با وجود اهمیت روزافزون هوش مصنوعی در اقتصاد و آینده فناوری جهان، ایران همچنان با چالشهای اساسی در این حوزه روبهرو است. فاصله ۷ ساله ایران از میانگین جهانی در کاربرد هوش مصنوعی در کسبوکارها، سرمایهگذاریهای محدود در مقایسه با کشورهای منطقه و نبود زیرساختهای مناسب، آینده این فناوری حیاتی را در کشور با ابهام مواجه کرده است. ایران با میانگین جهانی در کاربرد هوش مصنوعی ۷ سال فاصله دارد
به گزارش پایگاه خبری بهره ورنیوز به نقل از تعادل، در حالی که عربستان سعودی با سرمایهگذاری ۲۰ میلیارد دلاری و امارات با ۱.۵ میلیارد دلار در حال پیشتازی هستند، ایران تنها ۱۰ میلیون دلار در این حوزه سرمایهگذاری کرده و همین امر شکاف بزرگی در رقابت منطقهای ایجاد کرده است. از سوی دیگر، عدم وجود رگولاتوری مشخص برای دسترسی به دادهها و چالشهای مربوط به تجاریسازی هوش مصنوعی از جمله موانعی هستند که سرعت پیشرفت این فناوری را در کشور کند کردهاند.
کارشناسان بر این باورند که در صورت ادامه این وضعیت، خطر عقبماندگی دائمی ایران در حوزه هوش مصنوعی اجتنابناپذیر خواهد بود و ضرورت یک نهضت سوادآموزی هوش مصنوعی برای جبران این عقبماندگی بیش از پیش احساس میشود.
مراسم افتتاحیه هجدهمین کنفرانس ملی و چهاردهمین کنفرانس بینالمللی مدیریت فناوری و نوآوری با شعار «نوآوری فراتر از مرزها: انقلاب صنعتی چهارم و هوش مصنوعی» برگزار شد. فرهاد نیلی، اقتصاددان و استاد مدعو دانشگاه صنعتی شریف در این مراسم با اشاره به الزامات تجاریسازی هوش مصنوعی گفت: هوش مصنوعی هزینه زیادی میطلبد، به گونهای که در ابتدای راهاندازی آن نیاز به سرمایهگذاریهای زیادی دارد، ولی با ریسک بالایی همراه است.
وی اظهار کرد: یکی از دغدغههای هوش مصنوعی در حوزه تجاریسازی و بازرگانی است و برای درآمدزایی در حوزه هوش مصنوعی استراتژیهای متنوعی مطرح است. نیلی، پرداخت به ازای میزان استفاده از طریق دسترسی به ابزارهای AI روی ابر بر اساس حق عضویت را یکی از استراتژیهای درآمدزایی از هوش مصنوعی معرفی کرد و یادآور شد: فریمیوم از دیگر استراتژیها است که از طریق خرید سرویس در زمان استفاده میتوان ایجاد کرد.
این استاد دانشگاه صنعتی شریف، هوشمندسازی محصولات از طریق ارتقای کارکرد محصولات موجود، راهحلهای متناسبسازی شده AI از طریق تعبیه راهحلهای AI درون خط تولید یا عرضه محصول را از دیگر استراتژیها در این زمینه عنوان کرد و یادآور شد: خودکارسازی از طریق کاهش هزینه عملیات و افزایش بهرهوری، هوشمندسازی بازاریابی از طریق طراحی پویشهای هوشمند بازاریابی، درآمدزایی از داده با درآمدزایی از ذخایر داده موجود از دیگر راهکارهای درآمدزایی از هوش مصنوعی به شمار میرود. این اقتصاددان یادآور شد: این در حالی است که ما در زمینه داده، رگولاتوری مشخص برای دسترسی به دادهها نداریم.
خطر عقبماندگی ابدی در حوزه AI
همچنین رییس کمیته علمی کنفرانس مدیریت فناوری و نوآوری با بیان اینکه ایران با خطر عقبماندگی ابدی حوزه هوش مصنوعی مواجه است، گفت: ما نیاز به نهضت سواد آموزی هوش مصنوعی داریم و سربازان آینده کشور متخصصان هوش مصنوعی هستند.
سیدکامران باقری با اشاره به استفادههای مختلف از هوش مصنوعی در حال حاضر، افزود: تولید محتوای هیجان انگیز، سرعت پیشرفت زیاد، نیاز به توان پردازش چند ده میلیارد دلاری، مهمترین روند فناوری و سرمایهگذاری، خطرات اخلاقی و نیاز به حکمرانی، موج شدید بیکاری و تغییر موازنه ثروت از جمله موارد استفاده از این فناوری است.
وی با بیان اینکه در حال حاضر شاهد تغییر بنیادین در حوزه مدیریت نوآوری و تکنولوژی هستیم، اظهار کرد: تا پیش از این در رشته مدیریت تکنولوژی و نوآوری در نظر داشتیم که سرعت توسعه تکنولوژی را زیاد کنیم، اما در حال حاضر برای اولینبار در دنیا به دنبال مهار سرعت توسعه فناوری هستیم. وی بیان کرد: نوآوری باز جریان قالب نوآوری در دنیا بوده است، اما الان به سمت بسته عمل کردن در این حوزه میرویم و این امر اتفاق خیلی جدیدی است، در گذشته فناوری انسانمحور یک دغدغه بوده، در حال حاضر همزیستی انسان با ماشین مطرح شده و به یک ادبیات جدید در دنیا تبدیل میشود.
باقری با تاکید بر اینکه امروزه دنیا از نوآوری باز به سمت نوآوری بسته حرکت میکند، اظهار کرد: در گذشته هر چند فناوریها انسانمحور بوده، اما امروزه همزیستی انسان با ماشین مطرح شده است. رییس کمیته علمی کنفرانس مدیریت فناوری و نوآوری بیان کرد: هوش مصنوعی مالکیت فکری را به جدیت تحت تاثیر قرار داده و به سمت مالکیت مدلهای هوش مصنوعی میرود، در رشته مدیریت فناوری با فناوری روبه رو بودیم و اما هوش مصنوعی یک عنصر فناوریساز است.
وی با اشاره به مفهوم تاجگذاری تک، گفت: دولت جدید امریکا دستنشانده یک تیم تک است واین امر برای اولینبار در طول تاریخ صورت گرفته است، تمام اخبار مرتبط با دولت امریکا در دو ماه اخیر این گفته را تایید میکند و این یک تغییر عجیب در دنیا ایجاد خواهد کرد.
وی یادآور شد: اسم این پروژه را «منهتن۲» قرار دادهاند، «پروژه منهتن ۱» نیز تولید بمب اتم بود و در حال حاضر در پروژه «منهتن ۲»، ایجاد دیدگاه استارتآپی و تک در یک دولت را دنبال میکنند. وی گفت: احتمالا با این امر، چابکی و پر رنگی دیپلماسی فناوری را خواهیم داشت، سنت سیاستورزی کنار گذاشته خواهد شد و بیطرفی رگولاتور را خواهیم دید. باقری ادامه داد: در این پروژه برای سرعت بالای تغییرات در کشورها، خرید و اداره کشورها و نیز بیواسطه اداره کردن کشورها اقدام خواهند کرد.
وی در خصوص اینکه ما در ایران چه باید بکنیم، یادآور شد: در این زمینه اولا خطر جاماندن ابدی در حوزه AI را داریم. باقری با اشاره به وضعیت ایران در این شرایط جهانی، گفت: ایران با خطر جاماندن ابدی مواجه است و در این حوزه نیاز به فلسفه و علوم انسانی و عملگرایی مفرط در عین ابهام دارد. وی با تاکید بر اینکه در این شرایط شرکتهای فناور خصوصی در خط نخست قرار دارند، تاکید کرد: ما نیاز به نهضت سوادآموزی هوش مصنوعی داریم و سربازان آینده کشور متخصصان هوش مصنوعی هستند.
۷ سال متوسط عقبماندگی
سید ایمان میرعمادی دانشیار گروه مدیریت و سیاستگذاری دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف دیگر سخنران این رویداد هم در ادامه به کاهش مقالات هوش مصنوعی ایران بین سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۳ اشاره کرد و گفت: در حال حاضر شرایط بدی در مقایسه با کشورهای همسایه نداریم اما اگر این روند کاهشی ادامه پیدا کند میتواند نگرانکننده باشد.
او همچنین گفت: از نظر تعداد شرکتهای هوش مصنوعی ایران در سال ۲۰۲۳ در جایگاه چهارم منطقه قرار داشت اما روند رشد شرکتهای ایرانی در مقایسه با سایر کشورهای منطقه و جهان کاهشی است. او افزود: ایران از نظر کاربردیسازی هوش مصنوعی در کسب و کارهای ایرانی، ۷سال از میانگین جهانی فاصله دارد و بر این اساس به کارگیری هوش مصنوعی در کسب و کارهای ایرانی در حال حاضر حدود ۱۷ درصد تخمین زده میشود که با میانگین جهانی فاصله فراوانی دارد.
طبق گفته میرعمادی سرمایهگذاری ایران در مولفههای کلیدی هوش مصنوعی با حدود ۱۰ میلیون دلار از تمامی کشورهای منطقه عقبتر بوده است. او در این باره اضافه کرد: سرمایهگذاری در هوش مصنوعی برای عربستان حدود ۲۰ میلیارد و امارت ۱.۵ میلیارد دلار تخمین زده میشود که بر این اساس هماکنون فاصله معناداری میان سرمایهگذاری ایران در هوش مصنوعی با کشورهای منطقه قابل مشاهده است.
او همچنین توضیح داد: از نظر ظرفیت توسعهدهندگان هوش مصنوعی، ایران پس از ترکیه در جایگاه دوم منطقه قرار دارد و روند مشارکت ایرانیان در توسعه پروژههای با کیفیت هوش مصنوعی در سالهای اخیر صعودی بوده است.
مطالب مرتبط: