جرارد هندریک هافستد ( با تلفظ هلندی: خیرت هوفستیده) (به انگلیسی: Gerard Hendrik Hofstede) در سال ۱۹۲۸ به دنیا آمد و در فبریه ۲۰۲۰ در گذشت. وی یک روانشناس اجتماعی و پژوهنده حوزه مدیریت، از کارشناسان شرکت آیبیام، استاد برجستهٔ مردمشناسی سازمانی و مدیریت بینالمللی در دانشگاه ماستریخت هلند بود.
شهرت او حاصل مطالعات و تحقیقات همهجانبه او در خصوص نقش تقابل فرهنگ در شکلدهی ارزشها و رفتار کارکنان در محیط کار و توسعه تئوری ابعاد فرهنگی است.
در حال حاضر، مؤسسه ای به نام هافستد دایر شده که شش شاخص فرهنگی را به عنوان ویژگی های متمایز کننده فرهنگی که عدت ها و رفتارهای انسان ها را شکل می دهد و می تواند بر عملکرد شرکت های بین المللی تاثیر بگذارد.
این شش شاخص که در سایت هافستد قابل دست یابی و مقایسه بین کشوری است، به شرح زیر است. در ضمن امتیاز شاخص بر مبنای 100 محاسبه می شود.
1. شاخص فاصله قدرت یا تمرکز قدرت
میزان تمرکز یا نفوذ قدرت در فرهنگ های مختلف و میزان عادت گرفتن یا سازگار بودن آنها با این تمرکز چقدر است. در واقع تصمیم گیری در فرهنگ های مختلف تابع چه رویکرد یا چه معیارهایی است. هر چه شدت تمرکز در تصمیم بیشتر باشد، اطاعت از قوانین و مقررات برای مردم واجب تر و هرچه ضعیف تر، دموکراسی غالب تر و تصمیم گیری های گروهی مؤثرتر است.
2. میزان ابهام گریزی یا سخت و راحت گرفتن شرایط ناپایدار و نامطمئن
این شاخص مشخص می کند که انسان ها چقدر نسبت به عدم قطعیت حساسند. مثلا، مردم ایران خیلی نسبت به ساعت و دقت در زمان حساس نیستند. اما بسیاری از مردم دنیا، اگر ساعت دقیقی مثلا در مورد قرار ملاقات نداشته باشند، دچار سر در گمی و استرس می شوند. مثلا ما می توانیم همدیگر برای دیدار بعدازظهر دعوت کنیم بدون این که از دقت ساعت دیدار ، خیلی نگران باشیم
3. شاخص فرد گرایی در برابر جمع گرایی
این شاخص، میزان تمایل به کارهای فردی و ترجیح منافع فردی را در مقابل نگاه کار گروهی نشان می دهد. هر چقدر که شاخص فرد گرایی قوی تر باشد، نشان از آن دارد که افراد به دنبال منافع خود هستند و کمتر به کارهای گروهی علاقه نشان می دهند. برعکس چمع گرایی بیشتر نشان می دهد که افراد آن جامعه به دنبال راهکارهای عمومی و همه پسند برای حل مشکلات هستند.
از همین نویسنده بخوانید
نظامنامه ملی بهرهوری زیر ذرهبین
تسهیم دستاوردهای حاصل از ارتقای بهرهوری
از برنامه «الگور» تا «پروژه منهتن»؛ دولت کارآمد با هزینه کمتر، سالها در دستور کار
4. شاخص مردانگی در برابر زنانگی
این که در جوامع مختلف، نگرش زنانه بیشتر حاکم است یا مردسالاری . حتی در خانواده هم باید دید آیا بانوان حرف آخر را می زنند یا نگاه ها به مرد خانه است.
5. خویشتن داری یا زیاده روی
در این شاخص بررسی می کنند که آیا افراد بیشتر مایلند درآمدهای خود را صرف لذت بردن از زندگی کنند یا برای مبادا نگه می دارند. به عبارتی، آیا در هزینه کردن مقتصدند یا ابایی از خرج کردن ندارند. طبیعی است که هر چه در مصرف زیاد رویی بیشتری داشته باشند، به دنبال درآمدهای آنی بیشترند و در غیر این صورت به دنبال پایداری در شغل و کسب و کار
6. دوراندیشی یا کوتاه اندیشی
این که جوامع مختلف، چقدر در حال زندگی می کنند و چقدر به فکر آینده هستند. هر چه نگاه دوراندیشانه تر باشد، تصمیم گیری برای انتخاب نوع زندگی متفاوت خواهد بود.
شاید در نگاه اول، به نظر بیاید که در همه این شاخص ها، ایرانی ها جایگاه نامناسبی دارند. اما آمار همین مؤسسه نشان می ذهذ که در 5 مورد از 6 شاخص بالا، ایرانی های در جایگاه متوسط یعنی از 40 تا 56 هستند. تنها در مورد شاخص دوراندیشی، رتبه ایران از 100 معادل 14 و نسبتا پایین است که نشان می دهد ایرانی ها، چندان دوراندیش و به فکر آینده نیستند.
جالب تر آن که در ژاپن، فاصثله قدرت، یعنی تبعیت از کارفرما، پدر خانواده و بزرگ جمع، به نسبت بالاست و شاخص ابهام گریزی به نسبت پایین .
کره ای ها به شدت دوراندیشند و شاخص فردگرایی در این جامعه پایین است.
چینی ها و روس ها به شدت مقتصدند و از زیاده روی پرهیز می کنند.
در آلمان، فاصله قدرت، بر خلاف فرانسوی ها پایین است و جامعه بسیار دموکراتیک تر اداره می شود.
آمریکایی ها جامعه ای دموکراتیک دارند ولی فردگرا هستند و درجه ابهام گریزی آنها مانند ما پایین است.
ترک ها (ترکیه) در بسیاری از شاخص ها رتبه بالایی دارند، اما در نگاه بلند مدت ضعیفند.
شاخص ها، به خودی خود، نمی تواند تعیین کننده خوب یا بد بودن عملکرد یک جامعه باشد. بلکه، راهبردهای متفاوتی برای اصلاح و بهبود آن جامعه طلب می کند.
مطالب مرتبط: