این یادداشت بر ضرورت حیاتی ایران در درک و اندازهگیری بهتر سرمایهگذاریهای نامشهود تاکید دارد. با اصلاح سیاستها، بهبود دادهها و استانداردهای حسابداری، ایران میتواند از پتانسیل رشد و رقابت جهانی مرتبط با داراییهای نامشهود بهرهمند شود.
به گزارش پایگاه خبری بهره ورنیوز، اسفندیار جهانگرد، عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه علامهطباطبائی در یادداشتی در جهان صنعت نوشته است:
داراییهای نامشهود (که به عنوان سرمایه غیرمادی یا سرمایه فکری نیز شناخته میشوند) به طور فزایندهای برای رشد اقتصادی و رقابتپذیری اهمیت دارند. نمونههایی از این داراییها عبارتند از:
– نوآوری
– دانش فنی
– تحقیق و توسعه
– برندها
– روابط مشتری
– فناوری
– مهارتهای کارکنان
– سرمایه سازمانی
در دنیا سهم سرمایهگذاریهای نامشهود در کل سرمایهگذاریها طی زمان به طور قابلتوجهی افزایش یافته است. با استناد به سیستم حسابهای اروپایی (2010 ESA)، این داراییها بیش از یکسوم کل سرمایهگذاریها را تشکیل میدهند و نقش کلیدی در رشد تولید ناخالص داخلی (GDP) دارند.
همچنین سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه، یکی از اجزای اصلی داراییهای نامشهود، در چارچوبهای 1993 SNA و 2008 SNA در سالهای اخیر در کشورهای پیشرفته تقریبا دو برابر شده و از مصرف واسطه به سرمایهگذاری تغییر ماهیت داده اما اندازهگیری داراییهای نامشهود پیچیده است زیرا این داراییها در صورتهای مالی سنتی نشان داده نمیشوند.
دو چالش اصلی در اینباره عبارتند از:
– شکاف روششناختی: کمبود اجماع بر سر روشهای قابلاعتماد و مطمئن برای اندازهگیری داراییهای نامشهود و نیز کمبود دادههای مرتبط.
– شکاف موجودیت: کمبود زیرساختهای آماری مرتبط، عدم تطبیق دستورالعملها در سطح ملی و کمبود اجرای موثر سیاستها.
اما با همه این تفاسیر اندازهگیری دقیق داراییهای نامشهود به این دلایل ضروری است: نخست اینکه، حجم سرمایهگذاری در داراییهای نامشهود در اقتصادهای پیشرفته دنیا اکنون بسیار بزرگتر از داراییهای مشهود است و بازده بیشتری ایجاد میکند.
دوم اینکه، تجربیات کشورهای پیشرفته نشان داده که تدوین یک استراتژی ملی برای اندازهگیری داراییهای نامشهود به تلاشهای بلندمدت نیاز دارد.سوم اینکه، این داراییها تاثیرات عمیقی بر اقتصاد، سیاستگذاریها و نهادها دارند.
در اینباره عوامل موثر بر ارزش داراییهای نامشهود در هر اقتصادی متفاوت هستند اما دو عامل کلیدی یکسان را میتوان بازگو کرد که بر ارزش این داراییها در تمام کشورها تاثیر میگذارند که عبارتند از:
– فناوری: تعیینکننده نحوه ذخیرهسازی داراییهای نامشهود است.
– نهادها: تعیینکننده ارزش خارجی این داراییها از طریق قابلیت اجرا هستند.عواملی هم هستند که در کشورها متغیر و متفاوتند که یکی نحوه ساختار بخشهای صنعتی است که به طور فزایندهای به داراییهای نامشهود وابسته است و ساختار اقتصاد توسط این داراییها تحتتاثیر قرار میگیرد.
از همین نویسنده بخوانید
چشمانداز اقتصاد ایران از نگاه سازمان بهرهوری آسیایی
دوم، اندازه بازار و تجارت است که اندازه بازار یکی از عوامل اصلی در سرمایهگذاری نامشهود است زیرا بر تجارت تاثیر میگذارد. رشد تجارت بینالمللی باعث تشویق شرکتها به سرمایهگذاری میشود در حالی که سیاستهای محدودکننده تجارت انگیزه سرمایهگذاری را کاهش میدهد.
داراییهای نامشهود
داراییهای نامشهود دارای ویژگی های مهمی هستند که آنها را بسیار متمایز از داراییهای مشهود میکند که ویژگیهای کلیدی داراییهای نامشهود به چهار (S): Scalability,sunkenness, spillovers, and synergies مشهور هستند. بهعبارتی این داراییها دارای چهار ویژگی خاص هستند:
– قابلیت مقیاسپذیری: امکان استفاده مجدد از داراییها در مکانها و موارد مختلف.
– هزینه غرقشدگی یا اجتناب ناپذیری: بازگرداندن هزینههای این داراییها دشوار است.
– سرریزها: داراییهای نامشهود اغلب مزایایی برای دیگران ایجاد میکنند.
– همافزایی: داراییهای نامشهود تمایل به تقویت یکدیگر هنگام ترکیب دارند.
با این اوصاف لازم است تحولی در نظام آماری و سیاستگذاری کشور صورت پذیرد و اقدام سیاستی و اجرایی مهمی برای بهبود اندازهگیری و بهرهبرداری از سرمایهگذاریهای نامشهود در ایران برداشته شود.
– تصویب قوانین مالکیت داراییهای نامشهود.
– اصلاح ساختار مالی برای تسهیل سرمایهگذاری در داراییهای نامشهود.
– آموزش مفاهیم داراییهای نامشهود به مدیران و کارشناسان.
– ارتقای زیرساختهای آماری و فناوری مرتبط.
– تشویق به شفافیت در گزارشدهی شرکتها.
– ایجاد استانداردهای جدید در حسابداری و روشهای آماری.
– جمعآوری دادههای دقیق و جامع در مورد این داراییها.
این یادداشت بر ضرورت حیاتی ایران در درک و اندازهگیری بهتر سرمایهگذاریهای نامشهود تاکید دارد. با اصلاح سیاستها، بهبود دادهها و استانداردهای حسابداری، ایران میتواند از پتانسیل رشد و رقابت جهانی مرتبط با داراییهای نامشهود بهرهمند شود.
مطالب مرتبط:
دوربرگردان سرمایهگذاری؛ آیا ناترازیها «الگوی تولید صنعتی» را تغییر میدهد؟