از وزرای پیشنهادی محترم انتظار می رود در برنامه پیشنهادی خود راه پیموده شده در گذشته را آسیبشناسی کنند و راه باقی مانده و قابل طی شدن در دوره تصدی خود را به وضوح توضیح بدهند؛ با تفکیک بخش هایی که دنباله رو گذشته است از بخش های تجدید نظر شده برای پیگیری در آینده.
به گزارش پایگاه خبری بهره ورنیوز، دکتر حمید رضا نایبی، پژوهشگر حوزه های مدیریت و برنامه ریزی و مشاور پیشین رئیس سازمان ملی بهره وری در یادداشتی اختصاصی با محوریت «نقدی بر کیفیت برنامه های نامزدهای وزارت در دولت چهاردهم به بهانه ایام اخذ رای اعتماد وزیران پیشنهادی در مجلس شورای اسلامی ایران» نوشته است:
این روزها مجلس شورای اسلامی در حال بررسی صلاحیت نامزدهای پیشنهادی دولت چهاردهم است و برای این کار حداکثر دو هفته کاری فرصت دارد، در هفته اول صلاحیت نامزدها در کمیسیون ها بررسی شده و در هفته دوم نوبت به رأی گیری در صحن علنی مجلس می رسد.
در این یادداشت قصد نقد محتوایی برنامه ها را ندارم، اما با بررسی برخی برنامه ها از جمله برنامه های پیشنهادی نامزدهای محترم وزارتخانه های جهاد کشاورزی و صمت که در ردیف دستگاه های امور تولیدی طبقه بندی می شوند و حوزه های اقتصادی تحت تولی آن دو دستگاه متناظر است با حدود ۴۰ درصد تولید ناخالص داخلی کشور، به نظر می آید که برنامه ها از لحاظ شکل و ساختار تفاوت قابل توجهی با هم دارد و لااقل دو مورد اشاره شده بیشتر در تراز گزارشات مراکز پژوهشی دولتی و یا گزارشات متعارف در سازمان های دولتی قرار می گیرد که عموما در آنها به «فهرست بلندی از تمام راهکارهای ممکن» اشاره می شود.
در این برنامه های پیشنهادی بدون توجه به محدودیت های زمانی، مالی و انسانی، موانع فنی، حقوقی و ساختاری و بعضا بدون در نظر گرفتن روابط علی و معلولی راهکارها و چالش ها در کلیت برنامه و در طول زمان که همان جنبه های اجرایی و اجرا پذیری برنامه ها بوده و از مقام اجرایی انتظار توضیح آنها می رود.
ما می دانیم که دانش و خبرگی نامزدهای معرفی شده لزوما بالاتر از تمام وزرای قبلی نبوده و بدنه کارشناسی وزارتخانه ها هم طی چند سال دچار تغییر و تحول اساسی نمی شود و لذا انتظار می رود که تعداد قابل توجهی از اقدامات گذشته به درستی اجرا شده باشد و بایستی به همان صورت ادامه یابد و ممکن است فقط تعدادی از موارد مستلزم بازنگری یا نوآوری باشد.
به همین دلیل از وزرای پیشنهادی محترم انتظار می رود در برنامه پیشنهادی خود راه پیموده شده در گذشته را آسیبشناسی کنند و راه باقی مانده و قابل طی شدن در دوره تصدی خود را به وضوح توضیح بدهند؛ با تفکیک بخش هایی که دنباله رو گذشته است از بخش های تجدید نظر شده برای پیگیری در آینده.
بر این اساس، هنوز برنامه های پیشنهادی بیش از اندازه کلی است و با یک برنامه و طرح ریزی عملیاتی مورد انتظار برای قضاوت در مورد شایستگی یک مسئول ارشد دولتی فاصله دارد که بایستی توضیح بدهد که چقدر آگاهانه حافظ دستاورهای مسئولان در گذشته و پایه گذاری ابتکار عمل های جدید در آینده می باشد.
در صورتی که در آینده تغییرات لازم در کیفیت و عمق بخشی عملیاتی به برنامه های پیشنهادی داده نشود، هیچ بعید نیست همپوشانی قابل توجهی بین برنامه های پیشنهادی نامزد های فعلی با وزرای سابق که برای اخذ رأی اعتماد از مجلس وقت ارائه کرده بودند، تکرار شود.
از برنامه های پیشنهادی نامزدهای محترم انتظار می رود با توجه به انتظارات ذینفعان و توجه به ظرفیت های داخلی و تغییرات محیطی حاکم بر حوزه مسئولیت خود بیشتر به ریسک ها و جنبه های اجرای برنامه ها و نحوه مدیریت اجرایی آنها اشاره کند و تفاوت های ملموس و اجرایی دوره جدید را برجسته سازد.
انتظار می رود در ذیل سیاست ها و راهبردهای مورد نظر «برنامه و بودجه عملیاتی چهار سال دوره وزارت خود» را ارائه دهد با هدف اخذ تأییدیه سازمان برنامه و بودجه و در کنار آن به «ساختار، سازمان و سازوکارهای مدیریتی جدید» نیز اشاره کند برای اخذ تأییدیه سازمان اداری و استخدامی کشور تا بدانیم چه تفاوت های برجسته ای با گذشته ایجاد خواهد شد.
برای این امر لازم است دولت به سیاست ها و برنامه ها اکتفا نکند بلکه «برنامه عملیاتی و مدیریتی دستگاه اجرایی» را از نامردهای محترم مطالبه کند و حتی آنها را توسط سازمان برنامه و بودجه و سازمان اداری و استخدامی کشور آسیب شناسی کرده باشد و از نامزدهای محترم بخواهد برنامه های پیشنهادی خود را در پاسخ به آسیب شناسی ها ارائه دهند تا پس از تأیید معاونت های رئیس جمهور به مجلس ارسال کند.
برای این کار لازم است رئیس جمهور منتخب در همان ابتدا و قبل از انتخاب وزرا اقدام به تعیین معاونت های خود در زمینه برنامه و بودجه و اداری و استخدامی کند و سپس با دستیاری آنان نامزدهای پیشنهادی را ارزیابی کند که به معنی نقش آفرینی فعال معاونت های رئیس جمهور در گزینش و چیدمان ترکیب هیات دولت جدید. امیدوارم دولت چهاردهم به این پیشنهاد واکنش مناسب نشان بدهد که انشاء الله سرمایه ای خواهد شد برای دولت های آینده.
در این یادداشت به یک نمونه دیگر از همکاری ها و تعامل مؤثر قابل شکل گیری بین دو بال «برنامه و بودجه ریزی» و «امور اداری و استخدامی» در حکم معاونان رئیس جمهور اشاره شد، بال اول «تضمین کننده کیفیت برنامه های پیشنهادی نامزدهای دولت» و بال دوم «تضمین کننده اجرا پذیری و موفقیت اجرای برنامه ها» است، این دو بال اگر با هم کار کنند، بخشی از ناکارآمدی دولت برطرف خواهد شد و در غیر اینصورت اگر همچون گذشته جدا از هم باشند و دست به دست هم ندهند، ناکارآمدی ها همچنان ادامه خواهد یافت.
در همین ارتباط در اوایل دولت سیزدهم «طرح بازآفرینی نظام مدیریت منابع و عملکرد دولت» را که شاید روایت و ویرایش دیگری از بازآفرینی سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور هم محسوب شده، تقدیم سازمان اداری و استخدامی دولت سیزدهم شود که پاسخی در بر نداشت. انشاء الله در آینده یادداشت مستقلی در این ارتباط تهیه خواهم کرد.