هند در برنامه جدید خود یعنی رسیدن به مرز ۵ تریلیون دلار تا سال ۲۵-۲۰۲۴ نیازمند احیای روستایی است و در این برنامه صنایع دستی را نیز به طور برجسته به عنوان یکی از بخشهای مشارکتکننده در برنامه مد نظر قرار داده است.
به گزارش پایگاه خبری بهره ورنیوز به نقل از وبسایت سازمان بهره وری، گیتا جهانگیری، مشاور این سازمان در یادداشتی نوشته است:
تحول روستایی فراگیر به فرآیندی گفته میشود که در آن افزایش بهرهوری کشاورزی، افزایش مازاد بازار، گسترش فرصتهای شغلی خارج از مزرعه، دسترسی بهتر به خدمات و زیرساختها و ظرفیتهای تأثیرگذاری بر سیاستها، همگی به بهبود معیشت روستایی و رشد فراگیر منجر میشوند. ( IFAD صندوق بینالمللی توسعه کشاورزی، ۲۰۱۶).
سیاستها و نقش دولت، بخش خصوصی و مشارکت عمومیخصوصی در توسعه روستایی فراگیر در هند
طرحهایی که از زمان استقلال هند تاکنون در این کشور اجرا شده، باعث پیشرفت چشمگیر در میزان تولیدات ناخالص و همچنین افزایش صادرات به نسبت واردات، بوده است. این طرحها عمدتاً با تمرکز بر جوامع روستایی تدوین و اجرا شده است چراکه بیش از ۶۴ درصد جمعیت هند و در واقع یک چهارم جمعیت جهان ساکن مناطق روستایی هند هستند.
با این حال سهم کشاورزی هند در تولید ناخالص این کشور امروزه بسیار پایین است و این چالش، ضرورت بهرهوری حداکثری پتانسیلها در روستاهای هند را از طریق توسعه فراگیری روستایی آشکار میکند.
سه بعد مهم توسعه فراگیر روستایی بعد اقتصادی (ایجاد فرصت و ظرفیت برای خانوارهای فقیر یا بادرآمدپایین)، اجتماعی (برابری بین زن و مرد، توانمندسازی زنان و ایجاد شبکههای امن اجتماعی برای اقشار آسیب پذیر) و سیاسی (مشارکت قشر فقیر به طور موثر و برابر در فرآیندهای سیاسی در سطح روستا) است.
هند از سال ۱۹۵۰ به این سو با تنظیم برنامههای پنجساله بدون وقفه متمرکز بر توسعه فراگیر روستایی رفتهرفته پیشرفت کرده است. این برنامه بر توسه زیرساختها به خصوص بر احداث جادهها و آبرسانی و آبیاری تمرکز داشته است. اما گامهای اخیر برنامه تغییرات هند بر همراهی با کارآفرینان، تشکلهای اجتماعی و بخش خصوصی تمرکز داشته است تا زیرساختهای مدرن برای انرژی و… فراهم شود. کرونا اقتصاد هند را هم تحت تاثیر قرار داد و بیش از همه به بخش کشاورزی لطمه زد.
هند در برنامه جدید خود یعنی رسیدن به مرز ۵ تریلیون دلار تا سال ۲۵-۲۰۲۴ نیازمند احیای روستایی است و در این برنامه صنایع دستی را نیز به طور برجسته به عنوان یکی از بخشهای مشارکتکننده در برنامه مد نظر قرار داده است.
کشاورزی و بخش وابسته
لبنیات
منسوجات دستبافت و صنایع دستی
هنر و فرهنگ
گردشگری روستایی
جوانان روستایی و قابلیت اشتغال از جمله محورهای این برنامه است.
نساجی، دستبافت و صنایع دستی – اقتصاد خلاق جدید (قطعنامه سازمان ملل در سال ۲۰۲۱)
هند در حدود ۳۰۰۰ نوع صنایع دستی دارد. (اول از همه از فرش نام برده شد!) در هند بسیاری از صنایع دستی در زمان مستعمره بودن هند متوقف شد و تنها کالاهایی تولید میشد که انگلستان از این کشور وارد میکرد. پس از استقلال هند، دولت تصمیم به احیاء رشتههای متوقف شده و مهارتهای منسوخشده گرفت.
این صنایع دستی در مجموع ارزش درآمدیای معادل ۳.۵ میلیون دلار آمریکا دارند. همچنین طرحهای دولتی این برنامه را تقویت میکنند (طرحهای دولتی هند تحت عنوان Governmental Schemes به منظور تامین رفاه اقتصادی مردم اجرا میشوند.) که عبارتند از:
Ambedkar Hastshilp Vikas Yojana – که از هنر صنعتگران -از صنعتگران با نیازهای زیرساختی، فناوری و توسعه منابع انسانی (و احیای رشتههای ازیادرفته، پس از استقلال هند)
Handicraft Mega Cluster Mission – ماموریت مگا کلاستر صنایع دستی ــــ بهبود وضعیت و استاندارد زندگی هنرمندان خصوصاً در مناطق دوردست
نقش تشکلهای اجتماعی ـ این تشکلها با طرحهای دولتی گفتهشده در بالا مشارکت دارند خصوصاً اینکه ارتباطات بازار را از طریق تهیه، ذخیرهسازی، حملونقل و خردهفروشی بهبود میبخشند.
طرحهای دولتی برای حمایت از شرکتهای مبتنی بر مهارت
طرح صندوق بازآفرینی صنایع سنتی (SFURTI)
طرح ارتقای خلاقیت، کارآفرینی و صنعت کشاورزی (ASPIRE)
طرح یارانه سرمایه مرتبط با اعتبار (CLCSS)
همچنین وزارت گردشگری هند طرح Hunar se Rozgar tak initiative (از آموزش تا اشتغال) را برگزار میکند. در ابتدا آموزش در چهار بخش مهمانداری، خدمات غذا و نوشیدنی، نانوایی و سرایداری بود و بعد آموزش ۴ مهارت دیگر اپراتور ماشین لباسشویی، مهماندار آشپزخانه، پیک تحویل در خانه و دوره آموزشی میان وعده افزوده شد.
در واقع این طرح در پی آن است که شبکهای از ارتباطات میان گردشگری، صنایع دستی و مهماننوازی را فراهم و فرصت اشتغال برای جوانان روستایی را ایجاد کند.
فرآیند سیاسی political process در هند (در خصوص توسعه فراگیر روستایی)
این فرآیندها در سطوح مختلف دموکراتیک وجود دارند در هند. مثلا در سطح استان و همچنین در سطح روستا. مردم در سیاستها از طریق رایدهی و انتخاب نماینده تاثیرگذارند. بازخورد مردم توسط نماینده منتقلشده و طرح دولتی Governmental scheme در نهایت بدل میشود که بتواند به همان مردم کمک کند. بسیار مهم است که مردم چگونه بتوانند از این مسئله استفاده کرده و صدای خود را از این طریق به دولت برسانند.
در سالهای اخیر از آنجا که صادرات گندم اکراین برای بازار مصرف کافی نبوده هند هم به تولید گندم پرداخته. هند نهادهای سیستماتیک قدرتمندی برای مدیریت کشاورزی دارد. استفاده از فن آوری و بسیاری از مسائل دیگر میتواند فراتر از مساله صرفا وام به کشاورزان کمک کند.
در هند تشکلهای اجتماعی کوچک و متوسط که بیش از ۶۰ میلیون بخش در کشور هستند که در تولید ۶۰ درصد تولیدات ناخالص ملی مشارکت دارند. اگرچه حجم قابل توجهی است اما عمده سود آنها عاید کمپانی¬های بزرگی مثل والمارت و آمازون میشود.
برای تشکلهای اجتماعی کوچک دولت هند برنامههای زیادی در نظر گرفته مانند مهارتآموزی، دسترسی به تکنولوژی، مزایای صادراتی، بخصوص در مورد خاص صنایع دستی در خیلی از موارد هیچ مالیاتی به آنها تعلق نمیگیرد (قانون معافیت از مالیات صنایع دستی در هند)
نمونههای موفق توسعه فراگیر روستایی در هند
گردشگری درونزا در روستاهای هودکا، ران آو کوچ و گجرات، هند که با همکاری UNDB و وزارت گردشگری دولت هند انجام شده است.
روستای یک عصر در مرز از جمله این روستاها است که بسیار یونیک است و صنایع دستی خاصی دارد. در یک دورهای این صنایع دستی قبلاً توجهی دریافت نمیکرد اما سازمان ملل و دولت در چند دهه اخیر تمام تلاش خود را معطوف به زندهسازی این اشکال از صنایع دستی کردند.
این روستا روستای مرزی با پاکستان است و نام آن Sham-e Sarhad به معنای تحتالفظی «یک عصر در مرز (یک شب ماندن در مرز سیاسی هند و پاکستان)» که مفهوم بسیار جذابی برای توریست است. توریستها در آنجا میتوانند نمودهای فرهنگ محلی، صنایع دستی و مهارتهای محلی را ببینند. این برنامه برای آن ناحیه درآمدزا بوده است. همچنین یونیک بودن این مدل بخاطر پیوند بین هنر، صنایع دستی، فرهنگ، میراث طبیعی و همچنین محافظت از اکولوژی (بومشناسی) و جامعه آن است.
این طرح باعث تقویت رابطه بین مردم ناحیه و طبیعت آنجا شده است. با ترویج این ایده توریست هم همدلانه به آنجا میآید تا از فرهنگ خاص آنجا دیدن کند و آن را ترویج دهد. جوانان روستایی در توفیق این طرح بسیار مؤثرند، همین طور مردم فقیر و زنان هم از آن منتفع میشوند.
به لحاظ پایدار بودن، مشارکت گروههای خودیاری روستایی و ذینفعان محلی یک تمرین موفق در پایداری و مالکیت جمعی همه است. Sham-e Sarhad با تسهیل تجربههای جذاب زندگی روستایی برای گردشگران که منبع درآمد مستقیم جوامع محلی هستند، به بهبود کیفیت زندگی مردم محلی کمک کرده و فرصت تجربه جدیدی را برای مسافران آگاه به مسئله محیط زیست فراهم کرده است. این طرح در نهایت برای همگان یک موقعیت بُرد ـ بُرد است.
مطالب مرتبط:
تجربه بهرهوری: ترویج کشت بومشناسی با ترویج ویدئوهای آموزشی