به قول عجم اوغلو و جانسون دو نوبلیست اقتصاد «بهروزی فراگیر پیشین نتیجه عایدات تضمین شده و خودکار پیشرفت در فناوری نبود، بلکه این بهروزی صرفا زمانی تحقق یافت که جهت‌دهی به پیشرفت‌های تکنولوژیک و رویکرد جامعه به نحوه تقسیم دستاوردها از آن ترتیباتی که عمدتا در خدمت حلقه محدودی از فرادستان بود، فاصله گرفت.»
به گزارش پایگاه خبری بهره ورنیوز، حسین حقگو، در سرمقاله تعادل نوشته است:
«در مورد رایانه‌ها، خبر خوب این است که آنها کاری را انجام می‌دهند که شما به آنها می‌گویید و خبر بد این است که آنها کاری را انجام می‌دهند که شما به آنها می‌گویید.» (تد ناسون- نزاع هزار ساله ما بر سر فناوری و بهره‌وری)
آخرین باری که قرار بود در منطقه اول شویم در سند چشم‌انداز ۱۴۰۴ بود که عمر آن سال گذشته به سر آمد و نه فقط آن آرزو محقق نشد، بلکه در فاصله دورتر از جایی قرار گرفتیم که اگر این سندنویسی‌ها و آرزو‌پروری‌های بی‌پشتوانه و بی‌توجه به واقعیت‌های اقتصادی و سیاسی کشور و تحولات جهانی نبود، شاید در جایگاه بهتری بودیم.
مسوول محترمی اخیرا در جلسه‌ای بر مزیت‌های اقتصاد دیجیتال تاکید کرده‌اند و اینکه «ایران باید با عبور از رشد خطی و دستیابی به رشد جهشی در فناوری‌های نوظهور، جایگاه نخست منطقه و جایگاهی تاثیرگذار در جهان به دست آورد و در فناوری‌های راهبردی نیز دست برتر منطقه را داشته باشد.» (۶/۷/۱۴۰۵)
در اینکه جهان امروز جهان فناوری‌هاست و انقلاب چهارم صنعتی و هوش مصنوعی و…سرنوشت آینده کشورها را رقم می‌زنند و اینکه کشورمان از این نظر به سبب وجود نیروی انسانی مستعد تحصیلکرده موقعیت بی‌نظیری دارد، شکی نیست.
دو نمونه آن درخشش دو ایرانی یکی شایان اویس قرن است که برنده جایزه بسیار معتبر «آباکوس» به خاطر استفاده از ریاضی نوین در پیشبرد الگوریتم‌های یارانه‌ای شد و دیگری مریم عظیمی، مهندس برجسته ایرانی که در مراسم معرفی آیفون ۱۸ پرو برای معرفی فناوری‌های دوربین این گوشی روی صحنه رفت.
اما اگر این تعریف استاندارد از اقتصاد دیجیتال را بپذیریم که این اقتصاد «انجام دادن فعالیت‌های اقتصادی از طریق بازارهایی مبتنی بر اینترنت و شبکه گسترده جهانی است» و از مولفه‌های آن وجود زیرساخت‌های مناسب سخت و نرم‌افزاری و مخابرات و شبکه‌ها و دسترسی‌های آزاد و…است و کشورمان در رتبه ۱۶۱ در بین ۱۶۵ کشور جهان در شاخص «آزادی اقتصادی» و به عنوان یکی از بسته‌ترین اقتصادهای جهان است و رتبه ۱۳۷ در سرعت اینترنت و…، آنگاه به شوخی بودن آن هدف‌گذاری «تاثیرگذار در جهان و اول منطقه در اقتصاد دیجیتال» پی می‌بریم .
منطقه‌ای که به نوشته وزیر سابق اقتصاد و صنعت لبنان، کشورهای عربستان و امارات و قطر و…میلیاردها دلار صرف سرمایه‌گذاری در این حوزه کرده و در حال گذار به اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی به عنوان فناوری‌های چند منظوره هستند.
اقتصاد دیجیتال، مرحله نهایی و ترازی از اقتصاد است که متاسفانه کشورمان در مراحل اولیه فهم و درک و همراهی با آن است و به قول دکتر مسعود نیلی در مقدمه کتاب «ناتوانی دولت‌ها در یادگیری» ایدئولوژی حکمرانی اقتصادی در آن آن برگرد اصول ابتدایی همچون: نظام ارزی چندنرخی، قیمت‌گذاری دستوری، تعیین نرخ سودبانکی زیر نرخ تورم، تثبیت نرخ انرژی به عنوان ابزاری برای ایجاد عدالت اجتماعی، تجارت خارجی به منزله عرصه مبارزه با خارج (صادرات به معنی فتح بازار دیگران و واردات به معنی واگذار کردن زمین بازی به بیگانگان) و «خودکفایی» به عنوان آرمانی والا و رهایی از وابستگی بیگانگان و …می چرخد.
جهان امروز که اقتصاد دیجیتال بازتاب‌دهنده روابط و مناسبات حاکم بر آن است، با مفهوم «آزادی» ایده‌ها و احترام به حقوق فردی و شهروندی وسازماندهی اجتماعی برآمده از این حقوق و آزادی‌ها گره خورده است. چنین جهانی در فاصله بعید با وضعیت امروز شهروند ایرانی قرار دارد که از سوی خصم به محرومیت از شرکت در آزمون‌های آیلتس و تافل و تحریم‌های ظالمانه هوایی و… و از سوی قوه قانونگذاری کشورش به بستن حداقل‌های راه‌های تنفس («طرح مقابله با نفوذ بیگانگان») مواجه است .
شاید خواست بسیاری از فعالان اقتصادی در کشورمان با شنیدن آنچنان اخباری از اول شدن در منطقه و…آن باشد که به مصداق «از طلا گشتن …»، اقتصاد دیجیتال پیشکش، لطف بفرمایید همان اقتصاد متعارف را درست کنید و به شیوه یک قرن و نیم قبل و فلک کردن تاجر و کاسب و… عمل نکنید و «قرارگاه فرماندهی واحد نظارت و بازرسی بر بازار» ( ۲۷/۴/۱۴۰۵) راه نیندازید و به انواع انحصارات و مافیاهای اقتصادی لگام بزنید و…!
چراکه به قول عجم اوغلو و جانسون دو نوبلیست اقتصاد «بهروزی فراگیر پیشین نتیجه عایدات تضمین شده و خودکار پیشرفت در فناوری نبود، بلکه این بهروزی صرفا زمانی تحقق یافت که جهت‌دهی به پیشرفت‌های تکنولوژیک و رویکرد جامعه به نحوه تقسیم دستاوردها از آن ترتیباتی که عمدتا در خدمت حلقه محدودی از فرادستان بود، فاصله گرفت.»
مطالب مرتبط: