وجود ۱۴ میلیون موتورسیكلت در كشور كه بیش از ۹۰درصد آنها فرسودهاند، امروز به یكی از بزرگترین چالشهای ملی در حوزههای زیستمحیطی، ایمنی ترافیك و اقتصاد خانوار تبدیل شده است.
به گزارش پایگاه خبری بهره ورنیوز به نقل از تعادل، این وسایل نقلیه نهتنها سهم بزرگی در آلودگی هوا دارند، بلكه سالانه هزاران قربانی در تصادفات برجای میگذارند و هزینههای سنگینی بر نظام سلامت و اقتصاد كشور تحمیل میكنند بهطوریكه بنابر آمار جانشین پلیس راهور فراجا، ۱۴ هزار نفر بر اثر تصادفات طی ۸ ماهه نخست امسال فوت كردند كه ۲۳ تا ۲۵درصد فوتیهای تصادفات مربوط به راكبان موتورسیكلت است.
ازسوی دیگر، براساس گفتههای معاون وزیر بهداشت، سالانه ۵۸ هزار نفر بر اثر آلودگی هوا فوت میكنند. اما معاون وزیر صمت با اسقاط روزانه ۸۸۰ خودرو در كشور میگوید: نوسازی ناوگان میتواند حدود ۱۰درصد در كاهش آلودگی هوا موثر باشد.
چالش آلودگی
وزیر صنعت، معدن و تجارت در مراسم آغاز طرح نوسازی موتورسیكلتهای فرسوده اعلام كرد كه دیگر نمیتوان با روشهای گذشته این حجم وسیله نقلیه را مدیریت كرد. او تأكید كرد كه موضوع موتورسیكلت به یك مساله حكمرانی و دغدغه عمومی بدل شده است.
به گفته محمد اتابك، پیامدهای استفاده گسترده از موتورسیكلت تنها به آلودگی محدود نمیشود، بلكه خسارات ناشی از تصادفات، هزینههای بیمه و درمان و فشار اقتصادی بر خانوادهها و نظام سلامت را نیز دربر میگیرد. اتابك افزود: اجرای طرح نوسازی علاوه بر كاهش آلودگی و مصرف انرژی، موجب هویتبخشی به موتورسیكلتها و امكان مدیریت و قانونمندی بیشتر خواهد شد.
او از پلیس راهور خواست همكاری جدی داشته باشد تا نظم ترافیكی در شهرها برقرار شود. وزیر صمت همچنین بر ضرورت مشوقهای اقتصادی برای موفقیت طرح تأكید كرد و گفت تولیدكنندگان باید با پلتفرمهای مشترك و كاهش هزینهها، زمینه جایگزینی موتورسیكلتهای فرسوده را فراهم كنند.
هدف نهایی این طرح، تولید انبوه موتورسیكلتهای برقی كارآمد است؛ اقدامی كه میتواند تأثیر چشمگیری بر كاهش آلودگی، ارتقای ایمنی و تقویت اقتصاد ملی داشته باشد.
فرشاد مقیمی، معاون وزیر صمت و رییس هیات عامل ایدرو، در این مراسم گفت: موتورسیكلتهای كاربراتوری فرسوده در هر ۱۰۰ كیلومتر حدود ۷ لیتر بنزین مصرف میكنند، در حالی كه مدلهای انژكتوری جدید مصرفی بین ۲.۵ تا ۳.۵ لیتر دارند.
بنابراین اسقاط و جایگزینی آنها میتواند تا ۴ لیتر صرفهجویی در مصرف سوخت ایجاد كند. این صرفهجویی علاوه بر كاهش هزینههای نگهداری و افزایش ایمنی كاربران، امكان صادرات سوخت را نیز برای كشور فراهم میكند. او همچنین به نقش اقتصاد چرخشی اشاره كرد و گفت: هر موتورسیكلت فرسوده بین ۹۰ تا ۱۲۰ كیلوگرم وزن دارد كه بخش قابل توجهی از آن شامل فولاد، آلومینیوم، مس، لاستیك و پلیمر است و قابلیت بازگشت به چرخه تولید را دارد.
مقیمی تأكید كرد اجرای این طرح علاوه بر كاهش آلایندگی صوتی و زیستمحیطی، به توسعه صنعتی و ارتقای سلامت عمومی كمك خواهد كرد. مقیمی همچنین در پاسخ به پرسشی درباره عدم استقبال از طرح نوسازی ناوگان موتورسیكلت، گفت: تاكنون حدود ۲۲۰ مجوز برای مراكز اسقاط صادر شده كه در حال حاضر نزدیك به ۱۸۰ مركز بهصورت فعال مشغول انجام فرآیند اسقاط هستند.
در سالهای گذشته مسوولیت اسقاط برعهده نهادهای مختلف بود، اما طی دو سال اخیر این وظیفه بهصورت متمركز بهایمدرو واگذار شده است.
وی با اشاره به تعیین قیمت اسقاط افزود: محاسبه قیمت اسقاط با همكاری سازمان حمایت انجام شده است. در حوزه موتورسیكلت و نوسازی ناوگان فرسوده آن، ابتدا باید بستر اجرای طرح فراهم میشد. حدود یك ماه از آغاز و اعلام رسمی این طرح گذشته و اكنون امكان اسقاط موتورسیكلت در تمامی مراكز اسقاط كشور فراهم شده است.
طبیعی است كه برای مشاهده نتایج ملموس، باید زمان مشخصی از آغاز فراخوان و اجرای طرح سپری شود. رییس هیاتمدیرهای درو در پاسخ به سوالی درباره وضعیت اسقاط خودروها اظهار كرد: از ابتدای سال جاری تاكنون بیش از ۱۷۴ هزار دستگاه خودرو اسقاط شده كه بهطور میانگین روزانه حدود ۸۸۰ خودرو در كشور از رده خارج میشود.
براساس اییننامه هیات وزیران و مصوبات مربوطه، روند اسقاط با سرعت بیشتری ادامه خواهد یافت و پیشبینی میشود تا پایان سال حدود ۲۵۰ هزار دستگاه خودرو اسقاط شود. وی ادامه داد: هرچند روند اسقاط در بخش كامیونها و كشندهها با سرعت كمتری پیش میرود، اما امسال تاكنون بیش از ۱۴۵ هزار خودروی سواری، ۵۲۳ كامیون، ۱۲۳۲ اتوبوس، ۱۱۳۲ مینیبوس، ۵۸ كشنده، ۵۸۲۳ كامیونت، ۷۴۱۱ تاكسی و ۷۳۶ موتورسیكلت اسقاط شده است.
سالانه ۵۸ هزار نفر بر اثر آلودگی هوا فوت میكنند
مشاور وزیر بهداشت نیز در این مراسم هشدار داد كه موتورسیكلتهای فرسوده تا ۲۰ برابر بیشتر از مدلهای انژكتوری و حتی خودروها آلودگی تولید میكنند. خسرو صادقنیت گفت: سالانه حدود ۵۸ هزار نفر در كشور به دلیل آلودگی هوا جان خود را از دست میدهند؛ آماری كه نشاندهنده ابعاد جدی بحران سلامت ناشی از آلایندههاست.
او افزود آلایندههایی همچون مونوكسید كربن، اكسیدهای نیتروژن و ذرات معلق (PM۲.۵) عامل بروز بیماریهای قلبی، ریوی و سرطانها هستند كه گاه تا پایان عمر فرد را درگیر میكنند. وی با اشاره به مرگ سالانه ۵۸ هزار نفر بر اثر آلودگی هوا، گفت: موتورسیكلتهای فرسوده تا ۲۰ برابر بیشتر از مدلهای انژكتوری آلودگی تولید میكنند.
صادقنیت همچنین به محور دوم این طرح یعنی كاهش تصادفات اشاره كرد و گفت: مرگومیر ناشی از تصادفات موتورسیكلت در سال گذشته ۵۰درصد افزایش داشته است. او پیشنهاد داد همزمان با نوسازی موتورسیكلتها، تحویل كلاه ایمنی به خریداران الزامی شود؛ اقدامی كه میتواند مرگ ناشی از تصادفات موتورسیكلت را تا ۷۰درصد كاهش دهد.
فوت ۱۴ هزار نفر بر اثر تصادفات طی ۸ ماه
جانشین پلیس راهور فراجا نیز با اشاره به فوت ۱۴ هزار نفر بر اثر تصادفات طی ۸ ماهه نخست امسال گفت: ۲۳ تا ۲۵درصد فوتیهای تصادفات مربوط به راكبان موتورسیكلت است. سردار حسن مومنی تأكید كرد كه بیش از ۹۰درصد موتورسیكلتهای كشور فرسودهاند و روند نوسازی بسیار كند پیش میرود.
او افزود بخش عمده مرگومیر موتورسواران ناشی از ضربه به سر و گردن است و یكی از دلایل اصلی آن، استفاده نكردن از كلاه ایمنی محسوب میشود. مومنی یادآور شد كه سالانه نزدیك به ۲۰ هزار نفر در تصادفات كشته و حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ هزار نفر مجروح میشوند كه ۱۰ تا ۱۵درصد آنها دچار معلولیت دایمی خواهند شد.
او خواستار رفع نواقص دوربینهای شهری، نصب پلاك جلو برای موتورسیكلتها و اجرای جدی قوانین مربوط به خروج وسایل فرسوده شد. بحران موتورسیكلتهای فرسوده تنها یك مساله حملونقلی نیست؛ بلكه معضلی چندوجهی در حوزههای زیستمحیطی، اقتصادی، اجتماعی و سلامت عمومی است.
اجرای طرح نوسازی، اگر با مشوقهای اقتصادی، نظارت پلیس و تولید گسترده موتورسیكلتهای برقی همراه شود، میتواند نقطه عطفی در كاهش آلودگی هوا، ارتقای ایمنی و بهبود كیفیت زندگی در ایران باشد.
مطالب مرتبط: