کارایی به نسبت خروجی ها و ورودی ها اشاره دارد، اثربخشی به میزان همسویی خروجی ها با اهداف از پیش تعیین شده اشاره دارد. بهره وری به مجموع کارایی و اثربخشی اشاره دارد.
به گزارش پایگاه خبری بهره ورنیوز، فاطمه ماهی دشتی، کارشناس بهرهوری در مجله بهرهوری این هفته، به سراغ موضوع کارایی، اثربخشی و بهرهوری با در نظر گرفتن مثال عینی در سیستم درمان رفته است.
طبق تعریف سازمان جهانی بهداشت، نظام بهداشت و درمان سیستمی متشکل از چند زیرسیستم است که به سازماندهی افراد، نهادها و منابع این حوزه می پردازد و مراقبت های بهداشتی لازم را برای رفع نیازهای درمانی جمعیت های هدف ارائه می دهد. سه عنصر کلیدی یک سیستم یا زیرسیستم ورودی ها، فرآیندها و خروجی های آن هستند.
به عنوان مثال، بیمارستان زیرسیستم یک سیستم مراقبت بهداشتی است که از ورودی ها، فرآیندها و خروجی های مختلفی تشکیل شده است. ورودی منابعی از قبیل نیروی انسانی، سرمایه، مواد، ابزار و اطلاعات مورد نیاز سازمان است. خروجی خدمات بهداشتی است. ورودی ها با انجام فعالیت ها و رویه های مختلف به خروجی تبدیل می شوند. این فعالیت ها و رویه های مختلف را فرآیند می نامند.
کارایی، اثربخشی و بهرهوری شاخصهای کلیدی عملکرد (KPI) هستند که به طور گسترده در هنگام بحث درباره سیستم یا زیرسیستم های مراقبت های بهداشتی مورد استفاده قرار میگیرند. مطلوب است که سیستم مراقبت بهداشتی کارآ، اثربخش و بهره ور باشد. این سه KPI با یکدیگر مرتبط هستند اما مفاهیم متفاوتی دارند.
ادبیات گسترده ای برای تعریف و تمایز این اصطلاحات وجود دارد. با این حال، در جای جای این ادبیات موضوع در حوزه پزشکی می توان دید که این اصطلاحات به جای یکدیگر استفاده می شوند. این در حالی است که کارایی به نسبت خروجی ها و ورودی ها اشاره دارد، اثربخشی به میزان همسویی خروجی ها با اهداف از پیش تعیین شده اشاره دارد. بهره وری به مجموع کارایی و اثربخشی اشاره دارد.
همانطور که در شکل ۱ مشاهده می شود، کارایی به شکل «نسبت منابع مورد انتظار مصرف شده و منابع واقعی مصرف شده»، «انجام کار با منابع کمتر» یا «کوچک کردن مخرج کسر» تعریف می شود. کارآیی به معنای آن است که همان خروجی با ورودی کمتر تولید شود. به عنوان مثال، بیمارستان ها می توانند از طریق روش های مختلف مانند حذف زباله، استفاده از ابزارها، ماشین آلات و فناوری های جدید به کارایی دست یابند.
به همین ترتیب، اثربخشی به شکل «نسبت خروجی واقعی و مورد انتظار»، «انجام کار بیشتر با همان سطح از منابع» یا «بزرگ کردن صورت کسر (خروجی)» تعریف میشود. اثربخشی با کاهش تعداد خطاهای پزشکی، بستری مجدد و واکنش های نامطلوب دارویی یا با افزایش میزان موفقیت جراحی یا درمان ارائه شده با استفاده از دارو به دست می آید.
در نهایت، بهره وری به شکل نسبت خروجی به ورودی تعریف می شود. بهره وری می تواند از «افزایش صورت کسر یا خروجی»، «کوچک کردن مخرج یا ورودی» یا «هر دو» ناشی شود.
موضوع را می توان با یک مثال بهتر توضیح داد. فرض کنید یک پزشک یک کلینیک را به مدت ۴ ساعت در روز با کمک سه دستیار اداره می کند. یکی از این سه دستیار منشی است که مسئولیت نوبت دهی به بیماران و اخذ هزینه ویزیت را بر عهده دارد.
پزشک معمولاً میتواند ۱۶ بیمار را در ۴ ساعت ببیند و درآمدی معادل ۳۲۰۰۰۰۰ تومان در روز داشته باشد. پس از پرداخت حقوق دستیاران و سایر هزینه ها، پزشک روزانه ۱۶۰۰۰۰۰ تومان سود خالص کسب می کند. در ادامه، پزشک با کمک یک سیستم اتوماسیون تحت وب و دستگاههای پیشرفته تشخیصی، کلینیک خود را ارتقا می دهد.
با معرفی سیستم اتوماسیون تحت وب، پزشک دیگر نیازی به منشی ندارد. اکنون بیماران به صورت آنلاین وقت می گیرند و هزینه ویزیت خود را پرداخت می کنند. علاوه بر این، با کمک دستگاه های تشخیصی جدید، پزشک میتواند به جای ۱۶ بیمار در هر روز ۲۰ بیمار را ببیند.
در این شرایط درآمد روزانه پزشک به ۴ میلیون تومان و سود خالص روزانه او به ۳ میلیون تومان می رسد. با مقایسه وضعیت فعلی کلینیک با وضعیت قبلی، مشخص می شود که پزشک می تواند ۱۴۰۰۰۰۰ تومان بیشتر پس انداز کند:
- صرفه جویی ۶۰۰ هزاری با کاهش تعداد دستیار (از سه به دو)
- ۸۰۰ هزار تومان درآمد بیشتر با دیدن چهار بیمار بیشتر.
این بهره وری بیشتر به ارزش ۱۴۰۰۰۰۰ تومان ناشی از دو چیز است – اول پزشک به جای ۱۶ بیمار، ۲۰ بیمار را می بیند – «افزایش صورت کسر». دوم، پزشک با حذف یکی از کارکنان، ورودی را کاهش داده است – «کوچک کردن مخرج کسر».
به طور خلاصه، کارایی، اثربخشی و بهرهوری مفاهیم پرکاربردی هستند، اما اغلب در محیط مراقبت های بهداشتی و در بین ذینفعان آن به درستی درک نمیشوند. برخی از محققین این مفاهیم را به شکلی بسیار دقیق متمایز کرده اند. با این وجود، درک این توضیحات از سوی ذینفعان سیستم مراقبت بهداشتی چندان آسان نیست. برخی از مطالعات این مفاهیم را به سادگی تعریف کرده اند اما دقت تعریف را به خطر انداخته اند.
= = = = = = = =
این مطلب، ترجمه مقاله ای با عنوان Efficiency, effectiveness, and productivity – widely used, but often misunderstood in healthcare نوشته « آجیت کومار (Ajit Kumar) از موسسه مدیریت خاویر هند» است که در وبسایت Editorial به نقل از مجله بین¬المللی کیفیت و علوم خدمات منتشر شده است.
روزهای جمعه میتوانید در پایگاه خبری بهره ورنیوز، ترجمه مقالاتی در حوزه بهره وری را که در معتبرترین مراجع منتشر شده است، را با عنوان «مجله بهره وری» مطالعه کنید.
مطالب مرتبط:
مجله بهرهوری (۷): ضرورت ارتقای بهرهوری در همه واحدهای سازمانی
مجله بهرهوری (۶): تأثیر مشارکت کارکنان بر بهرهوری
مجله بهرهوری (۵): هوش مصنوعی و رشد بهرهوری
مجله بهرهوری (۴): هوش مصنوعی و وعدههای آن برای افزایش بهرهوری و رشد اقتصادی
مجله بهرهوری (۳): چگونه میتوان بهرهوری را افزایش داد؟
مجله بهرهوری (۲): بهرهوری چیست؟ مک کینزی پاسخ میدهد
مجله بهرهوری (۱): شرکتهایی که بالاترین بهرهوری را دارند، چه تفاوت عملکردی با دیگران دارند؟