامل شرکت مانا انرژی پاک ادامه داد: ۳۴ ساختگاه با مساحت بیش از ۲۲۵۰ هکتار برای ساخت ۱۵۰۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی در نظر گرفته شده است.
پژوهان خاطرنشان کرد: با تصمیمات حاکمیتی که در سطح دولت، وزارت نیرو و مجموعه ساتبا وضع شده است، تولید برق خورشیدی در ایران توجیه اقتصادی لازم را پیدا کرده است، بنابراین ما هم به عنوان یک بنگاه اقتصادی در این موضوع وارد شدیم.
وی، مزیتهای تولید برق خورشیدی در ایران را برشمرد و بیان کرد: نیروگاه های خورشیدی وابستگی به خوراک ندارند و برای تولید تنها به آفتاب نیاز است در حالیکه تولید برق از نیروگاه های حرارتی به سوخت نیاز دارد و جزو منابع تجدیدناپذیر است. بهره برداری از نیروگاه های خورشیدی آسان است و هزینههای تعمیرات آن در طول دوره بهرهبرداری بسیار پایین است؛ طول دوره ساخت کوتاه است و به محض ایجاد زیرساختها، با نصب پنلها می توان به تدریح برق را وارد شبکه کرد.
پژوهان اظهار کرد: ظرفیت کشور برای ساخت نیروگاه خورشیدی حدود ۴۰ تا ۵۰ هزار مگاوات است، لذا یک برنامه و بازار بزرگی در آینده برای کشور پیش بینی میشود.
وی با اشاره به تعهدی که بر عهده بخش خصوصی برای ساخت ۴۵۰۰ مگاوات نیروگاه انرژی تجدیدپذیر در مدت ۷ ماه گذاشته شده است، اظهار کرد: در فرایند ساخت این نیروگاهها وظایفی بر عهده بخش خصوصی گذاشته شده و یک سری وظایف برعهده حاکمیت است. از آنجا که زمان بندی پروژه فشرده است، باید دستگاههای اجرایی و نهادهای مرتبط نگاه ویژهای به این موضوع داشته باشند و آن را در اولویت کاری خود قرار دهند؛ اگر بخش خصوصی و حاکمیت تلاش کنند مطمئن هستم که میتوان اهداف این پروژه را محقق ساخت.
وی خاطرنشان کرد: معتقدیم که ساخت ۴۵۰۰ مگاوات نیروگاه انرژی تجدیدپذیر برای کشور عدد بزرگی است و یک جهش تلقی می شود.
جزئیات حمایت ویژه از صنایع پیشرو در تولید برق تجدیدپذیر
پیشتر رئیس سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهره وری انرژی برق با بیان اینکه وزارت نیرو از صنایع پیشرو در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر حمایت ویژه میکند، افزود: صنایع تولیدکننده انرژی تجدیدپذیر از محدودیتهای برقی معاف میشوند.
«محمود کمانی»، در ارتباط با اقدامات وزارت نیرو در راستای حمایت از صنایع بزرگ برای احداث و توسعه انرژیهای تجدیدپذیر گفت: بر اساس ابلاغیه وزارت نیرو قرار است به صنایعی که بر اساس تکالیف قانونی خود اقدام به احداث نیروگاه تجدیدپذیر میکنند، انرژی برق معادل و پایدار بدون دریافت هزینه برق تحویل داده شود.
وی افزود: بر اساس ماده ۴ قانون مانع زدایی از صنعت برق، صنایع بزرگ موظف هستند تا نسبت به احداث ۱۰ هزار مگاوات نیروگاه برق اقدام کنند که هزار مگاوات این میزان باید انرژی تجدیدپذیر باشد.
معاون وزیر نیرو ادامه داد: در همین رابطه دستورالعملی از سوی وزارت نیرو به صنایع بزرگ ابلاغ شده است که در آن مشوقهایی با هدف ترغیب صنایع برای احداث و توسعه انرژیهای تجدیدپذیر مشخص شده است.
رییس سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق در همین رابطه توضیح داد: دستورالعمل مورد اشاره این امکان را فراهم میکند که اگر یک واحد صنعتی اقدام به احداث نیروگاه تجدیدپذیر به صورت خود تامین کرد، صرف نظر از اینکه این نیروگاه در کدام منطقه از کشور باشد، وزارت نیرو انرژی برق تولیدی صنایع از محل انرژیهای تجدیدپذیر را تحویل میگیرد و معادل همان انرژی را به صنایع در محل کارخانه تحویل میدهد.
کمانی با تاکید بر اینکه وزارت نیرو در این نوع از تبادل خود پولی بابت برق تحویلی به صنایع دریافت نمیکند، افزود: اگرچه برق تولیدی در نیروگاههای خورشیدی از صبح تا بعد از ظهر به شکل ناقوسی است و در ایام ظهر به اوج میرسد، اما انرژی مورد نیاز این صنایع به صورت تمام از شبکه برق تامین میشود که در این شرایط صنایع از هزینه انتقال انرژی نیز معاف میشوند.
معاون وزیر نیرو با اشاره به اینکه در این مدل صنایع میتوانند در فصل تابستان از برق پایدار بهرهمند شوند، ادامه داد: با اینکه در شرایط کنونی صنعت برق در فصل گرم سال دچار ناترازی است، اما صنایعی که در حوزه انرژی تجدیدپذیر ورود کنند، از امکان تامین برق پایدار بهره مند، میشوند و مشمول اجرای طرحهای محدودیت مصرف برق به وِزه در دوره گرم سال نخواهند شد.
وی با اشاره به تفاوت مشوقهای وزارت نیرو برای صنایع در حوزه احداث نیروگاه حرارتی و تجدیدپذیر عنوان کرد: اگرچه معافیت صنایع پیشرو در حوزه احداث نیروگاه از محدودیت برق و تامین برق معادل صنایع برای هر دو نوع نیروگاه وجود دارد، اما امتیازات در نظر گرفته شده برای نیروگاه تجدیدپذیر نسبت به نیروگاه حرارتی بیشتر است.
کمانی در همین رابطه اضافه کرد: در حوزه تولید انرژی تجدیدپذیر وزارت نیرو متعهد خواهد شد به صنایع پیشرو ۳۰ درصد بیشتر از برق تولیدی عدم قطعی برق بدهد. به عنوان مثال اگر صاحب کارخانهای ۱۰۰ مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر احداث کند، به میزان ۱۳۰ مگاوات مصرف او از آن شمول محدودیت دوره پیک خارج میشود.
وی در بخش انتهایی سخنان خود با اشاره به استقبال خوب صنایع از این طرح افزود: نظر به استقبال خوب صنایع بزرگ از این طرح تاکنون ۲۹۰۰ مگاوات پروانه احداث نیروگاه تجدیدپذیر برای صنایع صادر شده که تقریباً ۳ برابر میزان در نظر گرفته شده در قانون است و پیش بینی میکنیم، با بهره برداری از این نیروگاهها شاهد افزایش قابل توجه میزان برق تحویلی به صنایع در ایام اوج بار سالهای آینده باشیم.