عارف عارف نیا، رئیس کمیته روابط بین الملل انجمن حقوق ورزشی ایران و احمدرضا ملکی، کارشناس بهره وری سازمان مدیریت و برنامهریزی خوزستان در آستانه جام جهانی در یادداشتی اختصاصی در پایگاه خبری بهرهورنیوز موضوع بهرهوری در ورزش را مورد توجه قرار دادهاند و تاکید کردهاند که ترسیم حالت مطلوب در مدیریت ورزشی، به ما نشان میدهد که توسعه پایدار در این عرصه، محصول یک تصادف یا صرفاً تزریق منابع مالی نامحدود نیست؛ بلکه نتیجه همگرایی علم، ساختار و نوآوری است. ورزش بهرهور، سیستمی است که در آن ثروتآفرینی اقتصادی، نشاط اجتماعی، پرستیژ بینالمللی و سلامت همگانی بهم پیوند میخورند.
عارف عارف نیا و احمدرضا ملکی در این یادداشت نوشته اند:
ضرورت ترسیم چشم انداز در مدیریت ورزش
ورزش در دنیای مدرن دیگر یک فعالیت صرفاً تفریحی یا فیزیکی نیست، بلکه به عنوان یک صنعت پویا و ابزاری کلیدی در توسعه پایدار شناخته میشود. در این میان، «بهرهوری» به عنوان قطبنمای حرکت فدراسیونها، باشگاهها و سازمانهای ورزشی عمل میکند تا مشخص شود منابع محدود مادی و معنوی، چگونه به بالاترین سطح خروجی تبدیل شوند.
برای حرکت در مسیر پیشرفت، پیش از هر چیز نیازمند ترسیم یک «تصویر روشن و استاندارد از وضعیت مطلوب» هستیم؛ تصویری که نشان میدهد یک سیستم ورزشی کارآمد و اثربخش، در اجزای ساختار خود چه ویژگیهایی دارد و شاخصهای بهرهوری در آن چگونه تعریف میشوند.
تبیین مفهوم ارکان بهرهوری در پهنه ورزش
یک سیستم ورزشی توسعهیافته بر پایه دو مفهوم کلیدی حرکت میکند: کارایی یعنی تخصیص درست منابع و بهینهسازی هزینهها و اثربخشی به مفهوم تحقق اهداف کلان و راهبردی. زمانی که این دو بال در کنار هم قرار میگیرند، بهرهوری ورزشی متولد میشود. در این چارچوب، موفقیت تنها در نتیجه یک مسابقه خلاصه نمیشود، بلکه در میزان پایداری نتایج مثبت و خلق ارزشافزوده مداوم برای جامعه معنا پیدا میکند. برای درک بهتر این مسیر، ویژگیهای حالت مطلوب را میتوان در چهار لایه راهبردی تعریف نمود:
۱. بهرهوری سرمایه و داراییها: از زیرساختهای زنده تا بودجهریزی عملیاتی
در ترازنامه یک سازمان ورزشی بهرهور، سرمایه یک جریان پویا و زاینده است. حالت مطلوب در این حوزه بر دو پایه اساسی استوار است:
– مدیریت چندمنظوره داراییها: در مدل مطلوب، فضاهای ورزشی و استادیومها، سازههایی تکمنظوره برای استفاده چندساعته در هفته نیستند؛ بلکه به عنوان «هابهای چندمنظوره اقتصادی و اجتماعی» بازتعریف میشوند. این مجموعهها در ۲۴ ساعت شبانهروز و ۷ روز هفته با برنامهریزی تفکیکشده (ورزش صبحگاهی شهروندان، خدمات آموزشی مدارس، تمرینات حرفهای عصرگاهی و رویدادهای تفریحی و فرهنگی شبانه) فعال هستند و نرخ بهرهبرداری زمانی از فضا را به حداکثر میرسانند.
– بودجهریزی بر مبنای عملکرد: در این ساختار، تخصیص منابع مالی تابع چانهزنی یا فرآیندهای سنتی نیست. هر ریال بودجه مستقیماً به یک شاخص عملکردی مشخص متصل است. منابع به سمت فرآیندهایی هدایت میشوند که بالاترین نرخ بازگشت سرمایه را در زمینههایی چون توسعه آکادمیها و خلق درآمدهای پایدار تجاری (مانند حق پخش دیجیتال و تجاریسازی برند) به همراه داشته باشند.
۲. بهرهوری نیروی انسانی: مهندسی استعداد و توسعه مسیر شغلی
سرمایه انسانی، ارزشمندترین دارایی ورزش است. در الگوی مطلوب بهرهوری، این سرمایه با رویکردی علمی مدیریت میشود:
– سیستم نظاممند استعدادپروری: فرآیند کشف و پرورش ستارهها از قالب شانس یا ارزیابیهای حسی خارج شده و بر پایه متدهای پیشرفته فیزیولوژیک، روانشناختی و آنالیز دادههای مهارتی استوار است. این سیستم تضمین میکند که نرخ تبدیل استعداد نونهال به قهرمان ملی ممکن باشد.
– مدیریت مسیر شغلی قهرمانان: در حالت مطلوب، برای ورزشکاران و سرمایههای ملی، یک پیوست آموزشی برای دوران پس از قهرمانی وجود دارد. فرآیند انتقال یک ستاره از زمین مسابقه به نیمکت مربیگری یا صندلی مدیریت، از مسیر آموزشهای پیشنیاز آکادمیک در حوزههای مدیریت استراتژیک، رفتار سازمانی و تفکر سیستمی میگذرد تا سرمایه اجتماعی آنها با تخصص مدیریتی همافزا شود.
۳. بهرهوری کل عوامل تولید: جادوی فناوری و بهینهسازی فرآیندها
بهرهوری کل عوامل، مظهر فرمول «بیشتر با کمتر» است؛ یعنی چطور میتوان بدون افزایش فیزیکی پول یا نیرو، خروجی سیستم را ارتقا داد. این لایه در بالاترین سطح مدیریت ورزشی، خود را در دو جلوه نشان میدهد:
– حکمرانی دادهمحور: در این تراز، تصمیمگیریهای کلان، چیدمان تاکتیکی و حتی خریدهای باشگاهی بر پایه کلاندادهها و آنالیزهای بیوانفورماتیک انجام میشود. استفاده از فناوریهای نوین پایش سلامت، نرخ مصدومیت بازیکنان را به حداقل میرساند که این به معنای حفظ ارزش داراییهای باشگاه و ارتقای کارایی تیمی است.
– مهندسی مجدد فرآیندهای اداری: فدراسیونها و باشگاههای بهرهور، با حذف بوروکراسیهای فرسوده و هوشمندسازی فرآیندهای اداری، سرعت خدماترسانی را افزایش داده و اتلاف زمان را در بدنه اداری به صفر نزدیک میکنند.
۳. بهرهوری کل عوامل تولید: جادوی فناوری و بهینهسازی فرآیندها
در افق مطلوب، کارکرد ورزش فراتر از دیوارهای استادیوم تبیین میشود. بهرهوری در این بخش یعنی تبدیل هر موفقیت ورزشی به یک دستاورد استراتژیک ملی:
– توسعه اجتماعی از طریق ورزش: نظام ورزشی بهرهور به عنوان بازوی کاهش هزینههای دولت در بخش بهداشت و درمان عمل میکند. هر واحد سرمایهگذاری در ورزش همگانی، با ارتقای سلامت عمومی، نشاط جامعه و کاهش نرخ بزهکاری در مناطق آسیبپذیر، اثربخشی خود را در شاخصهای کلان اقتصاد ملی نشان میدهد.
– فعالسازی دیپلماسی ورزشی: در لایه بینالمللی، ورزش ابزاری کمهزینه اما فوقالعاده قدرتمند برای تولید «قدرت نرم» است. در مدل مطلوب، حضور در میادین جهانی، کسب کرسیهای بینالمللی و میزبانی رویدادها، نه به عنوان یک هزینه، بلکه به عنوان یک کانال دیپلماتیک برای بازسازی تصویر ذهنی دنیا از کشور، تقویت پیوند میان ملتها و توسعه گردشگری ورزشی برنامهریزی میشود.
نتیجهگیری
ترسیم حالت مطلوب در مدیریت ورزشی، به ما نشان میدهد که توسعه پایدار در این عرصه، محصول یک تصادف یا صرفاً تزریق منابع مالی نامحدود نیست؛ بلکه نتیجه همگرایی علم، ساختار و نوآوری است. ورزش بهرهور، سیستمی است که در آن ثروتآفرینی اقتصادی، نشاط اجتماعی، پرستیژ بینالمللی و سلامت همگانی بهم پیوند میخورند.
برای تحقق این افق، گام نخست ایجاد «ساختارهای پایش بهرهوری» در بدنه تصمیمگیری فدراسیونها و سازمانهای ورزشی است تا فاصله وضعیت موجود با این استانداردهای علمی به صورت مداوم سنجیده شود.
این الگوی ساختاریافته، پتانسیلهای بالقوه ورزش را به تصویر میکشد. در چنین شرایطی است که هر مدیر، فدراسیون، باشگاه یا سازمان ورزشی میتواند با قرار دادن این خطکش علمی در برابر عملکرد خود، به ارزیابی کارنامه خویش بپردازد؛ چرا که بهترین و منصفانهترین قضاوت درباره میزان فاصله وضعیت موجود با این افق مطلوب، بر عهده ناظران، مدیران و دغدغهمندان این صنعت بزرگ خواهد بود.
مطالب مرتبط:
نگاه بهرهورانه به رویدادی ورزشی: حکایتی از نبود همزمان کارایی و اثربخشی
تحول ورزش کشور با هوش مصنوعی؛ امیدواری یا وعده جدید افشین؟!
ربات «اطلس» به استقبال جام جهانی رفت؛ یادگیری حرکات فوتبال با تماشای مسابقات + ویدئو
ورزش کنید تا در هر کاری مهارت داشته باشید + ویدئو
بهرهوری در ورزش؛ بیشترین مدال طلای المپیک متعلق به کدام کشور است؟ + اینفوگرافیک