رئیس گروه تجاری‌سازی علم و نوآوری می‌گوید زنان تنها ۱۲ درصد از مدیران شرکت‌های دانش‌بنیان را تشکیل می‌دهند. به گفته او بیشترین تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان در حوزه فناوری اطلاعات و سپس حوزه سلامت است و بیشترین تعداد مدیرعامل‌های زن در شرکت‌های دانش‌بنیان، به حوزه سلامت اختصاص دارد.
به گزارش پایگاه خبری بهره ورنیوز، میترا امین‌لو در نشست «نقش زنان در اقتصاد نوآوری» که با حمایت انجمن زنان کارافرین برگزار شد، با اشاره به وضعیت زنان در شرکت‌های دانش‌بنیان گفت: سهم مدیران زن در این شرکت‌ها حدود ۱۲ درصد است. بیشترین تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان در حوزه فناوری اطلاعات و سپس حوزه سلامت است و بیشترین تعداد مدیرعامل‌های زن در شرکت‌های دانش‌بنیان، در حوزه سلامت است.
رئیس گروه تجاری‌سازی علم و نوآوری توضیح داد: دسترسی محدودتر به سرمایه، دسترسی کمتر به برخی شبکه‌های غیررسمی و فرصت‌ساز، دیده نشدن دستاوردها و ضرورت اثبات مکرر شایستگی، فشار مسئولیت‌های خانوادگی بر رشد کسب‌وکار و سهم محدودتر زنان در هیات‌مدیره‌ها و سطوح اثرگذار تصمیم‌گیری، پنج مانع ساختاری در مسیر فعالیت و توسعه کسب‌وکارهای زنان است.
نقش زنان در بازار کار کجاست؟
او با اشاره به شکاف جنسیتی در مسیر اشتغال و پیشرفت شغلی زنان، این وضعیت را به قیچی تشبیه کرد که در آن دو لبه با گذشت زمان از یکدیگر فاصله می‌گیرند.
به گفته او، زنان در آمارهای مربوط به تحصیلات دانشگاهی حضور پررنگی دارند، اما هرچه از مراحل اولیه تحصیل به سمت اشتغال و موقعیت‌های مدیریتی حرکت می‌کنیم، فاصله میان تعداد زنان و مردان بیشتر می‌شود.
به گفته او، یکی از نقاطی که شکاف جنسیتی در آن تشدید می‌شود، ورود به بازار کار و عبور از دوره سنی ۲۵ تا ۳۰ سال است. او اضافه کرد: در این دوره، عواملی مانند ازدواج، فرزندآوری و مسئولیت‌های خانوادگی بر فرصت‌های شغلی زنان اثر می‌گذارند. در زمان استخدام، ممکن است کارفرما به دلیل این تصور که زنان در آینده فرزنددار می‌شوند، ترجیح دهد نیروی مرد را انتخاب کند. از طرف دیگر، در برخی خانواده‌ها نیز ترجیح زنان به ماندن در خانه و مراقبت از فرزندان است. دور ماندن از محیط کار در نهایت باعث می‌شود زنان بخشی از فرصت‌های شغلی و امکان ارتقای جایگاه خود را از دست بدهند.
امین‌لو با تاکید بر ضرورت توجه به عاملیت فردی و نقش نهادها و انجمن‌ها گفت: برای کاهش این شکاف باید هم اقدامات فردی و هم سیاست‌های سازمانی و نهادی مورد توجه قرار بگیرند.
سهم ۲۶ درصدی زنان از اختراعات مشترک در ایران
رئیس گروه تجاری‌سازی علم و نوآوری با اشاره به وضعیت مشارکت زنان در مالکیت فکری و ثبت اختراع گفت: سازمان جهانی مالکیت فکری در سال ۲۰۲۳ مطالعه‌ای درباره مشارکت زنان در حوزه فناوری و ثبت اختراع در جهان انجام داده که بر اساس آن، سهم زنان از کل مالکیت اختراعات حدود ۱۸.۱ درصد بوده است.
او ادامه داد: در سال ۱۴۰۲، زمانی که در معاونت علمی فعالیت می‌کردم، با همکاری تیمی از سه مجموعه مطالعه‌ای درباره مشارکت زنان در حوزه اختراعات ایران انجام دادیم. در این پژوهش، داده‌های مربوط به اختراعات از طریق روزنامه رسمی بررسی شد و سهم زنان از مالکیت اختراعات به ۲۱.۳ درصد رسید. همچنین سهم زنان در اختراعاتی که مالکیت مشترک میان زنان و مردان داشتند، ۲۶ درصد بود.
به گفته امین‌لو، مقایسه این آمار با داده‌های جهانی نشان می‌دهد مشارکت زنان ایرانی در مالکیت اختراعات، در برخی شاخص‌ها بالاتر از میانگین جهانی است.
او در ادامه با اشاره به داده‌های سازمان بین‌المللی کار (ILO) درباره مشارکت زنان در بازار کار گفت: این داده‌ها امکان بررسی وضعیت اشتغال زنان در کشورهای مختلف را فراهم می‌کنند. بر اساس این اطلاعات، نرخ مشارکت زنان در بازار کار ایران در مقایسه با بسیاری از کشورهای اطراف پایین‌تر است.
امین‌لو با اشاره به آمارهای سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۵ توضیح داد که نرخ مشارکت اقتصادی زنان در ایران حدود ۱۴ درصد است. این در حالی است که در برخی کشورهای همسایه، به‌ویژه کشورهای شمال ایران، این نرخ به ۶۰ تا ۷۰ درصد می‌رسد.
ایران در شاخص جهانی نوآوری رتبه کلی ۸۱ را دارد
او در بخشی دیگر به وضعیت ایران در شاخص جهانی نوآوری (GII) اشاره کرد و گفت: بر اساس هدف‌گذاری برنامه هفتم توسعه، ایران باید تا سال ۱۴۰۷ به رتبه ۴۲ در میان ۱۳۹ کشور برسد، اما وضعیت وضعیت فعلی نشان می‌دهد ایران هر سال از این هدف بیشتر از قبل فاصله می‌گیرد.
او با اشاره به رتبه ۸۱ ایران در شاخص جهانی نوآوری گفت: در بخش سرمایه انسانی و پژوهش، رتبه ایران ۵۶ است، اما در شاخص نهادی که شامل موضوعاتی مانند قوانین، آیین‌نامه‌ها و عملکرد دولت الکترونیکی است، رتبه کشور به ۱۳۶ است.
به گفته امین‌لو، این فاصله نشان می‌دهد که با وجود ظرفیت‌های انسانی و پژوهشی، ضعف‌های نهادی همچنان یکی از موانع اصلی توسعه نوآوری در کشور هستند.
امین‌لو با اشاره به نقش اتاق بازرگانی و انجمن‌های تخصصی در حمایت از زنان کارآفرین، سه محور را برای اقدام عملی پیشنهاد کرد.
به گفته او، نخستین اقدام باید ایجاد امکان اتصال زنان کارآفرین به بازار و شبکه‌های تجاری باشد. محور دوم نیز به کفته امین‌لو فراهم کردن فرصت مربی‌گری، معرفی تجربه‌ها و دیده شدن مستمر زنان کارآفرین است.
رئیس گروه تجاری‌سازی علم و نوآوری اضافه کرد: سومین محور نیز آموزش‌های عملی در زمینه قراردادها، دارایی فکری، ارزش‌گذاری و توسعه کسب‌وکار در کنار ایجاد داشبوردهای داده برای سنجش شکاف‌ها و شکل‌گیری گفت‌وگوی منظم سیاستی با بخش خصوصی است.
به گفته او مساله فقط افزایش حضور زنان نیست و موضوع اصلی سهم آنها در خلق ارزش و مشارکت در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی است.
منبع: پیوست