مدیریت فناوری حلقه کلیدی میان مهندسی و بازار در شرکتهای صنعتی است. زمانی که فرآیندها، ابزارهای هوشمند، فرهنگ نوآوری و یادگیری سازمانی با هم ترکیب شوند، شرکتها میتوانند به کاهش زمان توسعه، ارتقای کیفیت محصول و ایجاد مزیت رقابتی پایدار دست یابند.
محسن یادبروقی، تحلیلگر راهبردی هوش مصنوعی، فناوری و نوآوری (mohsenborooghi@Gmail.com) در یادداشتی در پایگاه خبری بهرهورنیوز نوشته است:
صنعت امروز، چه در ایران و چه در جهان، در نقطه عطفی تاریخی قرار دارد. سرعت بالای تغییرات فناوری، فشارهای رقابتی شدید و انتظارات متغیر مشتریان باعث شده که بسیاری از شرکتهای صنعتی، علیرغم برخورداری از تیمهای مهندسی توانمند، نتوانند محصولات خود را در زمان مناسب به بازار عرضه کنند یا از فرصتهای تجاری بهرهبرداری کنند.
از همین نویسنده بخوانید
نقش حکمرانی داده در ارتقای بهرهوری صنعت ماشینسازی و تجهیزات پیشرفته صنعتی
نیروی کار افزوده: همافزایی انسان و ماشین در انقلاب صنعتی پنجم(صنعت ۵.۰)
برنامههای کاربردی هوش مصنوعی در تحول صنعتی
پیادهسازی مدیریت نوآوری باز در صنعت
هوشمصنوعی؛ موتور رشد، نوآوری و قدرت ملی
این شکاف، ناشی از فاصله میان مهندسی و بازار است و نشان میدهد که مهندسی تنها بخشی از مسیر موفقیت در صنعت است. در این میان، مدیریت فناوری به عنوان حلقهای حیاتی ظهور کرده است؛ حلقهای که بسیاری از شرکتها هنوز به طور کامل آن را شناسایی نکردهاند [۱,۳].
مدیریت فناوری بیش از آنکه یک فعالیت صرفاً مهندسی باشد، یک فرآیند راهبردی و دادهمحور است که هدف نهایی آن، تبدیل نوآوری به ارزش واقعی در بازار است [۲,۵].
این فرآیند از شناسایی فناوریهای نوظهور آغاز میشود، با اولویتبندی آنها و طراحی برنامههای توسعه محصول و فرآیندهای بهرهبرداری ادامه مییابد و در نهایت با بازخورد مستمر از بازار و تولید، چرخهای پویا برای بهبود و نوآوری ایجاد میکند [۴,۶].
شرکتهایی که توانستهاند این حلقه را به صورت منسجم پیاده کنند، مزیت رقابتی قابل توجهی کسب کردهاند: کاهش زمان توسعه محصول، افزایش کیفیت، هماهنگی داخلی بالاتر و بهرهبرداری مؤثر از سرمایههای فناورانه [۳,۷].
تجارب جهانی نشان میدهد که کشورهایی مانند آلمان، ژاپن، چین و آمریکا، شرکتهایی با عملکرد بالاتر در حوزه صنعت دارند که مدیریت فناوری را با فناوریهای هوشمند و چرخه بازخورد بازار ترکیب کردهاند [۶,۹].
ابزارهایی مانند دوقلوی دیجیتال، سیستمهای هوشمند PLM و هوش مصنوعی، نه صرفاً برای خودکارسازی فرآیندها، بلکه برای افزایش دقت تصمیمگیری، پیشبینی روندهای بازار و مدیریت ریسکهای فناورانه به کار گرفته میشوند [۲,۱۰].
این تجربه جهانی به وضوح نشان میدهد که موفقیت در صنعت امروز، ترکیبی از توانمندی مهندسی و مدیریت فناورانه است؛ ترکیبی که بدون فرآیند مدیریت فناوری منسجم امکانپذیر نیست [۵,۸].در ایران، شرکتهای صنعتی با چالشهای متعددی مواجه هستند. بسیاری از آنها دارای تیمهای مهندسی و تولید توانمند هستند، اما فرآیندهای منسجم و ساختاریافته مدیریت فناوری یا وجود ندارد یا به طور ناقص اجرا میشود [۳,۴].
داستانکهای بهره وری
داستانک بهرهوری (۱): کاروانسازی در کویر دادهها
داستانک بهرهوری (۲): شاهنامه تصمیم؛ پلهای ناپیدا
داستانک بهرهوری (۳): صدای آرام تصمیم
به همین دلیل، محصولاتی که طراحی میشوند، گاه با نیاز واقعی بازار فاصله دارند یا زمان عرضه آنها طولانی است. کمبود زیرساختهای فناوری، محدودیت در تحلیل دادهها و فرهنگ نوآوری ضعیف، این شکاف را تشدید میکند [۱۰].
شرکتهایی که موفق به پیادهسازی مدیریت فناوری منسجم شدهاند، چند ویژگی کلیدی دارند.
نخست، شناسایی و اولویتبندی فناوریها و سرمایههای انسانی به صورت دادهمحور انجام میشود [۱,۵].
دوم، فرآیندها از شناسایی فناوری تا بهرهبرداری بازار و بازخورد مستمر به شکل چرخهای مدیریت میشوند [۲,۶].
سوم، فناوریهای هوشمند و ابزارهای دیجیتال به جای آنکه صرفاً ابزار اجرایی باشند، به عنوان هسته تصمیمگیری راهبردی در فرآیند مدیریت فناوری ادغام شدهاند [۲,۱۰].
چهارم، فرهنگ نوآوری و یادگیری سازمانی تقویت شده و پذیرش تغییر در سازمانها افزایش یافته است [۳,۷].
یکی از نتایج مهم مدیریت فناوری، کاهش زمان توسعه محصول است. شرکتهای صنعتی که فرآیند مدیریت فناوری منسجم دارند، میتوانند زمان طراحی، نمونهسازی و آمادهسازی تولید محصول جدید را به طور قابل توجهی کاهش دهند [۶,۹].
این کاهش زمان، نه تنها پاسخ سریعتر به نیاز بازار را ممکن میسازد، بلکه هزینههای توسعه محصول و خطاهای طراحی را نیز به شکل چشمگیری کاهش میدهد [۵,۷]. برای مثال، شرکتهای صنعتی در اروپا با استفاده از فناوریهای هوشمند و مدیریت دادههای مهندسی، موفق شدهاند زمان چرخه توسعه محصول را تا ۳۰ درصد کاهش دهند [۹].
مدیریت فناوری همچنین باعث بهبود کیفیت محصولات میشود. وقتی فرآیندها و ابزارهای فناورانه به طور منسجم در چرخه مدیریت فناوری قرار میگیرند، امکان پیشبینی مشکلات طراحی و تولید، شناسایی نقاط ضعف فرآیندها و اجرای اصلاحات سریع فراهم میشود [۲,۱۰].
به عبارت دیگر، فناوری هوشمند و دادهمحور به جای آنکه صرفاً یک ابزار تولیدی باشد، نقش یک سیستم هشداردهنده و تصمیمگیرنده راهبردی را ایفا میکند [۱,۵].هماهنگی داخلی میان واحدهای مختلف سازمان از دیگر دستاوردهای مدیریت فناوری است. در بسیاری شرکتها، واحد مهندسی، تولید و بازاریابی به شکل جزیرهای عمل میکنند. این جزیرهای بودن باعث دوبارهکاری، تأخیر در زمان عرضه محصول و عدم تطابق با نیازهای واقعی بازار میشود [۳,۴].
مدیریت فناوری این شکاف را با تعریف فرآیندهای شفاف و چرخه بازخورد بین واحدها پر میکند و موجب حرکت همراستا و هماهنگ سازمان به سمت اهداف راهبردی میشود [۶,۷].مزیت رقابتی و نوآوری، دیگر دستاورد مدیریت فناوری است. شرکتهایی که سرمایه انسانی خود را توانمند کرده و فناوریها را اولویتبندی میکنند، میتوانند محصولاتی با ویژگیهای متمایز به بازار عرضه کنند [۵,۹].
این توانایی در بازارهای رقابتی، نه تنها جایگاه آنها را تثبیت میکند، بلکه فرصتهای رشد و توسعه پایدار را نیز فراهم میآورد [۲,۱۰].تجربه عملی در صنایع مختلف نشان میدهد که مدیریت فناوری میتواند به شکل مستقیم بر بازده سرمایهگذاری، سودآوری و رضایت مشتری تأثیر بگذارد. شرکتهایی که توانستهاند مدیریت فناوری را به یک فرآیند سازمانی تبدیل کنند، از ابزارهای هوشمند برای تحلیل بازار، پیشبینی نیاز مشتریان و مدیریت پروژههای توسعه محصول استفاده میکنند [۱,۶].
این ترکیب مهندسی و دادهمحوری، امکان تصمیمگیری سریع و دقیق در شرایط رقابتی را فراهم میآورد و ریسکهای فناورانه را به حداقل میرساند [۳,۷].برای مدیران شرکتهای صنعتی، توصیههای راهبردی شامل چند محور کلیدی است: ایجاد واحد مستقل مدیریت فناوری، بهرهگیری از فناوریهای هوشمند مانند هوش مصنوعی و دوقلوی دیجیتال در چارچوب فرآیند مدیریت فناوری، سرمایهگذاری در توسعه مهارتهای نیروی انسانی و تقویت فرهنگ نوآوری، اولویتبندی فناوریها و تمرکز منابع بر فناوریهای کلیدی و حیاتی، و تقویت زیرساختهای IT و دادهمحور [۱,۲,۳,۵,۶].
علاوه بر این، توصیه میشود که شرکتها با ایجاد داشبوردهای دادهمحور و سیستمهای هوشمند تصمیمگیری، تمامی مراحل توسعه محصول از طراحی تا عرضه و بازخورد بازار را به صورت یکپارچه مدیریت کنند [۲,۱۰].
تجارب موفق نشان میدهد که ترکیب مدیریت فناوری و فناوریهای هوشمند میتواند منجر به مزایای رقابتی ملموس شود: کاهش زمان توسعه محصول، بهبود کیفیت، کاهش هزینهها، افزایش رضایت مشتری و ایجاد قابلیت انعطاف برای پاسخ به تغییرات بازار [۵,۹]. این مزایا به شرکتها امکان میدهد نه تنها در بازار داخلی، بلکه در رقابتهای بینالمللی نیز جایگاه خود را مستحکم کنند.
در جمعبندی میتوان گفت، مدیریت فناوری حلقه کلیدی میان مهندسی و بازار در شرکتهای صنعتی است. زمانی که فرآیندها، ابزارهای هوشمند، فرهنگ نوآوری و یادگیری سازمانی با هم ترکیب شوند، شرکتها میتوانند به کاهش زمان توسعه، ارتقای کیفیت محصول و ایجاد مزیت رقابتی پایدار دست یابند [۷,۹,۱۰].
تجربه جهانی و داخلی نشان میدهد که شرکتهایی موفق هستند که مدیریت فناوری را فراتر از یک فعالیت مهندسی نگاه کنند و آن را به عنوان یک فرآیند راهبردی، دادهمحور و نوآورانه در کل سازمان پیادهسازی کنند.
======================
فهرست منابع
- Davenport, T. H., & Ronanki, R. (2018). Artificial Intelligence for the Real World. Harvard Business Review, https://hbr.org/2018/01/artificial-intelligence-for-the-real-world
- Siemens Digital Industries Software. (2023). Siemens NX and Smart Manufacturing Solutions. Siemens Official Documentation. https://www.plm.automation.siemens.com/global/en/products/nx/
- حسینی، م. و احمدی، ر. ۱۳۹۹. مدیریت فناوری و نوآوری در صنایع تولیدی ایران. فصلنامه مدیریت و فناوری.
- موسوی، ف. و رضایی، س. (۱۳۹۸ چارچوبهای مدیریت فناوری و کاربرد آن در صنایع پیشرفته. مجله پژوهشهای صنعتی،
- Tidd, J., & Bessant, J. (2020). Managing Innovation: Integrating Technological, Market and Organizational Change (6th ed.). Wiley.
- UNIDO. (2017). Technology Management Practices in Manufacturing Industries. United Nations Industrial Development Organization. https://www.unido.org/resources-publications
- Chesbrough, H. (2003). Open Innovation: The New Imperative for Creating and Profiting from Technology. Harvard Business School Press.
- Kappel, T. (2001). Perspectives on Technology Roadmapping. Technological Forecasting & Social Change,
- OECD. (2019). The Digital Transformation in Industry: Key Policy Implications. Organisation for Economic Co-operation and Development. https://www.oecd.org/sti/ind/digital-transformation.htm
- پورجعفری، ع. و کریمی، م. ۱۴۰۰. هوش مصنوعی و نقش آن در مدیریت فناوری صنایع پیشرفته. مجله علمی پژوهشی فناوری و نوآوری،
مطالب مرتبط:
چرا با وجود تحریمها حرکت بر لبه فناوری ناممکن است؟ + اینفوگرافی
ضرورت گسترش فناوری سبز هوشمند برای ارتقای بهرهوری و آیندهای پایدار