با فرارسیدن فصل سرما و افزایش تقاضای گاز برای مصارف خانگی، تامین سوخت نیروگاهها برای تولید برق به یکی از چالشهای مهم کشور تبدیل شده است. کاهش دسترسی نیروگاهها به گاز و نیاز به استفاده از سوختهای جایگزین، مسائل زیستمحیطی، هزینههای بالای سوخت مایع و افت کارایی نیروگاهها از جمله چالشهای پیشروی صنعت انرژی کشور هستند. برای جلوگیری از خاموشیها و به حداقل رساندن تبعات زیستمحیطی و اقتصادی، نیازمند برنامهریزی دقیق، مدیریت مصرف و اجرای سیاستهای عملی در تامین سوخت نیروگاهها هستیم.
به گزارش پایگاه خبری بهره ورنیوز به نقل از تعادل، با آغاز فصل سرما، تقاضای گاز در بخش خانگی بهطور چشمگیری افزایش مییابد. این افزایش تقاضا اولویت استفاده از گاز را به مصارف خانگی میدهد و دسترسی نیروگاهها به این منبع انرژی را محدود میکند.
تولید گاز به دلیل محدودیتهای استخراج و زیرساختهای فرسوده و در برخی موارد عدم سرمایهگذاری کافی در حوزه تولید و بهرهبرداری بهویژه در زمستان با مشکلاتی روبهرو میشود. این کاهش تولید باعث ایجاد ناترازی بین عرضه و تقاضا شده و سوخت نیروگاهها را تحت تاثیر قرار میدهد.
با کاهش دسترسی به گاز طبیعی، نیروگاهها به ناچار به سمت استفاده از سوختهای جایگزین مانند نفت کوره و گازوییل میروند. این سوختها علاوه بر هزینههای بالاتر، موجب آلودگیهای زیستمحیطی شدیدتری میشوند و سلامت عمومی را تهدید میکنند.
انتقال سوختهای مایع مانند نفت کوره و گازوییل به نیروگاهها نیازمند زیرساختهای مناسب، مانند خطوط لوله و مخازن ذخیرهسازی است. این زیرساختها در برخی مناطق کشور بهاندازه کافی توسعه نیافتهاند و همین موضوع انتقال سوخت به نیروگاهها را با چالشهای جدی مواجه میکند. بسیاری از نیروگاههای ایران قدیمی هستند و کارایی لازم را برای استفاده از سوختهای جایگزین ندارند. این فرسودگی موجب افت بازدهی و افزایش هزینههای نگهداری و بهرهبرداری میشود و کارایی نیروگاهها را بهشدت تحت تاثیر قرار میدهد.
سوختهای مایع مانند نفت کوره و گازوییل حاوی گوگرد و آلایندههای زیادی هستند. استفاده از این سوختها در نیروگاهها منجر به تولید گازهای گلخانهای و آلایندههای خطرناک میشود و کیفیت هوا را بهویژه در شهرهای بزرگ کاهش میدهد.
تامین سوخت مایع و انتقال آن به نیروگاهها نیازمند هزینههای اضافی است. همچنین این سوختها نسبت به گاز طبیعی بازدهی پایینتری دارند و نیاز به هزینههای بیشتری برای نگهداری و بهرهبرداری از تجهیزات دارند.
آلودگی ناشی از سوختهای مایع نهتنها بر محیط زیست، بلکه بر سلامت عمومی نیز تاثیر منفی دارد. افزایش بیماریهای تنفسی و مشکلات قلبی در مناطق پرجمعیت و مجاور نیروگاهها از جمله نتایج استفاده گسترده از سوختهای مایع است.
در همین زمینه، مهدی اسلامی، کارشناس حوزه انرژی اظهار کرد: با ایجاد مخازن ذخیرهسازی زیرزمینی گاز طبیعی میتوان در فصل تابستان که تقاضا کمتر است، ذخایر گاز را افزایش داد و در فصل زمستان از این منابع استفاده کرد. این امر میتواند تا حد زیادی به رفع ناترازی در تامین سوخت نیروگاهها کمک کند. کشورهایی مانند نروژ و روسیه با ایجاد مخازن عظیم ذخیرهسازی، این مشکل را بهطور موثر حل کردهاند.
وی تصریح کرد: کاهش مصرف انرژی در بخش خانگی و تجاری از طریق فرهنگسازی، استفاده از تجهیزات کممصرف و اجرای طرحهای تشویقی برای کاهش مصرف میتواند بخشی از فشار بر شبکه گاز را کاهش دهد و انرژی بیشتری برای تامین نیازهای نیروگاهها آزاد کند.
وی عنوان کرد: ساخت و بهسازی نیروگاهها برای استفاده از سوختهای مختلف مانند گاز، نفت کوره و گازوییل میتواند در مواقع بحران و کمبود گاز انعطافپذیری بیشتری به سیستم بدهد. نیروگاههای ترکیبی میتوانند در شرایط محدودیت تامین گاز بهراحتی به سوختهای دیگر تغییر کنند و به این ترتیب از خطرات قطعی برق کاسته شود.
وی بیان کرد: استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر مانند انرژی خورشیدی و بادی میتواند نیاز به سوختهای فسیلی را کاهش دهد و بهویژه در شرایط کمبود گاز، به عنوان یک منبع انرژی جایگزین و پاک مورد استفاده قرار گیرد. سرمایهگذاری در این بخش میتواند در درازمدت به بهبود پایداری سیستم انرژی کشور کمک کند.
به گفته وی، اصلاح قیمتگذاری انرژی و کاهش یارانهها به مدیریت بهتر مصرف و کاهش تقاضای غیرضروری کمک میکند. این امر میتواند منابع بیشتری را برای تامین سوخت نیروگاهها فراهم کند. اصلاح قیمتها و شفافسازی هزینههای واقعی میتواند مصرفکنندگان را به مصرف بهینهتر انرژی تشویق کند.
وی اظهار کرد: بهبود و توسعه زیرساختهای حملونقل و ذخیرهسازی سوخت مایع در نیروگاهها میتواند به انتقال سریع و موثر سوخت کمک کند. احداث مخازن ذخیرهسازی در نزدیکی نیروگاهها و بهروزرسانی سیستمهای حملونقل سوخت از جمله اقداماتی است که میتواند امنیت تامین سوخت را افزایش دهد.
به گفته اسلامی، سرمایهگذاری در اکتشاف و بهرهبرداری از میادین گازی جدید و افزایش تولید گاز از میادین موجود میتواند در بلندمدت به تامین پایدار سوخت برای نیروگاهها کمک کند. این امر به تخصیص منابع لازم و بهرهبرداری بهینه از ذخایر گازی کشور نیاز دارد.
وی خاطرنشان کرد: تامین پایدار سوخت نیروگاهها در فصل سرما یک نیاز حیاتی است که در صورت عدم توجه به آن، کشور را با بحرانهای انرژی، آلودگی و مشکلات زیستمحیطی روبهرو خواهد کرد. برای جلوگیری از این بحران، اجرای مجموعهای از راهکارهای کوتاهمدت و بلندمدت، از جمله ذخیرهسازی گاز، بهینهسازی مصرف، توسعه زیرساختهای حملونقل سوخت مایع و سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر ضروری است.