بازگشت تدریجی اینترنت در روزهای اخیر اگرچه بخشی از نگرانی کاربران را کاهش داده، اما واقعیت این است که برای بسیاری از کسبوکارهای اینترنتی، بحران هنوز تمام نشده است. اختلال در دسترسی به سرویسهای بینالمللی، کندی اینترنت موبایل، ناپایداری شبکه و مشکل در استفاده از پلتفرمهایی مانند گوگلپلی، همچنان فضای فعالیت اقتصاد دیجیتال را با ابهام روبرو کرده است.
به گزارش پایگاه خبری بهره ورنیوز به نقل از تعادل، بسیاری از کاربران میگویند اینترنت «وصل شده» اما هنوز نمیتوانند مانند قبل از خدمات آنلاین استفاده کنند؛ موضوعی که نشان میدهد زیرساخت ارتباطی کشور همچنان در مرحله بازآرایی و تثبیت قرار دارد.در این میان، کسبوکارهای اینترنتی بیش از همه آسیب دیدهاند؛ از فروشگاههای آنلاین و استارتاپهای خدماتی گرفته تا فریلنسرها، تولیدکنندگان محتوا، شرکتهای تبلیغات دیجیتال و کسبوکارهای مبتنی بر شبکههای اجتماعی. بسیاری از این فعالان اقتصادی در طول ۸۸ روز محدودیت و اختلال، بخش بزرگی از مشتریان، درآمد و حتی اعتبار تجاری خود را از دست دادهاند.
اقتصاد دیجیتال قربانی خاموش اختلالهای اینترنتی
کارشناسان میگویند اینترنت دیگر فقط یک ابزار ارتباطی نیست، بلکه ستون فقرات اقتصاد مدرن محسوب میشود. هرگونه اختلال گسترده در دسترسی به اینترنت میتواند زنجیرهای از خسارتهای اقتصادی ایجاد کند که آثار آن حتی ماهها پس از بازگشت اینترنت نیز ادامه داشته باشد.
هرمز اکبری، متخصص بازارهای اینترنتی و مشاور توسعه کسبوکارهای دیجیتال، در این باره میگوید: وقتی اینترنت برای مدت طولانی دچار اختلال میشود، فقط فروش آنلاین کاهش پیدا نمیکند؛ اعتماد مشتری نیز آسیب میبیند. کاربر وقتی چند بار با خطا، کندی یا قطعی روبرو شود، به تدریج رفتار مصرفی خود را تغییر میدهد و ممکن است به سمت روشهای سنتی یا حتی سرویسهای خارجی جایگزین برود.
او میافزاید: بسیاری از کسبوکارها هنوز در مرحله «بقا» قرار دارند و وارد فاز جبران خسارت نشدهاند. بازگشت زیرساخت به وضعیت پایدار، فقط نخستین مرحله بحران است و احیای بازار زمان بسیار بیشتری نیاز دارد.
چرا اینترنت به سرعت قطع میشود اما به سختی بازمیگردد؟
یکی از سوالات مهم کاربران در روزهای اخیر این بوده که چرا محدودسازی اینترنت در مدت کوتاهی انجام میشود اما بازگشت آن اینقدر زمانبر است. کارشناسان حوزه شبکه توضیح میدهند که قطع ارتباط بینالمللی معمولاً از طریق تعداد محدودی دروازه و مسیر اصلی انجام میشود و اعمال محدودیت روی این مسیرها پیچیدگی زیادی ندارد.
اما در دوره اختلال، تغییرات متعددی در لایههای مختلف شبکه اعمال میشود؛ از تغییرات مسیریابی بینالمللی و DNS گرفته تا تنظیمات فیلترینگ، محدودسازی پروتکلها و مدیریت ترافیک. بازگرداندن این تنظیمات نیازمند هماهنگی مرحلهبهمرحله میان اپراتورها و مراکز مدیریت شبکه است.
این مشاور توسعه کسبوکارهای دیجیتال در ادامه اظهار میدارد: شبکه اینترنت مانند یک اکوسیستم زنده عمل میکند. وقتی برای مدت طولانی در ساختار آن تغییرات گسترده اعمال شود، بازگشت به وضعیت پایدار نیازمند زمان است. مشکل اینجاست که در این فاصله، کسبوکارها همچنان متضرر میشوند و کاربران نیز تجربه نامطلوبی دارند.
فروشگاههای آنلاین کاهش فروش و ریزش مشتری
یکی از نخستین بخشهایی که از اختلال اینترنت ضربه میخورد، فروشگاههای آنلاین هستند. بسیاری از فروشگاهها در هفتههای گذشته با کاهش شدید بازدید، افت تراکنشهای بانکی و اختلال در ارتباط با مشتریان مواجه شدند. برخی فروشندگان میگویند حتی پس از بازگشت اینترنت، رفتار مشتریان هنوز به وضعیت عادی برنگشته است.
کاربران کمتر خرید میکنند، مدت بیشتری برای تصمیمگیری نیاز دارند و اعتماد آنها به پایداری خدمات کاهش یافته است.اکبری با اشاره به اینکه بازگشت بازار به شرایط عادی، بهخصوص برای کسبوکارهای کوچک، ممکن است بین سه تا شش ماه زمان ببرد. میگوید: کسبوکارهای بزرگ معمولاً ذخیره مالی و منابع انسانی بیشتری دارند و راحتتر از بحران عبور میکنند، اما کسبوکارهای کوچک و خانگی ممکن است هرگز به وضعیت پیش از اختلال برنگردند. بسیاری از آنها در این مدت مشتریان ثابت خود را از دست دادهاند.
ضربه سنگین به تبلیغات دیجیتال
صنعت تبلیغات آنلاین نیز از دیگر قربانیان این بحران بوده است. کاهش دسترسی کاربران به اینترنت، اختلال در شبکههای اجتماعی و افت کیفیت ارتباطات، باعث کاهش چشمگیر بازدهی کمپینهای تبلیغاتی شد. بسیاری از برندها بودجه تبلیغات دیجیتال خود را کاهش داده یا کمپینهایشان را متوقف کردهاند.
این موضوع بهویژه برای آژانسهای تبلیغات آنلاین و تولیدکنندگان محتوا خسارت مالی قابلتوجهی ایجاد کرده است. کارشناسان میگویند در فضای بیثبات اینترنت، برندها تمایل کمتری به سرمایهگذاری تبلیغاتی دارند، زیرا نمیتوانند مطمئن باشند مخاطبان بهدرستی به محتوای آنها دسترسی پیدا میکنند.
فریلنسرها و دورکارها بازارهایی که از دست رفت
اختلالهای طولانیمدت اینترنت فقط کسبوکارهای داخلی را تحت تأثیر قرار نداد، بلکه هزاران فریلنسر و نیروی دورکار را نیز با بحران روبرو کرد. بسیاری از فعالان حوزه برنامهنویسی، طراحی، تولید محتوا و خدمات آنلاین که با مشتریان خارجی همکاری میکردند، در این مدت پروژههای خود را از دست دادند.
به گفته فعالان این حوزه، مهمترین سرمایه فریلنسرها «اعتماد» است و وقتی ارتباط آنها برای هفتهها ناپایدار باشد، کارفرمای خارجی بهسادگی پروژه را به نیرویی در کشور دیگر واگذار میکند.
هرمز اکبری، متخصص بازارهای اینترنتی تاکید میکند: بازار جهانی خدمات آنلاین بسیار رقابتی است. اگر یک نیروی ایرانی به دلیل اختلال اینترنت نتواند بهموقع پاسخ دهد یا پروژه را تحویل دهد، جایگزین کردن او برای کارفرما بسیار آسان است. بازسازی این اعتماد گاهی بیشتر از یک سال زمان میبرد.
مشکل گوگلپلی و تهدیدهای امنیتی
یکی دیگر از مشکلات مهم کاربران، اختلال در دسترسی به گوگلپلی و سرویسهای بهروزرسانی نرمافزارهاست. بسیاری از کاربران حتی پس از بازگشت اینترنت همچنان نمیتوانند برنامهها را دانلود یا بهروزرسانی کنند.کارشناسان امنیت سایبری هشدار میدهند که این وضعیت میتواند خطرات جدی ایجاد کند.
در هفتههای گذشته میلیونها دستگاه بدون دریافت وصلههای امنیتی باقی ماندهاند و همین موضوع احتمال سوءاستفاده از آسیبپذیریها را افزایش میدهد.در چنین شرایطی، نهتنها کاربران عادی بلکه کسبوکارهای آنلاین نیز در معرض تهدیدهای امنیتی قرار میگیرند. حملات سایبری، نشت اطلاعات و اختلال در سرویسها میتواند خسارتهای بیشتری به اقتصاد دیجیتال وارد کند.
آیا اعتماد کاربران بازمیگردد؟
یکی از مهمترین پیامدهای بحران اینترنت، کاهش اعتماد عمومی به پایداری خدمات آنلاین است. بسیاری از کاربران در هفتههای گذشته مجبور شدند روشهای جایگزین برای خرید، ارتباط یا دریافت خدمات پیدا کنند.کارشناسان میگویند بازگرداندن اعتماد کاربران، حتی سختتر از بازگرداندن زیرساخت فنی است.
اگر کاربران تصور کنند که هر لحظه ممکن است دوباره با اختلال گسترده روبرو شوند، تمایل کمتری برای وابستگی به خدمات آنلاین خواهند داشت. هرمز اکبری، متخصص بازارهای اینترنتی در پایان هشدار میدهد: اقتصاد دیجیتال بر پایه اعتماد ساخته میشود؛ اعتماد به دسترسی پایدار، امنیت و تداوم خدمات. وقتی این اعتماد آسیب ببیند، بازسازی آن زمانبر خواهد بود.
کسبوکارها چقدر زمان نیاز دارند تا جبران کنند؟
پاسخ این سوال به نوع کسبوکار، میزان وابستگی به اینترنت و توان مالی شرکتها بستگی دارد. اما بسیاری از کارشناسان معتقدند جبران کامل خسارتهای ناشی از ۸۸ روز اختلال، حداقل چند ماه زمان نیاز دارد.کسبوکارهایی که وابستگی مستقیم به شبکههای اجتماعی داشتهاند، احتمالاً دیرتر از دیگران به وضعیت عادی بازمیگردند.
برخی از آنها ممکن است ناچار شوند مدل فعالیت خود را تغییر دهند یا به پلتفرمهای جدید مهاجرت کنند.در مقابل، شرکتهای بزرگتر که زیرساخت مستقل، مشتریان ثابت و منابع مالی بیشتری دارند، شانس بالاتری برای بازیابی سریعتر خواهند داشت.
آینده اقتصاد دیجیتال در سایه بیثباتی اینترنت
کارشناسان هشدار میدهند تداوم بیثباتی اینترنت میتواند پیامدهای بلندمدتی برای اقتصاد دیجیتال کشور داشته باشد. کاهش سرمایهگذاری، مهاجرت نیروهای متخصص، افت نوآوری و کاهش اعتماد سرمایهگذاران از جمله خطراتی است که در صورت تکرار چنین بحرانهایی، جدیتر خواهد شد.در سالهای اخیر اقتصاد دیجیتال سهم قابلتوجهی در اشتغال و تولید ثروت داشته است.
هزاران کسبوکار کوچک و متوسط بر بستر اینترنت شکل گرفتهاند و میلیونها نفر بهطور مستقیم یا غیرمستقیم از این فضا درآمد کسب میکنند.اما فعالان این حوزه معتقدند توسعه اقتصاد دیجیتال بدون اینترنت پایدار و قابل پیشبینی ممکن نیست. آنها میگویند هر بار اختلال گسترده، بخشی از سرمایه انسانی و اقتصادی این حوزه را فرسودهتر میکند.
اینترنت برگشته، اما بحران هنوز تمام نشده است
اگرچه بخشی از دسترسیها در روزهای اخیر برقرار شده، اما تجربه کاربران نشان میدهد اینترنت هنوز به وضعیت پایدار بازنگشته است. کندی، اختلال، افزایش پینگ و مشکل در برخی سرویسها همچنان ادامه دارد و همین موضوع باعث شده بسیاری از کسبوکارها نتوانند فعالیت عادی خود را از سر بگیرند.
کارشناسان تأکید میکنند که بازگشت واقعی اینترنت فقط به معنای اتصال دوباره نیست، بلکه نیازمند ثبات، کیفیت و اعتمادپذیری است. تا زمانی که این سه مولفه به شبکه بازنگردد، اقتصاد دیجیتال نیز همچنان با تبعات بحران اخیر دستوپنجه نرم خواهد کرد.
در چنین شرایطی، بسیاری از فعالان بازار امیدوارند روند تثبیت شبکه سریعتر انجام شود؛ زیرا هر روز ادامه اختلال، نهتنها خسارت اقتصادی بیشتری ایجاد میکند، بلکه فاصله کسبوکارها با بازار و مشتریان را نیز عمیقتر خواهد کرد.
مطالب مرتبط: