با وجود اهمیت روزافزون هوش مصنوعی در اقتصاد و آینده فناوری جهان، ایران همچنان با چالشهای اساسی در این حوزه روبهرو است. فاصله ۷ ساله ایران از میانگین جهانی در كاربرد هوش مصنوعی در كسبوكارها، سرمایهگذاریهای محدود در مقایسه با كشورهای منطقه و نبود زیرساختهای مناسب، آینده این فناوری حیاتی را در كشور با ابهام مواجه كرده است. ايران با ميانگين جهانی در كاربرد هوش مصنوعی ۷ سال فاصله دارد
به گزارش پایگاه خبری بهره ورنیوز به نقل از تعادل، در حالی كه عربستان سعودی با سرمایهگذاری ۲۰ میلیارد دلاری و امارات با ۱.۵ میلیارد دلار در حال پیشتازی هستند، ایران تنها ۱۰ میلیون دلار در این حوزه سرمایهگذاری كرده و همین امر شكاف بزرگی در رقابت منطقهای ایجاد كرده است. از سوی دیگر، عدم وجود رگولاتوری مشخص برای دسترسی به دادهها و چالشهای مربوط به تجاریسازی هوش مصنوعی از جمله موانعی هستند كه سرعت پیشرفت این فناوری را در كشور كند كردهاند.
كارشناسان بر این باورند كه در صورت ادامه این وضعیت، خطر عقبماندگی دائمی ایران در حوزه هوش مصنوعی اجتنابناپذیر خواهد بود و ضرورت یك نهضت سوادآموزی هوش مصنوعی برای جبران این عقبماندگی بیش از پیش احساس میشود.
مراسم افتتاحیه هجدهمین كنفرانس ملی و چهاردهمین كنفرانس بینالمللی مدیریت فناوری و نوآوری با شعار «نوآوری فراتر از مرزها: انقلاب صنعتی چهارم و هوش مصنوعی» برگزار شد. فرهاد نیلی، اقتصاددان و استاد مدعو دانشگاه صنعتی شریف در این مراسم با اشاره به الزامات تجاریسازی هوش مصنوعی گفت: هوش مصنوعی هزینه زیادی میطلبد، به گونهای كه در ابتدای راهاندازی آن نیاز به سرمایهگذاریهای زیادی دارد، ولی با ریسك بالایی همراه است.
وی اظهار كرد: یكی از دغدغههای هوش مصنوعی در حوزه تجاریسازی و بازرگانی است و برای درآمدزایی در حوزه هوش مصنوعی استراتژیهای متنوعی مطرح است. نیلی، پرداخت به ازای میزان استفاده از طریق دسترسی به ابزارهای AI روی ابر بر اساس حق عضویت را یكی از استراتژیهای درآمدزایی از هوش مصنوعی معرفی كرد و یادآور شد: فریمیوم از دیگر استراتژیها است كه از طریق خرید سرویس در زمان استفاده میتوان ایجاد كرد.
این استاد دانشگاه صنعتی شریف، هوشمندسازی محصولات از طریق ارتقای كاركرد محصولات موجود، راهحلهای متناسبسازی شده AI از طریق تعبیه راهحلهای AI درون خط تولید یا عرضه محصول را از دیگر استراتژیها در این زمینه عنوان كرد و یادآور شد: خودكارسازی از طریق كاهش هزینه عملیات و افزایش بهرهوری، هوشمندسازی بازاریابی از طریق طراحی پویشهای هوشمند بازاریابی، درآمدزایی از داده با درآمدزایی از ذخایر داده موجود از دیگر راهكارهای درآمدزایی از هوش مصنوعی به شمار میرود. این اقتصاددان یادآور شد: این در حالی است كه ما در زمینه داده، رگولاتوری مشخص برای دسترسی به دادهها نداریم.
خطر عقبماندگی ابدی در حوزه AI
همچنین رییس كمیته علمی كنفرانس مدیریت فناوری و نوآوری با بیان اینكه ایران با خطر عقبماندگی ابدی حوزه هوش مصنوعی مواجه است، گفت: ما نیاز به نهضت سواد آموزی هوش مصنوعی داریم و سربازان آینده كشور متخصصان هوش مصنوعی هستند.
سیدكامران باقری با اشاره به استفادههای مختلف از هوش مصنوعی در حال حاضر، افزود: تولید محتوای هیجان انگیز، سرعت پیشرفت زیاد، نیاز به توان پردازش چند ده میلیارد دلاری، مهمترین روند فناوری و سرمایهگذاری، خطرات اخلاقی و نیاز به حكمرانی، موج شدید بیكاری و تغییر موازنه ثروت از جمله موارد استفاده از این فناوری است.
وی با بیان اینكه در حال حاضر شاهد تغییر بنیادین در حوزه مدیریت نوآوری و تكنولوژی هستیم، اظهار كرد: تا پیش از این در رشته مدیریت تكنولوژی و نوآوری در نظر داشتیم كه سرعت توسعه تكنولوژی را زیاد كنیم، اما در حال حاضر برای اولینبار در دنیا به دنبال مهار سرعت توسعه فناوری هستیم. وی بیان كرد: نوآوری باز جریان قالب نوآوری در دنیا بوده است، اما الان به سمت بسته عمل كردن در این حوزه میرویم و این امر اتفاق خیلی جدیدی است، در گذشته فناوری انسانمحور یك دغدغه بوده، در حال حاضر همزیستی انسان با ماشین مطرح شده و به یك ادبیات جدید در دنیا تبدیل میشود.
باقری با تاكید بر اینكه امروزه دنیا از نوآوری باز به سمت نوآوری بسته حركت میكند، اظهار كرد: در گذشته هر چند فناوریها انسانمحور بوده، اما امروزه همزیستی انسان با ماشین مطرح شده است. رییس كمیته علمی كنفرانس مدیریت فناوری و نوآوری بیان كرد: هوش مصنوعی مالكیت فكری را به جدیت تحت تاثیر قرار داده و به سمت مالكیت مدلهای هوش مصنوعی میرود، در رشته مدیریت فناوری با فناوری روبه رو بودیم و اما هوش مصنوعی یك عنصر فناوریساز است.
وی با اشاره به مفهوم تاجگذاری تك، گفت: دولت جدید امریكا دستنشانده یك تیم تك است واین امر برای اولینبار در طول تاریخ صورت گرفته است، تمام اخبار مرتبط با دولت امریكا در دو ماه اخیر این گفته را تایید میكند و این یك تغییر عجیب در دنیا ایجاد خواهد كرد.
وی یادآور شد: اسم این پروژه را «منهتن۲» قرار دادهاند، «پروژه منهتن ۱» نیز تولید بمب اتم بود و در حال حاضر در پروژه «منهتن ۲»، ایجاد دیدگاه استارتآپی و تك در یك دولت را دنبال میكنند. وی گفت: احتمالا با این امر، چابكی و پر رنگی دیپلماسی فناوری را خواهیم داشت، سنت سیاستورزی كنار گذاشته خواهد شد و بیطرفی رگولاتور را خواهیم دید. باقری ادامه داد: در این پروژه برای سرعت بالای تغییرات در كشورها، خرید و اداره كشورها و نیز بیواسطه اداره كردن كشورها اقدام خواهند كرد.
وی در خصوص اینكه ما در ایران چه باید بكنیم، یادآور شد: در این زمینه اولا خطر جاماندن ابدی در حوزه AI را داریم. باقری با اشاره به وضعیت ایران در این شرایط جهانی، گفت: ایران با خطر جاماندن ابدی مواجه است و در این حوزه نیاز به فلسفه و علوم انسانی و عملگرایی مفرط در عین ابهام دارد. وی با تاكید بر اینكه در این شرایط شركتهای فناور خصوصی در خط نخست قرار دارند، تاكید كرد: ما نیاز به نهضت سوادآموزی هوش مصنوعی داریم و سربازان آینده كشور متخصصان هوش مصنوعی هستند.
۷ سال متوسط عقبماندگی
سید ایمان میرعمادی دانشیار گروه مدیریت و سیاستگذاری دانشكده مدیریت و اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف دیگر سخنران این رویداد هم در ادامه به كاهش مقالات هوش مصنوعی ایران بین سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۳ اشاره كرد و گفت: در حال حاضر شرایط بدی در مقایسه با كشورهای همسایه نداریم اما اگر این روند كاهشی ادامه پیدا كند میتواند نگرانكننده باشد.
او همچنین گفت: از نظر تعداد شركتهای هوش مصنوعی ایران در سال ۲۰۲۳ در جایگاه چهارم منطقه قرار داشت اما روند رشد شركتهای ایرانی در مقایسه با سایر كشورهای منطقه و جهان كاهشی است. او افزود: ایران از نظر كاربردیسازی هوش مصنوعی در كسب و كارهای ایرانی، ۷سال از میانگین جهانی فاصله دارد و بر این اساس به كارگیری هوش مصنوعی در كسب و كارهای ایرانی در حال حاضر حدود ۱۷ درصد تخمین زده میشود كه با میانگین جهانی فاصله فراوانی دارد.
طبق گفته میرعمادی سرمایهگذاری ایران در مولفههای كلیدی هوش مصنوعی با حدود ۱۰ میلیون دلار از تمامی كشورهای منطقه عقبتر بوده است. او در این باره اضافه كرد: سرمایهگذاری در هوش مصنوعی برای عربستان حدود ۲۰ میلیارد و امارت ۱.۵ میلیارد دلار تخمین زده میشود كه بر این اساس هماكنون فاصله معناداری میان سرمایهگذاری ایران در هوش مصنوعی با كشورهای منطقه قابل مشاهده است.
او همچنین توضیح داد: از نظر ظرفیت توسعهدهندگان هوش مصنوعی، ایران پس از تركیه در جایگاه دوم منطقه قرار دارد و روند مشاركت ایرانیان در توسعه پروژههای با كیفیت هوش مصنوعی در سالهای اخیر صعودی بوده است.
مطالب مرتبط: