مهمترین مزیت سرمایه گذاری برای تولید با رویکرد بهره وری تحققبخشیدن به مفهوم و تعریف بهرهوری با مضمون استفاده بهتر و بیشتر از سرمایههای موجود است که در نهایت میتواند به ارتقا بهرهوری ملی ایران منجر شده و در تداوم خود حرکت ملی بهرهوری را تغذیه و راهبری کند.
به گزارش پایگاه خبری بهره ورنیوز، جعفر عسگری، مشاور و مدرس بهره وری در یادداشتی به مناسبت روز بهره وری و بهینه سازی مصرف نوشته است:
اول خرداد، روز ملی بهره وری خجسته باد
متغیر و شاخص مهم و کلان تولید، هم در سطح اقتصاد ملی و هم در سطح بنگاههای اقتصادی از اهمیت و جایگاه بسیار مهمی برخوردار بوده بطوریکه نهتنها در مقیاس سنجش تطبیقی اقتصاد کشورها از شاخص تولید ملی سرانه (GDP) استفاده میشود، بلکه در برنامههای رشد و توسعه کوتاهمدت، متوسط مدت و بلندمدت کشورها نیز مهمترین شاخص و مصوبه قانونی برنامه بر پایه متغیر مهم تولید استقرار میشود.
بهعنوان نمونه در برنامههای اول تا ششم توسعه اقتصاد ایران و نیز در برنامه هفتم پیشرفت (۱۴۰۳-۱۴۰۷) موضوع رشد تولید ملی به میزان سالانه ۸ درصد همواره مورد تأیید برنامهریزان بوده است. به دلایل مذکور، مقام معظم رهبری شعار سال ۱۴۰۴ را سرمایهگذاری برای تولید نامگذاری کردهاند، ضمن آنکه تولید مهمترین و اثربخشترین متغیر اقتصاد کلان هر کشور است و اگر بهدرستی تحقق یابد میتواند رشد اقتصادی، ایجاد اشتغال، کاهش تورم، بهبود رفاه مردم و مؤسسات اقتصادی و تعدیل ناترازیهای مهم اقتصادی را به همراه داشته باشد، بااینحال به گواهی شعارهای سالهای گذشته و از جمله:
شواهد و نتایج و دستاوردهای حاصل نشان میدهند که اهداف مورد نظر به میزان مورد انتظار تحققنیافته و نهتنها در طول برنامههای توسعه گذشته بلکه حتی در اولین سال اجرای برنامه هفتم پیشرفت میزان رشد اقتصادی کشور در ۹ ماهه سال ۱۴۰۳ برابر 3.1 درصد (قانون برنامه 8 درصد) و رشد بخش مهم صنعت2.1 درصد (قانون برنامه 9 درصد)، اهداف شعار تولید متأسفانه تحققنیافته است که علت آن را در تداوم تحریمهای اقتصادی بینالمللی، کاهش روند سرمایههای مالی و اجتماعی کشور و بخصوص کارآمدیهای کم دولت و مجلس در مقابله با محدودیتهای فراروی میتوان قلمداد کرد. طرح پیشنهادی زیر باهدف جبران کاستیهای فوق و تحقق نسبی اهداف شعار سال 1404 ارائه میشود:
روشهای تحقق رشد تولید
بر اساس موازین ادبیات اقتصادی و مدیریتی رشد تولید از سه روش کلی زیر امکانپذیر میباشد:
الف – رشد تولید از طریق سرمایهگذاریهای جدید در رشته فعالیتهای اقتصادی
ب – رشد تولید از طریق استفاده بهتر و بیشتر از سرمایهگذاریهای قبلی انجام شده ( رویکرد بهرهوری)
ج – تلفیق موزون روشهای الف و ب
روش الف در ایران به گواهی قوانین و مقررات و آمار عملکرد برنامه توسعه سالهای گذشته با محدودیتهای جدی مواجه بوده و جلب و جذب سرمایهگذاریهای خارجی و داخلی به دلایل تداوم تحریمهای اقتصادی و کمبود امنیت سرمایهگذاریها به میزان مورد انتظار قرین موفقیت نبوده بطوریکه خروج سرمایه از کشور طی ۱۰ سال گذشته بیشتر از ورود سرمایه به کشور بوده و با تداوم شرایط سخت موجود در آینده نیز احتمالاً با محدودیتهای دیگری مواجه خواهد شد و لذا نمیتوان در سالهای برنامه هفتم پیشرفت (۱۴۰۳-۱۴۰۷) رشد تولید سالانه 8درصدی را فقط با اتکا به روش سرمایهگذاری در تولید محقق کرد و در نتیجه پرداختن به روش دوم؛ یعنی رویکرد بهرهوری ضرورت مییابد.
سرمایهگذاری با رویکرد مدیریت بهرهوری
برآورد میشود که در کشور بیش از حدود 7 میلیون واحد اقتصادی به تولید کالاها و خدمات اشتغال دارند که بیش از نیمی از آنها به دلایل و موانع مختلف با کمتر از ظرفیت اسمی خود به تولید کالاها و خدمات میپردازند. به عبارت شفافتر درحالیکه واحدهای اقتصادی مزبور سرمایهگذاریهای اصلی خود را برای احداث سولههای تولید، خرید و نصب ماشینآلات، تأمین نیروی انسانی، تأمین مواد اولیه، تولید کالا و ارائه خدمات و فروشهای داخلی و صادرات و… قبلاً انجام دادهاند؛ ولی به دلایل مختلف، از جمله کمبود نقدینگی، سوءمدیریت، فرسودگی ماشینآلات، کیفیت پایین تولید، نامساعد بودن فضای کسبوکار ملی، پشتیبانی ناکارآمد دولت و بانکها و مهاجرت نیروی انسانی متخصص و… میزان تولید کالا و خدمات آنها در حال حاضر کمتر از میزان ظرفیت اسمی آنها بوده و در عمل شاخص مهم ظرفیت عملی تولید نسبت به ظرفیت اسمی تولید کمتر از یک میباشد.
با امکانپذیرش وضعیت فوق و فرض مطرح، منطق اقتصادی، عقلانی و مدیریتی ایجاب میکند که برای تحقق شعار سرمایهگذاری برای تولید روش دوم؛ یعنی رویکرد بهرهوری نیز مورد بررسی و امکانسنجی قرار گیرد.
سرمایهگذاری با رویکرد بهرهوری، چرا و چگونه؟
دلایل و مزیتهای بسیاری را برای بهکارگیری روش رویکرد مدیریت بهرهوری بهعنوان مکمل و پشتیبان روش سرمایهگذاری تولید میتوان برشمرد که علاوه بر موارد فوق از جمله مهمترین مزیت روش مذکور تحققبخشیدن به مفهوم و تعریف بهرهوری با مضمون استفاده بهتر و بیشتر از سرمایههای موجود است که در نهایت میتواند به ارتقا بهرهوری ملی ایران منجر شده و در تداوم خود حرکت ملی بهرهوری را تغذیه و راهبری کند.
این موضوع در شرایط حاضر که سرمایههای داخلی و خارجی، علیرغم تمهیدات دولت، به دلیل کمبود شرایط مناسب و امنیت اقتصادی برای سرمایهگذاری در داخل کشور با محدودیتهای جدی مواجه میباشد از اهمیت، حساسیت و ضرورت بیشتری برخوردار میگردد. در مورد چگونگی اجرای طرح سرمایهگذاری تولید با رویکرد مدیریت بهرهوری گامها و اقدامات عملیاتی مشروحه زیر پیشنهاد میشود.
مراحل و گامهای عملیاتی سرمایه گذاری با رویکرد بهرهوری
گام اول – کلیه دستگاههای اجرایی دولتی با همکاری اتاقهای بازرگانی، صنعت، معدن و کشاورزی و نیز اتاقهای تعاون استانها، فهرستی از مشخصات بنگاههای اقتصادی تحت پوشش خود را طبق جدول پیشنهادی سازمان ملی بهرهوری ایران تهیه میکنند. در فهرست مزبور علاوه بر شاخص مهم دلایل و موانع پایینبودن احتمالی شاخص مزبور به تفکیک عوامل تهیه شده در پرسشنامه وضع موجود درج میگردد.
گام دوم – اطلاعات آماری جمعآوری شده از بنگاههای اقتصادی کشور به تفکیک استان، نوع رشته فعالیت اقتصادی، تنوع موانع و مشکلات موجود، راهکارهای پیشنهادی و… طبقهبندی و رتبهبندی میشود و نظرات تخصصی واحدهای ذیربط در دستگاههای اجرایی و اتاقهای بازرگانی و تعاون نیز مشاورین مدیریت و بهرهوری برای پاسخگویی مناسب برای رفع و یا تعدیل آنها جمعآوری و مورد تحلیل در جهت عملیاتیشدن قرار میگیرد.
گام سوم – بر اساس آمار دریافتی از گمرک ایران آمار واردات ماشینآلات، کالاهای مصرفی، مواد اولیه واحدهای اقتصادی، لوازمیدکی، خدمات… در سالهای ۱۴۰۱،۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ اخذ و مورد بررسی و طبقهبندی قرار میگیرد تا بر اساس خروجی آن مشخصات ماشینآلات و کالاها و خدمات قابلتولید و ارائه در داخل کشور مورد بررسی و احصاء قرار گیرد.
گام چهارم – در مقایسه تطبیقی خروجی گامهای دوم و سوم برنامهریزی عملیاتی لازم برای رفع موانع فراروی بنگاههای اقتصادی کشور و بسترسازی سرمایهگذاری برای تولید با مدیریت بهرهوری به تفکیک استان، رشته فعالیت دستگاه اجرایی ذیربط و… صورت میگیرد.
گام پنجم – برای تأمین سرمایههای مالی و اعتباری مورد نیاز برای اجرای برنامههای گام چهارم از منابع دولتی (اعتبارات عمرانی برنامه هفتم پیشرفت و بودجه عمرانی سال ۱۴۰۴) بعلاوه منابع مالی و اعتباری بانکها و نیز منابع حاصل از مشارکت مردم و بنگاههای اقتصادی ایرانیان خارج و داخل کشور با انجام تمهیدات مناسب و پیشبینی مشوقهای لازم استفاده میشود.
گام ششم – باتوجهبه تجارب و دستاوردهای مهمی که در سالهای اخیر دو مدل نوین اقتصاد مشارکتی (Share economy) و مدل تسهیم دستاوردهای بهرهوری( Gainsharing) در برخی کشورهای جهان داشته است، در چارچوب شعار سال سرمایهگذاری برای تولید ازیکطرف، و نشر و گسترش پویشهای مردمی برای مشارکت مالی مردم در تکمیل ظرفیتهای خالی بنگاههای اقتصادی بر پایه برنامهریزیهای انجام شده بر پایه گام چهارم از طرف دیگر، سرمایههای راکد و کمتر مولد مردم و بخش خصوصی و تعاونی همراه با تضمینهای لازم و با مشوقهای بانکی و مالیاتی و پولی معتبر صورت میگیرد تا منابع مالی لازم از منابع دولتی و خصوصی برای سرمایهگذاری در تکمیل و افزایش تولید بنگاههای اقتصادی موجود در کشور و افزایش شاخص صورت گیرد.
گام هفتم – اجراییکردن تدریجی خروجی گام ششم در مرحله اول در یک استان نمونه و در مرحله دوم در کلیه استانهای کشور به طور همزمان از نیمه دوم سال جاری با هدایت و نظارت کلان سازمان ملی بهرهوری ایران و با مشارکت مجدانه دستگاههای اجرایی ذیربط و بنگاههای اقتصادی و اتاقهای بازرگانی و تعاونی کشور آغاز خواهد شد.
گام هشتم – برنامه زمانی پیشنهادی برای اجرای گامهای اول تا پنجم از خردادماه تا شهریورماه سال جاری و اجرای گام هفتم در نیمه دوم سال جاری پیشبینی میشود.
سازماندهی اجرای طرح
باتوجهبه اینکه ماهیت و موضوع (Nature) طرح پیشنهادی را مدیریت بهرهوری تشکیل میدهد، و قلمرو و پوشش آن شامل کلیه بنگاههای اقتصادی کشور در سطح ملی میباشد (Scope)، ازاینرو مدیریت طراحی، سیاستگذاری و نظارت بر اجرا و نیز ارزیابی و تحلیل عملکردهای آن را سازمان ملی بهرهوری ایران با تشکیل شورای راهبری طرح با مشارکت نمایندگان سازمانها و دستگاههای اجرایی ذیربط و اتاقهای بازرگانی و تعاون عهدهدار میشود؛ و البته نقش اجراییکردن و عملیاتیکردن برنامههای مصوب طرح را دستگاههای اجرایی ذیربط و بنگاههای اقتصادی تقبل نموده و پیگیری و نظارت بر اجرای بهینه طرح را کمیتههای بهرهوری با همکاری مجدانه اتاقهای بازرگانی صنعت، معدن و کشاورزی و اتاقهای تعاون عهدهدار خواهند بود.
همانطور که در گام ششم اشاره شد منابع مورد نیاز برای عملیاتیکردن طرح پیشنهادی از طریق منابع بودجه عمرانی دولتی، اعتبارات بانکی و بخصوص مشارکت سرمایهگذاران خصوصی (مردم، بنگاههای اقتصادی، ایرانیان خارج از کشور و…) تأمین خواهد شد.
معماری سکویی برای اجرای طرح
باتوجهبه اهمیت موضوع و ماهیت طرح (Nature) و نیز گستردگی سطح و قلمرو پوشش طرح شامل کلیه بنگاههای اقتصادی نیازمند سرمایهگذاری برای رشد تولید، ازیکطرف، و نیز کل جمعیت ایرانیان در داخل و خارج از کشور که امکان سرمایهگذاری برای تولید را واجد میباشد، از طرف دیگر، برای تسهیل، تسریع و تدقیق اجرای مراحل و گامهای طرح پیشنهادی از توانمندیهای پلتفرم هوشمند بهرهوری در چارچوب معماری سکویی استفاده خواهد شد تا اولاً مراحل طرح در حداقل زمان لازم همراه بادقت و پوشش کافی و نیز با هزینه کم صورت گیرد و ثانیاً علاوهبرآن نتایج و دستاوردهای طرح بهصورت مستمر و برخط در اختیار مجلس، دولت، بنگاههای اقتصادی، مردم و سرمایهگذاران و سایر ذینفعان قرار گیرد تا برای اولینبار در کشور مردم و بنگاههای اقتصادی بهصورت مستمر و برخط در جریان تحقق احتمالی شعار سال ۱۴۰۴ قرار گیرند.
شرکت دانشبنیان تکچی شرق بهعنوان تنها شرکت دانشبنیان دارنده گواهینامه گرید 2 صلاحیت انجام مطالعات و پروژههای بهرهوری، آمادگی خود را برای تهیه و تدوین طرحهای مفهومی و عملیاتی و نیز طراحی پلتفرم هوشمند بهرهوری برای اجرای مراحل طرح پیشنهادی و نظارت بر اجرا و ارزیابی عملکردها از طریق سنجش و تحلیل شاخصهای بهرهوری عمومی و اختصاصی البته بهشرط مدیریت نهایی سازمان ملی بهرهوری ایران و مشارکت مجدانه سازمانهای دولتی و خصوصی مسئول در طرح اعلام میدارد. در صورت تأیید کلیات طرح پیشنهادی طرحهای تفصیلی عملیاتی همراه با برنامه زمانبندی آن تدوین و تقدیم خواهد شد.