برای حفظ یا افزایش بهره وری، ابتدا باید بدانیم که بهره وری چیست و چگونه کار می کند. در این مقاله سعی میشود به شکل عمیقتری به بهره وری در تئوری و عمل بپردازیم.
به گزارش پایگاه خبری بهره ورنیوز، فاطمه ماهی دشتی در ترجمه ای از یکی از مقالات مک کینزی آورده است:
بهره وری مقدار ارزش ایجاد شده در خلال هر ساعت کار انجام شده در یک جامعه را اندازه گیری میکند.
احتمالاً میدانید که مقدار کاری که میتوانید در یک روز انجام دهید، میزان بهره وری شما را نشان میدهد. در اقتصاد بهره وری تقریباً تعریفی مشابه با بهره وری شما در پشت میز کارتان دارد. اما اندازهگیری بهرهوری شرکتها و کشورها، کمی پیچیدهتر از اندازه گیری سرعت شما در پاک کردن صندوق ورودی ایمیلهای دریافتی است.
در مقیاس یک کشور، بهره وری را میتوان به عنوان ابزاری برای پر کردن شکاف بین استانداردهای موجود و استانداردهای مطلوب زندگی تعریف کرد. تنها راهی که مردم یک کشور میتوانند به استاندارد زندگی بالاتری دست یابند، رشد بهره وری است.
در مورد یک شرکت، بهره وری است که تعیین میکند آیا آن شرکت میتواند دستمزد کارکنان خود را افزایش دهد و یا حتی میتواند به فعالیت خود ادامه دهد یا خیر. ثابت ماندن یا کاهش بهرهوری میتواند مشکلات جدی را برای افراد، سازمانها و کشورها به همراه داشته باشد.
برای حفظ یا افزایش بهره وری، ابتدا باید بدانیم که بهره وری چیست و چگونه کار می کند. در این مقاله سعی میشود به شکل عمیقتری به بهره وری در تئوری و عمل بپردازیم.
بهره وری چگونه محاسبه میشود؟
بهره وری معیاری از نسبت ستانده به نهاده است. بهره وری نیروی کار رایجترین معیار بهرهوری است که به شکل ستانده اقتصادی (تولید ناخالص داخلی یا GDP) تولید شده در ازای هر ساعت کار تعریف میشود. بهره وری نیروی کار معمولاً مهمترین عامل تعیین کننده رشد اقتصادی و دستمزد در بلندمدت است. در طول زمان، بهرهوری نیروی کار و دستمزدهای واقعی ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر دارند.
در مقیاس کشوری، بهره وری نیروی کار اغلب به شکل نسبت تولید ناخالص داخلی به کل ساعات کار محاسبه می شود. بنابراین اگر تولید ناخالص داخلی یک کشور یک تریلیون دلار باشد و مردم آن کشور 20 میلیارد ساعت برای ایجاد این ارزش کار کرده باشند، بهره وری نیروی کار کشور 50 دلار در ساعت خواهد بود. رشد بهره وری نیروی کار به متظور افزایش دستمزدها و استانداردهای زندگی بسیار مهم است و به افزایش قدرت خرید مصرفکنندگان کمک میکند.
بهره وری در اقتصاد به چه معنا است؟
در رابطه با بهرهوری نیروی کار صحبت کردیم، اما اقتصاددانان انواع دیگری از بهرهوری را نیز اندازهگیری میکنند. بهره وری سرمایه معیاری از مقدار استفاده از سرمایه فیزیکی (مانند املاک و مستغلات، تجهیزات و موجودی کالا) در تولید ستانده هایی از قبیل کالاها و خدمات است. (بهره وری سرمایه و بهره وری نیروی کار اغلب در کنار هم به عنوان معیاری از استاندارد کلی زندگی در یک کشور در نظر گرفته میشوند.) بهره وری کل عوامل، آن بخش از رشد تولید است که به واسطه رشد نیروی کار یا سرمایه توضیح داده نمیشود. این نوع بهره وری گاهاَ «رشد مبتنی بر نوآوری» نیز نامیده میشود.
آیا رشد بهره وری رو به شتاب است یا رو به کندی؟
25 سال گذشته، راوی داستان موفقیت بزرگ بهره وری جهانی بوده است. دستاوردهای این حوزه عمدتاً توسط دو کشور چین و هند خلق شده است: از سال 1997 تا 2022، چین تولید خود را از 6000 دلار به ازای هر کارگر به 40000 دلار رساند و بهره وری متوسط اقتصاد خود را شش برابر کرد.
30 اقتصاد نوظهور که 3.6 میلیارد نفر جمعیت دارند، بر روی «خط سریعی» از بهبود قرار دارند. اگر این کشورها بتوانند این سرعت را حفظ کنند، ظرف حدود 25 سال آینده به سطوح بهره وری اقتصادهای پیشرفته خواهند رسید.
اما با وجود این رشد شدید در برخی اقتصادها، رشد بهره وری به طور کلی از زمان بحران مالی جهانی در سال 2008 کاهش یافته است. رشد بهره وری نیروی کار پس از زمان رونق پیشین آن در دهه 1960 در ایالات متحده و اروپای غربی رو به کاهش نهاده است.
کاهش بهره وری در ژاپن، ایالات متحده، اروپای غربی و سایر اقتصادهای پیشرفته دو دلیل عمده دارد. اولا، در آستانه بحران مالی جهانی سال 2008، صنعت ساخت و تولید، عمدتاً صنعت الکترونیک، امواجی از پیشرفت بهرهوری را تجربه کرد که این امواج در سالهای پس از آن به آرامی رو به زوال نهادند.
ثانیا، از زمان بحران سال 2008 در سطح سرمایه گذاری در بخشهای مختلف کاهش کلی رخ داد که احتمالاً به دلیل کاهش تقاضا و تداوم عدم اطمینان در سطح اقتصاد کلان بود.
چرا بهره وری تا این حد مهم است؟
اگر بخواهیم به دو چالش اصلی قرن بیست و یکم پاسخ دهیم، نیاز به افزایش بهرهوری داریم. این دو چالش عبارتند از شکاف در توانمندسازی نیروی کار و دستیابی به انتشار صفر دی اکسید کربن. طبق تحقیقات موسسه جهانی مککینزی، رفع این شکافها به سالانه معادل 8 درصد تولید ناخالص داخلی جهانی نیاز دارد که بدون رشد سریع بهره وری دستیابی به آن بسیار سخت خواهد بود.
علاوه بر این، اگر بهرهوری بهبود نیابد، رشد اقتصادی بیسابقه 50 سال گذشته – که طی آن اقتصاد جهانی شش برابر و میانگین درآمد سرانه تقریباً سه برابر شد – به شدت کاهش خواهد یافت. چرا که رشد جمعیت در حال کاهش است، به این معنی که نسبت نیروی کار به کل جمعیت کاهش مییابد. اگر تعداد کارگران کمتری در اقتصاد فعال باشند، باید بهره وری هر کارگر افزایش یابد تا رشد تولید ناخالص داخلی بتواند با نرخ ثابتی به مسیر خود ادامه دهد.
تحقیقات موسسه جهانی مککینزی در مورد آینده بهرهوری و رشد پس از بحران کووید-19، که بر ایالات متحده و اروپا متمرکز بود، نشان داد که واکنش شرکتها در برابر این همهگیری ممکن است باعث تشدید فشارهای ساختاری بلندمدت بر تقاضا شود.
شایان ذکر است که حدود 60 درصد از بهره وری بالقوه ای که از آن صحبت میشود، حاصل رفتار شرکتهایی است که رشد کارایی را اولی بر رشد تولید میدانند و به اقداماتی از قبیل اتوماسیون سازی فرآیندهای خود دست میزنند. اگر منافع حاصل از بهره وری مجدداً بر روی رشدی سرمایه گذاری نشود که باعث ایجاد شغل و درآمد شود، با خطر افزایش شکاف نابرابری روبرو خواهیم بود.
بازآموزی و مهارت آموزی مجدد و سریع نیروی کار برای اجتناب از این امر کلیدی است، چرا که میتواند به افرادی که شغل خود را در اثر اتوماسیون سازی از دست داده اند کمک کند تا به سرعت شغل یا حرفه دیگری برای خود پیدا کنند. اگر شغل جدید آنها بهره ورتر از شغل قبلی باشد – که اغلب اینطور است – نیروی کار مذکور میتواند «تهدید» پیش روی خود را به فرصت و افزایش بهره وری برای خود و اقتصاد تبدیل کند.
مطالب مرتبط:
مجله بهرهوری (1): شرکتهایی که بالاترین بهرهوری را دارند، چه تفاوت عملکردی با دیگران دارند؟
این مقاله، ترجمه مقاله ای با عنوان «What is productivity» در وبسایت مک کینزی v(https://www.mckinsey.com/) منتشر شده است. این مقاله در می 2024 به روز شده است. نسخه اول آن در ابتدا در فوریه 2023 منتشر شد.
روزهای جمعه میتوانید در پایگاه خبری بهره ورنیوز، ترجمه مقالاتی در حوزه بهره وری که معتبرترین مراجع منتشر شده است، را با عنوان «مجله بهره وری» مطالعه کنید.