رییسجمهور که قبلا ردای نمایندگی مجلس را بر تن داشت باتوجه به شناختی که از مشکلات بودجه دارد، بارها از ضرورت اصلاح ساختار بودجه سخن گفته است.
به گزارش پایگاه خبری بهره ورنیوز، عزتالله یوسفیان مولا در روزنامه تعادل نوشته است:
با نزدیک شدن به موعد رسمی ارایه بودجه ۱۴۰۵ در آذر ماه، بحث درباره اصلاحات ضروری در ساختار بودجه حسابی گرم شده و تحلیلگران درباره ابعاد و زوایای گوناگون آن صحبت میکنند. رییسجمهور که قبلا ردای نمایندگی مجلس را بر تن داشت باتوجه به شناختی که از مشکلات بودجه دارد، بارها از ضرورت اصلاح ساختار بودجه سخن گفته است.
این اتفاق مناسبی است که یک رییسجمهور از بطن نظام پارلمانی کشور انتخاب شده و با چم و خم این حوزه آشنایی دارد. شخصا به عنوان فردی که سالها در کمیسیون برنامه و بودجه و تلفیق با ردیفها و اعداد و ارقام بودجه دست به گریبان بودم، مواردی را که حس میکنم برای ارتقای بودجه ۱۴۰۵ مورد نیاز است به شرح ذیل دستهبندی میکنم.
۱) حذف ردیفهای زائد: یکی از ضرورتهای عاجل در اصلاح ساختار بودجه، حذف ردیفهای زائد و غیرضروری در بودجه است. تحریمهای اقتصادی علیه ایران شرایطی را ایجاد کرده که ایران باید با تکیه بر اصلاحات داخلی در بودجه رتق و فتق امور اقتصادی را ساماندهی کند. بخشهایی از بودجه که مرتبط با هزینههای جاری است و به هزینههای مرتبط با حقوق و دستمزدها، تنخواه دستگاهها و هزینههای مصرفی عادی دستگاهها و بخشها و نهادها مرتبط است، ناگزیر است.
دولت نمیتواند ناگهان این هزینههای جاری را حذف کند، چراکه باعث بروز نارضایتی در بدنه اجرایی میشود، اما در عین حال بسیاری از دستگاهها، نهادها، شرکتها و موسسات هستند که از بودجه سهم دارند بدون اینکه مشخص باشد، این هزینهها و مواجب را برای چه اموری به کار میگیرند؟
اصلاحات بودجه باید با مدنظر قرار دادن این بخشها عملیاتی شود. این هزینههای غیرضروری و نامشخص به خصوص در ایام جنگ و تحریم و تهدید کشور را با مشکلات عدیدهای مواجه میسازد. یکی از اصلاحات بودجه باید رفع این هزینههای زاید باشد.
۲) بودجه باید عملیاتی باشد: برخی سنتها در نظام بودجهریزی کشور وجود دارند که طی سالها و دهههای متمادی بهروز آوری نشدهاند. یکی از این سنتها، سنت افزایش بودجه مطابق نرخ تورم است. یعنی دولت بدون توجه به اینکه آیا فلان دستگاه، مجموعه و موسسه عملکرد شفاف و کارآمدی داشته یا نه، هزینههای ۹ ماهه قبل او را استخراج کرده و بعد میانگین یکساله را به دست آورده و برای سال بعد مثلا ۳۰درصد یا ۳۵درصد و… به آن میافزایند.
این شیوه بودجهنویسی نشان داده که اثربخش نیست. دولت باید ارزیابی دقیقی از عملکرد دستگاهها و بخشهایی که بودجه میگیرند انجام دهد و بعد مبتنی بر عملکرد به دستگاهها و نهادها و موسسات بودجه تخصیص دهد. حسن این شیوه آن است که بودجه را کارآمد ساخته و عملیاتی میکند.
۳) ممنوعیت دست بردن در بودجه: یکی دیگر از نارساییهای بودجه نگاه بخشی به بودجه است. بسیاری از مسوولان و نمایندگان تصور میکنند اگر در بودجه سالانه به نفع حوزه انتخابیه و استان خود اقدامی نداشته باشند، محبوبیت و حمایت موکلان خود را ازدست میدهند! این روند باید پایان یابد.
بودجه نیازمند یک الگوی کلان توسعه است که همه نمایندگان به آن پایبند باشند. اینکه هر نمایندهای به فراخور مطالبات غیرتخصصی حوزه انتخابیهاش به بودجه دست ببرد، بودجه را به یک سند یله و غیرشفاف بدل میسازد.
۴) افزایش بودجه عمرانی: بودجه عمرانی نماد و موتور محرکه فعالیتهای اقتصادی در کشور است. هر اندازه بودجه عمرانی بیشتر، کارآمدتر و فراگیرتر باشد، اثرات بهتری در اقتصاد خواهد داشت. بسیاری از فعالان اقتصادی در انتظار سهم بودجههای عمرانی هستند تا پس از آن سرمایهگذاریها و برنامهریزیهای موردنظر خود را انجام دهند. دولت با حذف بودجههای زائد و غیرضروری میتواند سهم بودجههای عمرانی را ارتقا دهد.
۵) تطابق بودجه ۱۴۰۵ با برنامه هفتم توسعه: نهایتا بودجه باید تناسبی با برنامههای توسعهای کشور داشته باشد. عدم ارتباط بودجه سال ۱۴۰۵ با برنامه هفتم توسعه، هم اعتماد فعالان اقتصادی به دورنمای تصمیمسازیها را از میان میبرد و هم انرژی و منابع کشور را هدر میدهد.
مطالب مرتبط:
دستور رییسجمهور برای بودجه سال ۱۴۰۵ و توصیههای جدی بهرهوری
پژوهش بهرهوری: تحلیل تاثیر بودجهریزی عملیاتی بر بهرهوری سازمانها