ارتقای بهرهوری راهی است که اگر امروز آغاز نشود فردا هزینههای سنگینتری را به کشور تحمیل خواهد کرد.
به گزارش پایگاه خبری بهره ورنیوز، اسماعیل حبیبی، معاون راهبری سازمان بهره وری در یادداشتی نوشته است:
در حوزه انرژی در کشور متأسفانه با دومینوی نابهرهوری مواجه هستیم به این معنا که در طول زنجیره تأمین انرژی و در هر یک از اجزای این زنجیره، مصداقهایی وجود دارد که نابهرهوری را تقویت و تشدید کرده و تا انتهای زنجیره، بخش اعظمی از انرژی هدر رفته و تنها درصد کمی از آن برای تولید ارزش افزوده به کار گرفته میشود.
زنجیره تأمین انرژی از استخراج نفت شروع شده و با تحویل فرآوردههای نفتی به نیروگاهها تداوم پیدا میکند. نیروگاهها نیز با تبدیل آن به انرژی الکتریکی و انتقال و توزیع برق به واحدهای صنعتی و خانوارها، امکان ایجاد ارزش افزوده از انرژی را فراهم مینمایند.
در حلقه اول زنجیره تأمین انرژی یعنی میادین نفتی در فرآیند استخراج، مصادیق عمده هدر رفت انرژی عبارتند از پایین بودن «ضریب بازیافت میادین نفتی» و همچنین بالا بودن «میزان فلرینگ» و «ضریب اتلاف شبکههای توزیع و انتقال نفت و گاز»، به نسبت استانداردها و میانگینهای جهانی.
از همین نویسنده بخوانید
بهرهوری صنعت، زیر چرخهای «نظام یارانهها»
بهرهوری جایگزین سرمایهگذاری نیست
نقش محاسبه بهرهوری برای سرمایهگذاریهای جدید
ضریب بازیافت نفت به معنای درصدی از کل ذخایر یک میدان نفتی است که در طول عمر میدان، قابلیت استخراج دارد. میانگین این ضریب در ایران حدود ۲۴ درصد برآورد شده است که با میانگین جهانی ۳۴ درصد فاصله قابل توجهی دارد. هر یک درصد این ضریب به معنای حدود ۶ میلیارد بشکه نفت خام است که به علت معیوب بودن فرآیند استخراج، دیگر هرگز قابلیت برداشت نخواهد داشت.
این فرصتسوزی را شاید بتوان یکی از بزرگترین مصداقهای عدم بهرهوری در کشور دانست. میزان «مشعل سوزی در فرایند استخراج» و «ضریب اتلاف شبکه انتقال و توزیع نفت و گاز» هم متأسفانه عدد قابل توجهی است.
در حلقه دوم زنجیره تأمین انرژی، فرآوردههای نفتی وارد نیروگاههای تولید برق میشوند. متوسط راندمان نیروگاههای حرارتی کشور حدود ۴۰ درصد است در حالی که میتوان با تغییر تکنولوژی این نیروگاهها، میانگین راندمان را به ۵۵ درصد ارتقا داد.
در حلقه سوم یعنی شبکه انتقال و توزیع برق نیز «ضریب اتلاف» بالای ۱۰ درصد برآورد میشود. در انتهای زنجیره تأمین انرژی یعنی مصرف (حلقه چهارم) هم وضعیت اصلا مناسب نیست. «شدت مصرف انرژی» در صنایع، بسیار بالاتر از میانگینهای جهانی است. شدت مصرف انرژی که از تقسیم میزان انرژی مصرفی بر میزان تولید ناخالص داخلی به دست میآید، توسط برخی مراجع، حدود ۳ برابر میانگین جهانی برآورد شده است.
فرسودگی ماشینآلات و تجهیزات تولید و عدم سرمایهگذاری برای ارتقای تکنولوژی، یکی از اصلیترین عوامل پایین بودن شدت مصرف انرژی در کلان است. حجم بالای «ضایعات تولید» هم یکی دیگر از مشکلات بخش صنعت در کشور است.
متأسفانه ما با دومینوی نابهرهوری در زنجیره تأمین انرژی مواجه هستیم و نابهرهوری در هر یک از مراحل زنجیره، تشدید و تقویت میشود. برای محاسبه دقیق میزان هدر رفت انرژی میبایست ضرایب و شاخصهایی که مطرح شد را در هم ضرب کنیم تا متوجه عمق خسارت ناشی از مصرف غیربهینه انرژی در کشور شویم.
برای حل این بحران، نگاه جزیرهای به موضوع انرژی کارساز نخواهد بود. میبایست همه ابعاد انرژی اعم از تولید، انتقال و توزیع و مصرف به شکل یکپارچه مورد توجه قرار بگیرند چرا که همه این ابعاد بر هم تأثیرگذار و از هم تأثیرپذیر هستند.
در برنامه پنجساله هفتم پیشرفت اهداف کمی مناسبی برای حوزه بهرهوری انرژی طرحریزی شدهاست ولی تحقق این اهداف نیازمند یک عزم جدی و مشارکت همه بازیگران این اکوسیستم است. افزایش یک درصد ضریب بازیافت نفت خام، ارتقای میانگین راندمان نیروگاههای حرارتی موجود به ۴۴ درصد، کاهش تلفات شبکه انتقال و توزیع برق به ۱۰ درصد، جمع آوری سالانه ۱۶ میلیارد متر مکعب گاز مشعل، افزایش بهرهوری آب و الزام صنایع به استفاده از منابع آبی نامتعارف و …… از جمله اهدافی است که در برنامه هفتم ترسیم شده است.
سازمان ملی بهرهوری ایران با توجه به ماده ۲ و ۱۱۱ قانون برنامه هفتم پیشرفت و در ذیل نظام ملی بهرهوری ایران در نظر دارد با راهبری سازمان برنامه و بودجه و همکاری کلیه دستگاههای اجرایی ذیربط، برنامه ارتقای بهرهوری ۹ بخش اقتصادی را تهیه و تدوین نماید.
ارتقای بهرهوری راهی است که اگر امروز آغاز نشود فردا هزینههای سنگینتری را به کشور تحمیل خواهد کرد.
مطالب مرتبط:
برنامه ارتقای بهرهوری 9 بخش اقتصادی برای دستگاههای اجرایی در راه است