بهره‌وری از یک نیاز عملی آغاز شد و به‌تدریج زمینهٔ شکل‌گیری پرسش‌های علمی دربارهٔ کار، سرمایه، فناوری و سازمان را فراهم کرد.
به گزارش پایگاه خبری بهره ورنیوز، مرکز هدایت و حمایت هوش مصنوعی و مرکز مشاوره هوشمندسازی مجموعه یادداشتهایی را در زمینه بهره‌وری در اختیار این پایگاه خبری قرار داده است، که یادداشت اول از این مجموعه را در ذیل می‌خوانیم:
بهره‌وری پیش از آنکه به مفهومی علمی در اقتصاد و مدیریت تبدیل شود، بخشی از تجربهٔ روزمرهٔ انسان برای بهتر زیستن بود. انسان از نخستین روزهای زندگی اجتماعی خود با مسئله‌ای اساسی روبه‌رو بوده است: چگونه می‌توان با امکانات محدود، نیازهای بیشتری را برطرف کرد و نتیجهٔ مطلوب‌تری به دست آورد؟ پاسخ به این پرسش، در شکل‌های ابتدایی، در شیوهٔ کشاورزی، ساخت ابزار، نگهداری منابع و سازمان‌دهی فعالیت‌های جمعی نمایان شد.
در جوامع اولیه، منابعی مانند آب، زمین، نیروی انسانی و زمان محدود بودند و بقا به نحوهٔ استفاده از آن‌ها وابستگی داشت. کشاورزی موفق تنها به وسعت زمین وابسته نبود؛ شناخت فصل‌ها، انتخاب بذر مناسب، تقسیم وظایف، مدیریت آب و نگهداری محصول نیز اهمیت داشت. جوامعی که توانستند تجربه‌های خود را به روش‌های پایدارتر تبدیل کنند، امکان تولید بیشتر و تأمین مطمئن‌تر نیازهایشان را به دست آوردند. این تلاش‌ها را می‌توان زمینه‌های تاریخی شکل‌گیری اندیشهٔ بهره‌وری دانست، هرچند هنوز مفهوم علمی و امروزی آن وجود نداشت.
با گسترش شهرنشینی، تجارت و شکل‌گیری تمدن‌های بزرگ، مسئلهٔ استفادهٔ مؤثر از منابع پیچیده‌تر شد. ساخت بناهای عمومی، شبکه‌های آبیاری، راه‌ها و مراکز تجاری به هماهنگی نیروی انسانی، مدیریت مواد اولیه و برنامه‌ریزی نیاز داشت. تجربه‌های انباشته‌شده در این فعالیت‌ها نشان می‌داد که نتیجهٔ کار جمعی، صرفاً به تعداد افراد یا حجم منابع وابسته نیست؛ کیفیت سازمان‌دهی و شیوهٔ همکاری نیز در دستیابی به نتیجه نقش تعیین‌کننده دارد.
در اقتصادهای سنتی، استادکاران و پیشه‌وران با انتقال تجربه از نسلی به نسل دیگر، ابزارها و روش‌های تولید را بهبود می‌دادند. مهارت بیشتر، کاهش ضایعات، انتخاب مواد اولیهٔ مناسب و استفادهٔ دقیق‌تر از زمان، امکان تولید محصولات باکیفیت‌تر را فراهم می‌کرد. این پیشرفت‌ها اغلب حاصل تجربه، مشاهده و یادگیری تدریجی بودند، نه اجرای یک نظریهٔ علمی مدون.
بااین‌حال، نباید هر نوع افزایش تولید را معادل بهره‌وری دانست. اگر تولید بیشتر با مصرف نامتناسب منابع، فرسایش نیروی انسانی یا افت کیفیت همراه باشد، نمی‌توان آن را نشانهٔ قطعی بهبود بهره‌وری به شمار آورد. تمایز میان حجم تولید و نسبت ستانده به نهاده، بعدها به یکی از مبانی اصلی مطالعات علمی بهره‌وری تبدیل شد.
اهمیت تاریخی این مسیر در آن است که بهره‌وری از یک نیاز عملی آغاز شد و به‌تدریج زمینهٔ شکل‌گیری پرسش‌های علمی دربارهٔ کار، سرمایه، فناوری و سازمان را فراهم کرد. انسان ابتدا می‌کوشید کار خود را آسان‌تر کند؛ سپس به دنبال تولید بیشتر با منابع موجود رفت و سرانجام به این پرسش رسید که چگونه می‌توان از مجموعهٔ منابع، ارزش بیشتری ایجاد کرد.
امروز نیز مسئلهٔ اصلی تغییر نکرده است؛ آنچه تغییر کرده، پیچیدگی ابزارها، سازمان‌ها و انتظارات جامعه است. بهره‌وری دیگر صرفاً مسئلهٔ کارگاه و مزرعه نیست، بلکه به کیفیت خدمات عمومی، مدیریت منابع ملی، رقابت‌پذیری اقتصادی و رفاه اجتماعی ارتباط دارد. شناخت این ریشه‌های تاریخی کمک می‌کند بهره‌وری را نه یک شعار مدیریتی، بلکه ضرورتی پایدار برای استفادهٔ مسئولانه و هوشمندانه از منابع بدانیم.