در تابستانهای داغ ایران، كشوری با ذخایر غنی گاز طبیعی، خاموشیهای گسترده صنعتی و تجاری چالشی دایمی شده است. این بحران كه ریشه در ناترازی مصرف و تولید دارد، تأثیرات عمیقی بر صنایع مهم كشور گذاشته. در چنین شرایطی، نقش مصرف خانهها بهظاهر كماهمیت بسیار حیاتی میشود، كاهش مصرف برق خانگی نهتنها خاموشیهای خانگی را كاهش میدهد، بلكه امكان تداوم كارگاهها و كارخانهها را فراهم میآورد.
به گزارش پایگاه خبری بهره ورنیوز به نقل از تعادل، تحقیقات نشان میدهد بخش خانگی حدود ۳۳ درصد از كل مصرف برق را در ایران در بر میگیرد، رقمی همتراز با بخش صنعت و حدود ۱۸درصد برای بخش خدمات. وزارت نیرو نیز تأكید كرده است كه بخش خانگی بیش از ۶۰درصد از بار اوج مصرف را در برخی ساعتها شامل میشود.
در تابستان ۱۴۰۳ برای نخستینبار مصرف برق بخش صنعت به میزانی رسیده بود كه ۲درصد از مصرف خانگی پیشی گرفت؛ بدین معنی كه سهم مصرف صنعتی از مصرف خانگی بیشتر بود. این آمار نشان میدهد در شرایط اوج بار، صنعت عملا نیازمند پشتیبانی از صرفهجویی خانگی برای حفظ تولید خود است.
مصرف بیرویه برق در خانهها، بهویژه در ساعات پیك (۱۲ تا ۱۷ و ۲۰ تا ۲۳)، شبكه را در معرض فشار مضاعف قرار میدهد. چون ظرفیت تولید برق در ایران ثابت یا در حال فرسایش است، هر افزایش در مصرف خانگی مستقیما به قطع برق بخشهای مولد ختم میشود. در سالهای اخیر، در بسیاری از شهرهای صنعتی، برق صنایع فولاد، سیمان، پتروشیمی و خودروسازی در ساعتهای پیك قطع یا محدود شده است.
برخلاف صنعت كه نمیتوان بهراحتی مصرف آن را كاهش داد، مصرف خانگی قابلیت انعطاف زیادی دارد. با تغییر رفتارهای مصرفی ساده میتوان بار بزرگی از شبكه برداشت. در صورتی كه فقط ۱۰درصد از مصرفكنندگان خانگی، مصرف خود را در ساعات اوج فقط ۲۰درصد كاهش دهند، بیش از ۲۵۰۰ مگاوات ظرفیت آزاد میشود. این رقم معادل توان تولید ۳ نیروگاه بزرگ است؛ ظرفیتی كه میتواند بهطور كامل برق صنایع مهم را در طول شبانهروز تأمین كند.
مدیریت مصرف برق خانگی برای حمایت از تولید صنعتی، تنها مختص ایران نیست. كشورهای توسعهیافتهای مانند ژاپن، آلمان و حتی تركیه نیز از سالها پیش برنامههای تشویقی برای صرفهجویی خانگی در اوج مصرف پیاده كردهاند.
برای مثال، در ژاپن سیستم «پاداش مصرف هوشمند» بهصورت آنی به خانوارهایی كه در ساعات اوج، مصرف خود را كاهش دهند، اعتبار یا تخفیف در قبض برق ارایه میدهد. ایران نیز در سالهای اخیر با طرح «پاداش صرفهجویی» تلاش كرده همین مسیر را اجرا كند، اما هنوز فراگیر نشده است. همچنین كاهش مصرف خانگی میتواند فرصت برنامهریزی بلندمدت برای سرمایهگذاری در زیرساخت برق را فراهم كند، بدون اینكه نیاز به قطع گسترده برق یا واردات اضطراری انرژی باشد.
تجربه نشان داده كه تنها راهبردهای دستوری در كاهش مصرف خانگی جواب نمیدهند. مردم باید با اطلاعرسانی درست، آموزش عمومی و مشوقهای مالی به كاهش مصرف ترغیب شوند.
بحران برق در ایران تنها با ساخت نیروگاه یا خرید برق از كشورهای همسایه حل نخواهد شد. تغییر الگوی مصرف خانگی، سریعترین، كمهزینهترین و پایدارترین راه برای تأمین برق پایدار برای صنعت است. صنعت، محرك رشد اقتصادی، اشتغال، صادرات و فناوری است و نمیتوان آن را قربانی كولرهای پرمصرف یا یخچالهای در باز خانگی كرد.
هر خانواده ایرانی میتواند با كاهش مصرف روزانه فقط ۲ كیلوواتساعت در ساعات اوج، معادل تولید یك نیروگاه كوچك به كشور كمك كند. چرخ خانهها اگر با درایت بچرخد، چرخ صنعت از حركت نمیایستد.
مطالب مرتبط: