امروزه کمبود آب به یکی از مهمترین چالشهای زیستمحیطی جهان تبدیل شده است و شهرهای جهان، راهکارهای مناسبی برای مقابله با کمبود آب در سال ۲۰۲۶ در پیش گرفتهاند.
به گزارش پایگاه خبری بهره ورنیوز به نقل از ایمنا، تغییرات اقلیمی، افزایش دما، خشکسالی، رشد جمعیت، آلودگی هوا و افزایش تقاضای صنعتی، فشار زیادی را بر منابع آب شیرین در سراسر کره زمین وارد میکند. بر اساس تازهترین پژوهشهای بینالمللی منتشرشده در سال ۲۰۲۶، نزدیک به نیمی از بزرگترین شهرهای جهان اکنون با تنش آبی بالا یا بسیار بالا روبهرو هستند، در حالی که بسیاری از مناطق دنیا، دورههای خشکسالی طولانیتر و کاهش منابع آب زیرزمینی را تجربه میکنند.
دانشمندان هشدار میدهند که بدون بهبودهای اساسی در مدیریت آب، میلیاردها نفر در دهههای آینده با ناامنی شدید آب دستوپنجه نرم میکنند. این در حالی است که بسیاری از شهرها از طریق فناوریهای نوآورانه، راهبردهای صرفهجویی، سیستمهای بازیافت و برنامهریزی هوشمندانه شهری، با موفقیت در حال کاهش کمبود آب هستند.
بازیافت فاضلاب؛ راهکار موثر برای مقابله با کمبود آب
یکی از مهمترین راهکارها برای مقابله با کمبود آب در سال ۲۰۲۶، بازیافت و استفاده دوباره از فاضلاب است. بهطور سنتی، فاضلاب بهعنوان پسماندی بیاستفاده تلقی میشود که پس از تصفیه به رودخانهها یا دریاها فرستاده میشود. امروزه پژوهشگران فاضلاب را بهعنوان منبع ارزشمندی میدانند که میتواند تصفیه شود و برای کشاورزی، صنعت، فضای سبز و حتی آب آشامیدنی، دوباره مورد استفاده قرار گیرد.
اکنون سیستمهای تصفیه پیشرفته از فیلتراسیون غشایی، تصفیه فرابنفش و فناوریهای زیستی برای تولید آب بازیافتی تمیز استفاده میکنند. نتایج پژوهشهای علمی جدید نشان میدهد که سیستمهای چرخشی آب برای امنیت بلندمدت آب شهری ضروری است، زیرا وابستگی به منابع طبیعی آب شیرین را کاهش میدهد و آلودگی زیستمحیطی را نیز پایین میآورد.
سنگاپور؛ نمونه موفق در بازیافت آب
سنگاپور بهتازگی یکی از نمونههای پیشرو جهان در زمینه بازیافت موفق آب و تابآوری شهری در برابر کمبود آب، تبدیل شده است. از آنجا که این کشور منابع طبیعی آب شیرین بسیار محدودی دارد، سرمایهگذاری زیادی روی سامانههای پیشرفته تصفیه فاضلاب به نام «نیو واتر» انجام داد.
در این سرزمین، آب بازیافتی، پیش از آنکه دوباره در صنعت و مخازن ذخیره آب مورد استفاده قرار گیرد، با استفاده از فناوریهای پیشرفته غشایی و فرابنفش تصفیه میشود، همچنین سنگاپور از سامانههای دیجیتال هوشمند برای پایش تقاضای آب، کاهش نشتی و بهبود کارایی در سراسر شهر استفاده میکند. پژوهشگران سنگاپور را بهعنوان یکی از امنترین شهرهای جهان از نظر آب توصیف میکنند، زیرا این کشور، حفاظت، بازیافت، نوآوری فناورانه و برنامهریزی بلندمدت را در یک سامانه بسیار یکپارچه ترکیب میکند.
نمکزدایی؛ راهکار موثر برای مقابله با کمآبی در مناطق بیابانی
نمکزدایی نیز این روزها به یک راهکار اصلی برای کمبود آب بهویژه در مناطق ساحلی و بیابانی، تبدیل شده است. در این روش، نمک از آب دریا جدا میشود تا آب شیرین برای آشامیدن و کشاورزی، تولید شود. بر اساس پژوهشهای مهندسی سال ۲۰۲۶، سامانههای نوین نمکزدایی از طریق یکپارچهسازی انرژی تجدیدپذیر، بهینهسازی با هوش مصنوعی و بهبود غشاهای فیلتراسیون، کارآمدتر میشود. دانشمندان معتقد هستند با تشدید خشکسالی در بسیاری از مناطق، نمکزدایی نقش مهمی در امنیت آب ایفا خواهد کرد.
استفاده از سامانههای هوشمند برای شناسایی نشتیهای آب
راهبرد بسیار مؤثر دیگر، استفاده از سامانههای هوشمند آب مبتنی بر هوش مصنوعی، حسگرها و پایش دیجیتال است. بسیاری از شهرها، مقادیر بسیار زیادی آب را از طریق لولههای نشتی و زیرساختهای ناکارآمد از دست میدهند. سامانههای هوشمند میتوانند نشتیها را شناسایی کنند، الگوهای مصرف را پایش کنند، کمبودها را پیشبینی و توزیع آب را در زمان واقعی بهینهسازی کنند. پژوهشهای اخیر درباره تابآوری شهری، نشان میدهد که فناوریهای دیجیتال میتوانند سالانه میلیونها لیتر آب صرفهجویی کنند و واکنش به شرایط اضطراری را در زمان خشکسالی، بهبود بخشند.
کاهش هدررفت آب در پرتغال با سامانههای پایش دیجیتال
لیسبون پرتغال به نمونهای پیشرو در زمینه مدیریت هوشمند شهری آب در اروپا تبدیل شده است. این شهر از سامانههای پایش دیجیتال پیشرفته، فناوریهای تخصیص هوشمند و برنامهریزی یکپارچه، برای بهبود کارایی آب و کاهش هدررفت آن استفاده میکند. به گفته پژوهشگرانی که سامانههای آب شهری لیسبون را مطالعه کردهاند، فناوریهای دیجیتال آب با شدت یافتن خشکسالی در جنوب اروپا بهدلیل تغییرات اقلیمی، اهمیت فزایندهای خواهند یافت.
راهکارهایی بر پایه طبیعت برای مقابله با کمبود آب
در آینده، راهکارهایی بر پایه طبیعت نیز در مقابله با کمبود آب نیز اهمیت زیادی پیدا میکنند. بسیاری از شهرها به جای اتکای کامل به زیرساختهای بتنی، اکنون از پارکها، تالابها، بامهای سبز و چشماندازهای شهری نفوذپذیر برای جمعآوری و ذخیره طبیعی آب باران استفاده میکنند. این سامانهها به تغذیه آبهای زیرزمینی، بهبود تنوع زیستی و تقویت تابآوری شهری در برابر خشکسالی و سیل، کمک میکنند.
راهبرد طراحی «شهر اسفنجی» در کپنهاگ
کپنهاگ دانمارک بهدلیل راهبرد طراحی «شهر اسفنجی» خود در سطح بینالمللی مشهور شده است. این شهر خیابانها، پارکها و فضاهای عمومی را بازطراحی کرد تا آب باران را هنگام وقوع طوفان، جذب و ذخیره کند و منابع آب را برای دورههای خشکسالی حفظ کند، همچنین زیرساخت سبز، به کاهش خطرات سیل کمک میکند و مدیریت بلندمدت آب را بهبود میبخشد. برنامهریزان شهری، توسعه شهر اسفنجی را بهعنوان یکی از امیدوارکنندهترین راهبردهای سازگاری با اقلیم، برای شهرهای آینده توصیف میکنند.
مطالب مرتبط:
فناوریهای نوین برای مشارکت شهروندان در شهرها
چگونه شهرهای هوشمند، مصرف برق را مدیریت میکنند؟