این یکی دو روز که هوا رو به سردی گراییده، موضوع انرژی و تامین آن بیش از پیش به چشم می آید؛ در حالی که ناترازی انرژی ادامه دارد. حسن مرادی در یادداشتی نوشته که تا زمانی که چنین الگوی مصرف و زیرساخت‌های فرسوده داریم، کمبود گاز و بحران در زمستان امری طبیعی است. اگر هشدار داده می‌شود که زمستان سختی در پیش داریم، از همین امروز باید به فکر چاره بود.
به گزارش پایگاه خبری بهره ورنیوز، حسن مرادی در سرمقاله تعادل نوشته است:
معضل کمبود گاز که این روزها به یکی از چالش‌های اصلی و بحرانی کشور بدل شده، ریشه‌ای عمیق‌تر از ناترازی‌های مقطعی دارد. واقعیت این است که اقتصاد انرژی ایران پیش از این نیز با کمبود گاز روبه‌رو بود، اما پس از مناقشات و جنگ‌های اخیر ۱۲ روزه و ۴۰ روزه و آسیب‌های وارده به زیرساخت‌های حیاتی این حوزه، این شکاف عمیق‌تر و خود را بیشتر نمایان کرده است.
جنگ اصولا خسارت‌بار است و یکی از اهداف راهبردی دشمن در این مخاصمات، نابودی و آسیب به زیرساخت‌های انرژی کشورهاست؛ چرا که انرژی به شکل مستقیم و گسسته‌‌ناپذیری با زندگی روزمره و معیشت مردم گره خورده است. با این حال، بخش عمدهای از این ناترازی نه در بیرون مرزها، بلکه در درون مرزهای مصرف ما ریشه دارد.
متأسفانه الگوی مصرف انرژی در ایران، یکی از پراتلاف‌ترین و بدترین الگوها در سراسر جهان است. این یک ادعای گزاف یا برخاسته از نگاهی کم‌اطلاع نیست؛ به عنوان کسی که به ۵۴ کشور دنیا سفر کرده و بیش از یک دهه در اروپا زیسته است، با اطمینان می‌گویم که جمعیت ایران تقریباً با انگلستان برابری می‌کند، اما میزان مصرف گاز ما چهار تا پنج برابر این کشور اروپایی است.
چه اتفاقی افتاده که چنین فاصله‌ای میان ما و استانداردهای جهانی شکل گرفته است؟ پاسخ در ساختار فرسوده و غیر اصولی منازل و بناهای ما نهفته است؛ ساخت‌وسازهایی که چه در روستاها و چه در کلانشهرها، فرسنگ‌ها با الگوی ایده‌آل فاصله دارند.
امروز در حاشیه کلانشهرها، شهرک‌ها و حتی مناطق حاشیه‌ای تهران، هزاران هزار بلکه میلیون‌ها واحد مسکونی وجود دارد که از ابتدایی‌ترین اصول ایزولاسیون محروم‌اند. مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان به‌صراحت استانداردهای عایق‌کاری را توضیح داده است، اما نه تنها اثری از این استانداردها در ساخت‌وسازهای «بسازوبفروش» و املاک خودساز مالکان دیده نمی‌شود، بلکه وضعیت در و پنجره‌ها به یک فاجعه ملی شباهت دارد؛ در و پنجره‌هایی که فاقد شیشه‌های دوجداره یا سه‌جداره‌اند و مبدل به دالان‌های فرار گرما و نفوذ سرما شده‌اند.
این فاجعه‌ای است که سال‌هاست فریادش را می‌زنم، اما شبانه‌روز کسی گوش به این هشدارها نمی‌دهد. در دولت‌های یازدهم و دوازدهم، رییس‌جمهور و وزیر وقت نفت اعلام کردند که کشور دارای ۲۲ میلیون بخاری‌غیر استاندارد است؛ امروز اما به ضرس قاطع می‌گویم که آن ۲۲ میلیون دستگاه به ۲۵ میلیون رسیده است. هر کدام از این ۲۵ میلیون بخاری غیر استاندارد، حجمی سرسام‌آور از گاز را می‌بلعند (حتی معادل مصرف دو پکیج برای گرمایش یک منزل) و بخش عمدهای از انرژی حرارتی را از طریق یک لوله ۱۰ یا ۱۵ سانتی‌متری به هوا می‌فرستند.
در کمتر نقطه‌ای از جهان چنین تکنولوژی پراتلافی رواج دارد. در آن سال‌ها دولت قول داد با سازوکار یکی از سازمانهای دولتی تابعه، این بخاری‌ها را جمع‌آوری و تبدیل کند؛ اما اخیرا وقتی در تابستان گذشته از خود این سازمان پرسیدم کارنامه شما در این حوزه چه بوده است، با کمال تعجب پاسخ دادند: «ما اساسا بنا نداریم به شما جواب بدهیم!» و در نهایت با خونسردی اعلام کردند تنها ۱۱ هزار دستگاه ساخته‌ایم که کسی از ما نخرید و آنها را به آموزش و پرورش تحویل دادیم!
بنابراین، وجود ۲۵ میلیون بخاری غیر استاندارد یکی از شاه‌بیت‌های اصلی مشکلات انرژی کشور است. در کنار این حجم از بخاری‌های پرمصرف، شوفاژخانه‌های غیر استاندارد نیز سهم بزرگی در هدررفت انرژی دارند. شاید بتوان گفت ۳۰ تا ۵۰ درصد ساختمان‌های به ظاهر آپارتمانی کشور دارای موتورخانه‌های غیر استاندارد هستند که به همراه پنجره‌های باز و دیوارهای بدون عایق، پرت شدید گرمایی تولید می‌کنند.
تا زمانی که چنین الگوی مصرف و زیرساخت‌های فرسوده داریم، کمبود گاز و بحران در زمستان امری طبیعی است. اگر هشدار داده می‌شود که زمستان سختی در پیش داریم، از همین امروز باید به فکر چاره بود. شاید این سخن عجیب به نظر برسد، اما به عنوان یک کارشناس حوزه انرژی می‌گویم؛ در شهرهای شمالی کشور که مردم دسترسی بیشتری به منابع طبیعی دارند، از همین‌جا باید با هرس اصولی درختان (و نه قطع آنها) نسبت به تهیه هیزم اقدام کنند.
کارگاه‌های تولید زغال باید دست به کار شوند. در دوران کودکی ما در استان مرکزی و نوجوانی در تهران، کرسی وسیله رایج گرمایش خانه‌ها بود. اگر با بحران جدی انرژی روبه‌رو شویم، آیا چاره‌ای جز روی آوردن مجدد به کرسی داریم؟ در زیر کرسی، یک اجاق برقی کوچک یا حتی یک لامپ ۵۰۰ واتی قدیمی به راحتی می‌توانست اعضای خانواده را گرم کند.
اگر می‌خواهیم در برابر چالش‌های پیش‌رو و فشارهای دشمنان بایستیم، ولو برای یک یا دو سال، باید کرسی‌های سنتی را احیا کنیم؛ راهکاری ساده، کم‌هزینه و کارآمد که البته نیازمند برنامه‌ریزی از همین امروز برای تهیه زغال و وسایل گرمایشی جایگزین است.
همچنین در کارگاه‌های صنعتی، تعمیرگاه‌ها و واحدهای کوچک، حجم زیادی از گاز به واسطه استفاده از بشکه‌های فلزی فاقد در، پنجره و حفاظِ استاندارد هدر می‌رود. صاحبان این کارگاه‌ها باید به‌طور موقت از پیت‌های حلبی حاوی هیزم استفاده کنند تا از مصرف بی‌رویه گاز جلوگیری شود.
در سطح شهرها نیز می‌توان از روش‌های سنتی مثل کشیدن پلاستیک‌های سراسری روی پنجره‌ها برای ایزوله‌سازی استفاده کرد. از هر ترفندی برای جلوگیری از نفوذ سرما باید بهره گرفت تا با کمترین آسیب، این دوران را پشت سر بگذاریم و از این آزمون دشوار سربلند بیرون آییم.
مطالب مرتبط:
اولویت‌های وزارت نفت در بزنگاه تغییر