صنعت برق یکی از صنایع زیربنایی و مادر محسوب شده و نقش بیبدیلی در توسعه سایر صنایع و رشد اقتصادی کشور ایفا میکند. در ایران، عمده برق کشور از طریق منابع فسیلی به دلیل ساختار و سبد انرژی کشور تامین میشود و نرخ تولید برق در نیروگاههای حرارتی همواره نقش تاثیرگذاری در تامین برق مطمئن کشور ایفا میکند. طبق آمار اتاق ایران، نیروگاههای سیکل ترکیبی با ۳۵۷۹۵ مگاوات بیشترین سهم را در تامین برق در سال ۱۴۰۲ را به خود اختصاص داده است.
به گزارش پایگاه خبری بهره ورنیوز، به نقل از «تعادل» پس از نیروگاههای سیکل ترکیبی، به ترتیب نیروگاههای گازی با ۲۴۰۱۹ مگاوات، نیروگاههای بخاری با ۱۵۸۲۹ مگاوات، نیروگاههای تجدیدپذیر با ۱۴۳۰۵ مگاوات، نیروگاههای برقآبی با ۱۲۲۴۹ مگاوات بیشترین سهم را در نیروگاههای موجود تا پایان سال ۱۴۰۲ داشتهاند.
نیروگاههای اتمی با ۲۰۵۶ مگاوات و نیروگاههای تولید پراکنده و دیزلی با ۲۸۹۳ مگاوات سهم کمتری از تولید برق را عهدهدار بودهاند.
نیروگاههای برق به عنوان موسساتی کلیدی در تأمین انرژی برای جوامع مدرن، نقش بسیار مهمی دارند. با استفاده از تکنولوژیهای پیشرفته و استفاده از منابع انرژی پاک، این نیروگاهها میتوانند به توسعه پایدار و حفظ محیط زیست کمک کنند.
از این رو، بهرهگیری از روشها و فناوریهای بهروز در عملکرد نیروگاههای برق امری بسیار حیاتی و ضروری است که مستلزم توجه و تلاش مداوم مسوولان و صاحبان صنعت برق است. یکی از سیاستهای راهبردی صنعت برق، توسعه ظرفیت نیروگاهی کشور از طریق بخش خصوصی بوده است.
در این راستا از برنامه چهارم توسعه به بعد، سرمایهگذاری در این صنعت از طریق قراردادهای ساخت، بهرهبرداری، مالکیت (BOO) و ساخت، بهرهبرداری و انتقال (BOT) تسهیل شد.
از یکطرف عدم توازن منابع و مصارف و مشکلات اقتصاد صنعت برق، باعث انباشته شدن مطالبات سرمایهگذاران و ناتوانی آنها در پرداخت هزینهها و بهخصوص بازپرداخت اقساط تسهیلات بانکی شده و شوک ارزی اخیر نیز بر ابعاد این مشکل افزوده است. از طرف دیگر، به علت محدودیت شدید منابع، تامین مالی پروژههای جدید به سختی صورت میگیرد یا متوقف شده است و در عین حال، معضل اول باعث تشدید دشواری تامین مالی پروژههای جدید نیز میشود.
همچنین توزیع برق در نیروگاههای برق یک فرآیند پیچیده است که نیاز به هماهنگی بین مختلف زیرساختها، فناوریها، و منابع انرژی دارد. با استفاده از فناوریهای پیشرفته، بهینهسازی عملکرد و استفاده از منابع انرژی پاک، میتوان کارایی و پایداری در توزیع برق را بهبود بخشید و تأمین انرژی برای جوامع را تضمین کرد. از این رو، توسعه و بهبود شبکههای توزیع برق امری حیاتی و اساسی برای تأمین نیازهای انرژی جوامع مدرن است.
در همین زمینه مهدی اسلامی، کارشناس حوزه انرژی، اظهار کرد: نیروگاهها نقش حیاتی در تأمین برق ایفا میکنند. سهم نیروگاهها در تولید برق به عوامل مختلفی بستگی دارد که از جمله مهمترین آنها نوع نیروگاهها است.
وی تصریح کرد: نیروگاهها به انواع مختلفی مانند نیروگاههای حرارتی (سوختهای فسیلی مانند گاز، زغال سنگ و نفت) نیروگاههای آبی، نیروگاههای هستهای و نیروگاههای تجدیدپذیر (مانند بادی و خورشیدی) تقسیم میشوند.
وی عنوان کرد: برخی کشورها منابع طبیعی بیشتری دارند که باعث میشود یک نوع نیروگاه بیشتر استفاده شود. برای مثال، کشورهایی که منابع آب فراوان دارند، بیشتر از نیروگاههای آبی استفاده میکنند.
وی بیان کرد: سیاستهای دولتی و مقررات میتوانند بر سهم انواع مختلف نیروگاهها در تولید برق تأثیر بگذارند. برخی کشورها به دلیل مسائل زیستمحیطی و کاهش آلایندگی به سمت استفاده بیشتر از منابع تجدیدپذیر حرکت میکنند.
اسلامی گفت: در سطح جهانی، نیروگاههای حرارتی (سوختهای فسیلی) همچنان بیشترین سهم را در تولید برق دارند، اگرچه سهم نیروگاههای تجدیدپذیر در حال افزایش است. برای مثال، در سالهای اخیر بسیاری از کشورها سرمایهگذاریهای زیادی در انرژیهای بادی و خورشیدی انجام دادهاند.
وی تاکید کرد: نیروگاههای حرارتی سهم عمدهای در تولید برق دارند، ولی تلاشهایی برای افزایش سهم انرژیهای تجدیدپذیر نیز در حال انجام است. نیروگاههای آبی و انرژیهای تجدیدپذیر دیگر نیز بهطور فزایندهای به شبکه برق کشور اضافه میشوند.
وی با اشاره به اینکه زیرساختهای نیروگاهی در بسیاری از کشورها میتوانند با مشکلات مختلفی مواجه شوند، گفت: این مشکلات میتوانند به دلایل فنی، مالی، مدیریتی و محیطی باشند. بسیاری از نیروگاهها قدیمی هستند و به دلیل عدم نوسازی و نگهداری مناسب، کارایی و بهرهوری آنها کاهش یافته است. این امر میتواند منجر به افزایش هزینههای تعمیر و نگهداری و کاهش قابلیت اطمینان تولید برق شود.
وی خاطرنشان کرد: توسعه و نگهداری زیرساختهای نیروگاهی نیازمند سرمایهگذاریهای کلان است. در برخی کشورها، کمبود بودجه و سرمایهگذاری کافی میتواند به مشکلات جدی در بخش تولید برق منجر شود.
وی ادامه داد: نیروگاههای حرارتی که از سوختهای فسیلی استفاده میکنند، میتوانند تأثیرات منفی زیادی بر محیطزیست داشته باشند. قوانین سختگیرانه زیستمحیطی ممکن است نیازمند تغییراتی در زیرساختها باشند که هزینهبر است.
به گفته اسلامی، تغییرات در تقاضای برق میتواند فشار زیادی بر زیرساختهای موجود وارد کند. بهویژه در کشورهایی که رشد جمعیت و توسعه صنعتی سریعی دارند، نیاز به افزایش ظرفیت تولید برق وجود دارد.
وی عنوان کرد: فناوریهای قدیمی ممکن است کارایی کمتری داشته باشند و نیازمند بهروزرسانی باشند. علاوه بر این، پذیرش فناوریهای جدید مانند انرژیهای تجدیدپذیر نیازمند تغییرات ساختاری در شبکه برق است.
وی در پایان اظهار داشت: برنامهریزی و سرمایهگذاری برای نوسازی و بهبود زیرساختها و همچنین افزایش بهرهوری و استفاده از منابع تجدیدپذیر میتواند به حل مشکلات نیروگاهی کمک کند.
مطالب مرتبط: