ضروری است که در تعریف سنتی بهرهوری بازاندیشی شده تا جای خود را به تعریفی جامعتر و تحولآفرین بدهد؛ تعریفی که بهرهوری را نه صرفاً اصلاح وضع موجود، بلکه توانایی نظامهای تولیدی و خدماتی در دستیابی به سطوح بالاتر عملکرد با تکیه بر نوآوری و خلاقیت بداند.
احمدرضا ملکی، کارشناس منابع انسانی سازمان مدیریت و برنامهریزی استان خوزستان در یادداشتی در پایگاه خبری بهرهورنیوز نوشته است:
بهرهوری همواره به عنوان یکی از مفاهیم بنیادین در ادبیات توسعه اقتصادی و مدیریت مطرح بوده است. در تعاریف کلاسیک، بهرهوری اغلب به معنای «بهره برداری مناسب از منابع با حداقل اتلاف» تلقی میشود و بر همین اساس، تلاشها عمدتاً بر اصلاح خطاها و بهبود فرآیندهای موجود؛ متمرکز بوده است.
این رویکرد اگرچه در ارتقای کمی و کیفی تولید و ارائه خدمات مؤثر بوده، اما ظرفیتهای واقعی بهرهوری را به تمامی آشکار نکرده است. در بسیاری موارد، آنچه تحت عنوان افزایش بهرهوری معرفی میشود، در حقیقت بازگشت از یک مسیر نادرست به مسیر صحیح است.
به عنوان نمونه، در حال حاضر جایگزینی آبیاری غرقابی با آبیاری تحت فشار، پیش از آنکه جهشی در بهرهوری محسوب شود، نوعی اصلاح خطا در مدیریت منابع آب به شمار میآید.
چرا که مدت هاست اشتباه بودن آبیاری سنتی اثبات شده و حرکت از آن به سمت آبیاری مدرن، دیگر یک ضرورت محسوب می شود نه یک اقدام خلاقانه و نوآور. از این منظر، تمایز میان «نوآوری» و «اصلاح» و در نظر داشتن بدیع بودن راه حل برای مرتفع شدن مساله بهره وری؛ اهمیت ویژهای دارد.
بهکارگیری یک فناوری، ابزار یا روش تازه برای نخستین بار میتواند مصداق بهرهوری باشد، زیرا به یک تغییر واقعی و خلاقانه منجر میشود. اما زمانی که همان فناوری بهطور عمومی رواج یافت و به یک استاندارد رایج بدل شد، استفاده از آن دیگر بهرهوری محسوب نمیشود بلکه صرفاً اصلاح روش تولید است.
به بیان دیگر، بهرهوری تنها زمانی معنا مییابد که با نوآوری و تحولآفرینی همراه باشد، نه صرفاً با پذیرش دیرهنگام فناوریهای موجود. بر این اساس، بازتعریف مفهوم بهرهوری ضرورتی اجتنابناپذیر است. بهرهوری نباید به «درست انجام دادن کارها» محدود شود، بلکه باید به مثابه تحول ساختاری در نظامهای تولیدی و خدماتی مورد توجه قرار گیرد.
از همین نویسنده بخوانید
ارتقای بهرهوری نیروی انسانی با تأکید بر بهبود محیط کار
گذر از برنامههای پنجساله؛ رویکردی نو به توسعه و بهرهوری در ایران
تأثیر ساعت کاری بر بهرهوری نیروی انسانی
نقش بهرهوری در ارتقای امنیت ملی
تحولی که از طریق خلاقیت، نوآوری و بهرهگیری از فناوریهای نوین، امکان دستیابی به سطحی بالاتر از عملکرد را با نهادههای مشابه یا حتی کمتر فراهم آورد. برای نمونه، بهرهوری واقعی در بخش کشاورزی نه در تغییر شیوه آبیاری، بلکه در بهکارگیری دادههای هوشمند، الگوریتمهای پیشبینیگر و فناوریهای زیستی متجلی میشود؛ ابزارهایی که قادرند با همان منابع محدود آب و خاک، چندین برابر محصول تولید کنند.
این گذار بیانگر حرکت از «اصلاح خطا» به «تحول بنیادین» است؛ حرکتی از بهبود تدریجی به جهش در تولید از طریق بهرهوری. چنین تغییر نگرشی میتواند پیامدهای عمیقی برای آینده اقتصاد و صنعت در سطح جهانی داشته باشد. بازنگری در مفهوم بهرهوری و پذیرش تعریف نوین آن، زمینهساز صرفهجویی واقعی در منابع، رشد جهشی در تولید و شکلگیری الگوهای توسعه پایدار خواهد بود. در جهانی که با بحران منابع و افزایش تقاضا روبهروست، این تحول نظری میتواند مبنای یک حرکت عملی گسترده قرار گیرد.
در نتیجه، ضروری است که در تعریف سنتی بهرهوری بازاندیشی شده تا جای خود را به تعریفی جامعتر و تحولآفرین بدهد؛ تعریفی که بهرهوری را نه صرفاً اصلاح وضع موجود، بلکه توانایی نظامهای تولیدی و خدماتی در دستیابی به سطوح بالاتر عملکرد با تکیه بر نوآوری و خلاقیت بداند.
این رویکرد باعث می شود در سیاستگذاری و برنامهریزی برای بهره وری، ضمن پذیرش فناوری ها و ابزار موجود برای ارتقای عملکرد، به دنبال تحولات بنیادی در حوزه مورد عمل برای رسیدن به بهره وری واقعی بود. چنین نگاهی میتواند نقطه آغاز انقلابی نوین در صنعت و خدمات باشد؛ انقلابی که چشمانداز توسعه پایدار و بهرهبرداری هوشمندانه از منابع را محقق میسازد.
مطالب مرتبط:
مجله بهرهوری (2): بهرهوری چیست؟ مک کینزی پاسخ میدهد
کشورها چگونه میتوانند بهرهوری خود را افزایش دهند؟ مدیرعامل صندوق بینالمللی پول پاسخ میدهد