«بهره‌وری سبز» چیست؟ سازمان بهره‌وری آسیایی پاسخ می‌دهد

یکی از موضوعات که امروز در توسعه پایدار کشورها مورد توجه قرار گرفته، «بهره‌وری سبز» است. در این مطلب مروری داریم بر مفهوم آن که مبدع آن سازمان بهره‌وری آسیایی بوده و بر آن تاکید دارد.

به گزارش پایگاه خبری بهره ورنیوز، بهره‌وری سبز (Green Productivity) در سال ۱۹۹۴ مطابق با توصیه‌های اجلاس زمین در سال ۱۹۹۲ مبنی بر اینکه توسعه اقتصادی و حفاظت از محیط زیست، استراتژی‌های کلیدی برای توسعه پایدار خواهند بود، راه‌اندازی شد. با حمایت دولت ژاپن، سازمان بهره وری آسیایی، بهره‌وری سبز را به عنوان راهی عملی برای پاسخ به چالش توسعه پایدار معرفی کرد.

هدف برنامه بهره‌وری سبز APO، افزایش بهره‌وری و همزمان کاهش اثرات منفی بر محیط زیست است. این برنامه با ترویج آگاهی از بهره‌وری سبز، در پی تحقق این هدف است. سازمان بهره وری آسیایی نیز متعهد می‌شود که پیشرفت در منطقه آسیا و اقیانوسیه را ادامه دهد و از طریق همکاری، بهره‌وری سبز را برای تسریع یک بازار جهانی سبز رو به رشد گسترش دهد.

تلاش‌های چندجانبه بین‌المللی مانند توافق‌نامه برجسته پاریس در سال ۲۰۱۵ و پیمان اقلیمی گلاسکو، که نتیجه کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد (COP ۲۶) بود که در نوامبر ۲۰۲۱ برگزار شد، با تمرکز بر کاهش، سازگاری، تأمین مالی و همکاری، هدف محدود کردن افزایش دمای جهانی به ۱.۵ درجه سانتیگراد را دنبال کردند.

بیش از ۱۵۰ کشور که بیش از ۹۰ درصد از تولید ناخالص داخلی جهان را تشکیل می‌دهند، تعهداتی برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای به صفر خالص داده و اهداف جدیدی برای انتشار گازهای گلخانه‌ای تا سال ۲۰۳۰ تعیین کرده‌اند.

سازمان بهره وری آسیایی (APO) این نیاز به اقدامات فوری برای کاهش تغییرات اقلیمی را تشخیص می‌دهد و از این رو، چشم‌انداز ۲۰۲۵ این سازمان برای رشد بهره‌وری فراگیر و مبتنی بر نوآوری، شامل تشدید ترویج و پذیرش GP به عنوان یک محور استراتژیک کلیدی است که در چشم انداز ۲۰۳۰ نیز مورد تاکید قرار گرفته است.

این موضوع شامل تقویت برنامه‌های فعلی در مورد GP و گسترش دامنه GP برای در نظر گرفتن تغییرات اقلیمی است. این چشم‌انداز مستقیماً از اهداف توسعه پایدار سازمان ملل متحد، به ویژه اهداف توسعه پایدار ۶، ۷، ۱۳، ۱۴ و ۱۵، از طریق فعالیت‌های پیش‌بینی شده، پشتیبانی می‌کند.

بهره وری سبز (GP) چیست؟

از زمان معرفی توسعه اقتصادی پایدار از نظر زیست‌محیطی در کنفرانس استکهلم در سال ۱۹۷۲ در مورد محیط زیست انسانی، مسائل زیست‌محیطی از یک دغدغه فکری برای تعداد کمی به یک دغدغه اصلی تجاری در جریان اصلی تبدیل شده است.

با پایان اجلاس زمین در سال ۱۹۹۲ در ریودوژانیرو، بیش از ۱۷۸ دولت دستور کار ۲۱، اعلامیه ریو در مورد محیط زیست و توسعه و بیانیه اصول مدیریت پایدار جنگل‌ها را تصویب کردند. زمان گذار از لفاظی به نتایج فرا رسیده بود. با این حال، بحث‌های زیادی در معنای عملیاتی این عبارت تعریف شده مطرح شده است.

موضوع یکپارچگی اکولوژیکی و همچنین عدالت اجتماعی و اقتصادی باید به کانون نوآوری تبدیل شود. همانطور که سیستم‌های انسانی کشاورزی و استفاده از سوخت‌های فسیلی را به عنوان اولین و دومین گذار که نحوه عملکرد جامعه جهانی را به طور کامل تغییر داد، پذیرفتند، سومین گذار که انسان‌ها باید به آن بپردازند، عملیاتی کردن پایداری است.

برای موفقیت، باید این سه عامل را به سیاست‌های معناداری تبدیل کنیم که با اقدام اجتماعی یکپارچه پشتیبانی می‌شوند و شواهدی از موفقیت خود را در نتایج سه‌گانه شرکت‌های مربوطه نشان دهیم. APO معتقد است که ما مسیری را پیدا کرده‌ایم که ما را از حالت ظاهری به جایی که شواهدی از نتایج داریم، منتقل می‌کند. در اینجا، مقدمه‌ای بر بهره‌وری سبز (GP)، تاریخچه آن، روش‌ها، ابزارها و تکنیک‌های آن ارائه می‌دهیم.

GP یک استراتژی برای افزایش همزمان بهره‌وری و عملکرد زیست‌محیطی برای توسعه کلی اجتماعی-اقتصادی است. هدف آن توسعه همه‌جانبه اجتماعی-اقتصادی است که منجر به بهبود پایدار در کیفیت زندگی انسان می‌شود. این کاربرد ترکیبی از ابزارها، تکنیک‌ها و فناوری‌های مناسب مدیریت بهره‌وری و زیست‌محیطی است که تأثیر زیست‌محیطی فعالیت‌ها، محصولات و خدمات یک سازمان را کاهش می‌دهد و در عین حال سودآوری و مزیت رقابتی را افزایش می‌دهد.

چرا GP؟

نوآوری محرک اصلی رشد اقتصادی است. GP فرآیند نوآوری را سبز می‌کند. خط شروع، بهره‌وری به عنوان یک استراتژی کاهش هزینه بود. با برداشتن چوب کیفیت، بهره‌وری به گونه‌ای دگرگون شده است که حفاظت از محیط زیست و بهبود جامعه را به عنوان وسیله‌ای برای افزایش رفاه در بر می‌گیرد. زیر چتر GP، نوآوری، موتور کلیدی رشد اقتصادی، به بخشی از یک استراتژی جامع برای حرکت به سوی آینده‌ای پایدار تبدیل می‌شود.

بهره‌وری اساساً یک ماراتن بدون خط پایان است. همانطور که بهره‌وری استراتژی اساسی بود که ژاپن را قادر به بازسازی پس از جنگ جهانی دوم کرد و سایر کشورهای آسیایی مجذوب موفقیت آن شدند، ۱۹ کشور عضو سازمان بهره وری آسیایی از یک مفهوم گسترده‌تر از بهره‌وری برای رقابت در ماراتن پایداری حمایت کرده‌اند.

در «مفهوم بهره‌وری و هدف آژانس‌های ملی بهره‌وری» که در سال ۱۹۵۹ در رم تدوین شد، کمیته بهره‌وری آژانس بهره‌وری اروپا، بهره‌وری را اینگونه تعریف کرد:

«بهره‌وری بیش از هر چیز یک حالت ذهنی است. این نگرشی است که به دنبال بهبود مستمر آنچه وجود دارد، می‌باشد. این اعتقادی است که می‌توان امروز بهتر از دیروز عمل کرد و فردا بهتر از امروز خواهد بود. علاوه بر این، مستلزم تلاش‌های مداوم برای تطبیق فعالیت‌های اقتصادی با شرایط همواره در حال تغییر و کاربرد نظریه‌ها و روش‌های جدید است. این یک باور راسخ به پیشرفت بشریت است.»

بهره‌وری عمومی با یک جسارت فکری آغاز می‌شود: تغییر از یک سود تک‌رنگ به یک سود سه‌گانه رنگارنگ‌تر.

چه چیزی بهره‌وری عمومی را اینقدر جذاب می‌سازد؟

رویکردهای قبلی به حفاظت از محیط زیست تمایل به نادیده گرفتن عملکرد اقتصادی داشته‌اند. به ناظران این امکان داده شده بود که از نزدیک بر کسانی که بیشترین جیب‌ها را دارند و بیشترین مظنون به بزرگترین تخلفات ناشی از وقایعی مانند چرنوبیل، بوپال و اکسون والدز هستند، نظارت کنند.

این نظارت منجر به کاهش قابل توجه آلودگی‌های تک نقطه‌ای در اکثر کشورها شده است. با این حال، سهم به ظاهر ناچیز افراد در ناکارآمدی‌های روزمره در سایر شرکت‌های بزرگ و کوچک و سازمان‌های دولتی را نادیده گرفته است.

اساساً، اجرای GP منجر به استفاده کارآمدتر و پایدارتر از منابع مادی و انرژی و انجام بهتر با منابع کمتر می‌شود. ما می‌دانیم که تحریک نوآوری برای محصولات و خدمات، توسعه اقتصادی را افزایش می‌دهد؛ بنابراین سبز کردن ذهن‌های نوآور، توسعه را با ریسک کمتر تخریب اجتماعی-اقتصادی و زیست‌محیطی امکان‌پذیر می‌کند.

طبق گزارش سال ۲۰۰۰ مجمع جهانی اقتصاد، توانایی یک ملت برای بهبود رقابت‌پذیری خود، علاوه بر معیارهای اقتصادی سنتی‌تر، با عملکرد زیست‌محیطی آن سنجیده می‌شود. بهره‌وری، محور اصلی بهبود رقابت‌پذیری است. این امر مفهوم GP را به یک راه‌حل ساده اما زیبا تبدیل می‌کند؛ حفاظت از محیط زیست را به یک عامل اصلی جذب کسب‌وکار تبدیل کنید، نه یک عامل هزینه‌زای جداگانه.

این شناخت که محیط زیست و توسعه دو روی یک سکه هستند، در پاسخ به نیاز به پیوند استراتژی‌های توسعه اقتصادی با حفظ محیط زیست به وجود آمد. بین سال‌های ۱۹۹۳ و ۱۹۹۴، تعدادی از کشورهای عضو APO در تحقیقاتی با تمرکز بر کاربردها و فرصت‌های تولید پاک‌تر به عنوان سنگ بنای هدایت کشورهای آسیایی به سمت صنعتی‌سازی سازگارتر با محیط زیست، مشارکت داشتند.

در حالی که ابزارها، تکنیک‌ها و روش‌ها در طول سال‌ها گسترش یافته‌اند، هدف همچنان ثابت مانده است: ایجاد تعادل بین نیازهای زیست‌محیطی و اقتصادی. با انجام این کار، ما کیفیت زندگی را برای کل جامعه بهبود می‌بخشیم. این تعادل با تمرکز بر کیفیت (که نمایانگر صدای مشتری است)، سودآوری (که با میزان عملکرد شما با آنچه دارید یا ورودی‌های عامل تعیین می‌شود) و محیط زیست (سرمایه طبیعی ما) حاصل می‌شود.

در سناریوی فعلی جهانی شدن، نوسانات تجاری و محدودیت‌های مربوط به بیماری همه‌گیر کووید-۱۹، اجرای روش‌شناسی GP می‌تواند به شرکت‌ها کمک کند تا رقابت‌پذیری خود را بهبود بخشند و سودآوری خود را حفظ کنند و منجر به رشد کلی سبزتر شوند.

اشتیاق فزاینده‌ای برای قدرت بهره وری سبز به عنوان یک محرک استراتژیک برای نوآوری وجود دارد. GP به منطقه آسیا و اقیانوسیه کمک خواهد کرد و ما امیدواریم دیگران برای آینده‌ای پایدار نوآوری کنند.

بهره وری سبز؛ محیط زیست، کیفیت و سودآوری

روش‌شناسی GP

بهره وری سبز به عنوان یک استراتژی برای افزایش بهره‌وری و عملکرد زیست‌محیطی برای توسعه کلی اجتماعی-اقتصادی آغاز می‌شود. این روش، کاربرد ابزارها، تکنیک‌ها و فناوری‌های مناسب مدیریت بهره‌وری و زیست‌محیطی برای کاهش تأثیر زیست‌محیطی فعالیت‌ها، کالاها و خدمات یک سازمان است.

بهره وری سبز روشی است که به وسیله آن هر سازمانی، بزرگ یا کوچک، می‌تواند بفهمد چه کاری انجام می‌دهد یا چه چیزی دارد که بر محیط زیست تأثیر می‌گذارد، کارایی آنها را کاهش می‌دهد، هزینه‌ها را افزایش می‌دهد و بهره‌وری آنها را سرکوب می‌کند.

بهره وری سبز در تعریف رسمی خود از سه اصطلاح و عبارت استفاده می‌کند:

– استراتژی

– بهره‌وری و عملکرد زیست‌محیطی

– توسعه اجتماعی-اقتصادی

بهره وری سبز با تکیه بر پایه استراتژیک خود، بر افزایش سودآوری از طریق بهبودهای ترکیبی در بهره‌وری و عملکرد زیست‌محیطی تمرکز می‌کند. این امر باعث تغییر ذهنیت مهمی از محیط زیست به عنوان یک هزینه یا عامل خارجی به یک دارایی و فرصت برای افزایش کارایی و سودآوری می‌شود.

قدرت این تغییر ذهنیت را نباید دست کم گرفت. هنگامی که استفاده بیش از حد از منابع و مواد یا تولید آلودگی به عنوان مظهر بهره‌وری پایین‌تر و همچنین عملکرد زیست‌محیطی ضعیف تلقی می‌شود، اینها به عنوان نقص‌های تولیدی دیده می‌شوند که باید به طور مداوم اصلاح شوند.

سطح بعدی بهره وری سبز ، روش منطقی برگرفته از مدیریت کیفیت را ارائه می‌دهد و ابزارها و تکنیک‌های عملی را فراهم می‌کند. دانش و رویکردهای زیر چتر بهره وری سبز می‌تواند به شرکت‌ها کمک کند تا با اعتماد به نفس بیشتر به چالش‌های بهره‌وری خود حمله کنند و منجر به سود خالص بهتر و مزیت رقابتی شوند.

بهره وری سبز با جستجوی مداخلات فنی و مدیریتی، بر اساس مفهوم بهبود مستمر، چارچوب استراتژیک را دنبال می‌کند. قدرت آسیا در پیاده‌سازی و بهبود از طریق ماهیت چرخه‌ای مدیریت کیفیت، یک مزیت در شروع بهره وری سبز بوده است.

یکی دیگر از عوامل مهم در کنار این تغییر ذهنیت، گذار از تفکر نهایی به طراحی برای محیط زیست است. تغییرات طراحی مستلزم تحقیق و توسعه است و این امر، پاسخ یک شرکت را از تمرکز بر هزینه پاکسازی به هیجان نوآوری محصولات و خدمات جدید تغییر می‌دهد.

این یک تلاقی حیاتی است، زیرا نوآوری محرک اصلی رشد اقتصادی است. سبزتر کردن محصولات و خدمات به عنوان شرط نوآوری قابل توجه است. این امر کسب و کار را هیجان‌زده می‌کند، سرمایه‌گذاران را انگیزه می‌دهد، کارمندان را مجذوب خود می‌کند و مصرف‌کنندگان را جذب می‌کند. دولت نقشی در تقویت این تلاقی دارد. سیاست دولت نیروی مهمی برای رفع موانع نوآوری و تفکر منطقی در مورد حمایت از فناوری‌های جدیدی است که به جای تخریب محیط زیست، آن را بهبود می‌بخشند.

بهره وری سبز با تغییر به سمت بازار تقاضا محور، کمک می‌شود. از آنجایی که مصرف‌کنندگان پول بیشتری دارند، درخواست محصولاتی با حساسیت زیست‌محیطی می‌کنند، چه قهوه درخت سایه‌دار، کاغذ بازیافتی، اتومبیل‌هایی با انتشار کمتر یا منابع انرژی سبزتر. جذابیت سودآور بازار، هویج است. از آنجایی که بازارها محصولات و خدمات سبزتری را طلب می‌کنند، GP با ارائه یک فرآیند منطقی و ابزارها و تکنیک‌های عملی که از طریق آنها می‌توان این تحول را انجام داد، به پیشبرد سمت عرضه کمک می‌کند.

در شش مرحله ساده، یک شرکت می‌تواند هم فرآیندهای تولید و هم محصولات خود را بررسی و ارزیابی کند تا اثرات زیست‌محیطی آنها را کاهش دهد و راه‌هایی را برای بهبود بهره‌وری و کیفیت محصول برجسته کند. اجرای این گزینه‌ها منجر به چرخه دیگری از بررسی می‌شود و بنابراین بهبود مستمر را ارتقا می‌دهد.

روش شناسی بهره وری سبز؛ استراتژی، مردم و فرآیندها

شش مرحله اصلی روش بهره وری سبز

شروع کار آسان است. شناسایی افرادی که قرار است درگیر شوند و تشکیل یک تیم بهره وری سبز، آغاز کار را نشان می‌دهد. این افراد، به رهبری یک متخصص، در محل یا تأسیسات قدم می‌زنند و آن را بررسی و اولین برداشت‌ها را ثبت می‌کنند. این به تیم اجازه می‌دهد تا داده‌های پایه را جمع‌آوری کرده و مناطقی را که ممکن است در آنها مشکلی وجود داشته باشد، شناسایی کند.

این فعالیت جمع‌آوری داده‌ها با استفاده از نقشه‌برداری زیست‌محیطی، ابزاری ساده، بصری و کاربردی برای جمع‌آوری، تجزیه و تحلیل و مدیریت عملکرد زیست‌محیطی، که به ویژه برای شرکت‌های کوچک‌تر مناسب است، آسان‌تر می‌شود. داشتن موافقت مدیریت ارشد برای اطمینان از در دسترس بودن منابع کافی برای اجرای موفقیت‌آمیز، حیاتی است.

برنامه‌ریزی به سازمان اجازه می‌دهد تا از اطلاعات به دست آمده در مرحله اول برای تجزیه و تحلیل پتانسیل بهبود، همراه با ابزارهایی مانند تعادل مواد، معیارسنجی، نقشه‌برداری زیست‌محیطی و نمودارهای استخوان ماهی استفاده کند. اهداف و مقاصد را می‌توان تعیین کرد و شاخص‌های عملکرد را برای کمک به هدایت فرآیند بهبود شناسایی کرد و به شرکت اجازه داد تا پیشرفت را مدیریت و اندازه‌گیری کند.

ایجاد و ارزیابی گزینه‌های بهره وری سبز شامل توسعه گزینه‌هایی برای دستیابی به اهداف و مقاصد تدوین شده در برنامه‌ریزی است. آنها نیاز به بررسی پیشگیری از آلودگی و اعمال رویه‌های کنترلی موجود یا جدید برای پشتیبانی از توسعه گزینه‌هایی برای افزایش بهره‌وری دارند. گزینه‌ها بر اساس شاخص‌های عملکرد غربالگری می‌شوند. به آنهایی که به احتمال زیاد نتایج اقتصادی و فنی مورد نظر را به دست می‌آورند، اولویت اول داده می‌شود؛ شرکت اکنون آماده اقدام است.

اجرای گزینه‌های بهره وری سبز شامل دو اقدام، آماده‌سازی و اجرا است. کارهای مقدماتی شامل آگاهی‌بخشی، آموزش و توسعه شایستگی‌ها است. در صورت نیاز به تجهیزات و سیستم‌های جدید، این موارد همراه با دستورالعمل اپراتور و آموزش عملی برای اطمینان از موفقیت نصب می‌شوند.

نظارت و بررسی گزینه‌های بهره وری سبز برای مشاهده اینکه آیا نتایج پیش‌بینی‌شده را تولید می‌کنند یا از آنها فراتر می‌روند، حیاتی است. این شامل نظارت بر کل سیستم برای اطمینان از اینکه در مسیر درست قرار دارد و طبق طراحی عمل می‌کند، می‌شود. یافته‌ها برای بررسی توسط مدیریت گزارش می‌شوند.

حفظ بهره وری سبز مستلزم اقداماتی برای اصلاح در صورت لزوم یا ایجاد موفقیت موجود است. داشتن یک حلقه بازخورد برای حفظ پیشرفت در مسیر درست و پاسخ به شرایط متغیر اعمال شده توسط محرک‌های داخلی و خارجی از جمله انتظارات مشتری، محیط زیست و سایر نوآوری‌هایی است که ممکن است سبز شدن بهره‌وری را تسریع کنند.

پیاده‌سازی روش‌شناسی GP مستلزم ادغام و به‌کارگیری تعدادی از ابزارها و تکنیک‌های کلیدی مدیریت زیست‌محیطی و بهبود بهره‌وری است. ابزارها و تکنیک‌های GP سرنخ‌ها و مسیرهایی را برای ایجاد گزینه‌ها ارائه می‌دهند و اجرای سیستماتیک آنها را امکان‌پذیر می‌سازند. ابزارها و تکنیک‌های مختلفی در مراحل مختلف فرآیند پیاده‌سازی GP استفاده می‌شوند که در مطالب آتی به آنها می پردازیم.