وجود ۱۴ میلیون موتورسیکلت در کشور که بیش از ۹۰درصد آنها فرسودهاند، امروز به یکی از بزرگترین چالشهای ملی در حوزههای زیستمحیطی، ایمنی ترافیک و اقتصاد خانوار تبدیل شده است.
به گزارش پایگاه خبری بهره ورنیوز به نقل از تعادل، این وسایل نقلیه نهتنها سهم بزرگی در آلودگی هوا دارند، بلکه سالانه هزاران قربانی در تصادفات برجای میگذارند و هزینههای سنگینی بر نظام سلامت و اقتصاد کشور تحمیل میکنند بهطوریکه بنابر آمار جانشین پلیس راهور فراجا، ۱۴ هزار نفر بر اثر تصادفات طی ۸ ماهه نخست امسال فوت کردند که ۲۳ تا ۲۵درصد فوتیهای تصادفات مربوط به راکبان موتورسیکلت است.
ازسوی دیگر، براساس گفتههای معاون وزیر بهداشت، سالانه ۵۸ هزار نفر بر اثر آلودگی هوا فوت میکنند. اما معاون وزیر صمت با اسقاط روزانه ۸۸۰ خودرو در کشور میگوید: نوسازی ناوگان میتواند حدود ۱۰درصد در کاهش آلودگی هوا موثر باشد.
چالش آلودگی
وزیر صنعت، معدن و تجارت در مراسم آغاز طرح نوسازی موتورسیکلتهای فرسوده اعلام کرد که دیگر نمیتوان با روشهای گذشته این حجم وسیله نقلیه را مدیریت کرد. او تأکید کرد که موضوع موتورسیکلت به یک مساله حکمرانی و دغدغه عمومی بدل شده است.
به گفته محمد اتابک، پیامدهای استفاده گسترده از موتورسیکلت تنها به آلودگی محدود نمیشود، بلکه خسارات ناشی از تصادفات، هزینههای بیمه و درمان و فشار اقتصادی بر خانوادهها و نظام سلامت را نیز دربر میگیرد. اتابک افزود: اجرای طرح نوسازی علاوه بر کاهش آلودگی و مصرف انرژی، موجب هویتبخشی به موتورسیکلتها و امکان مدیریت و قانونمندی بیشتر خواهد شد.
او از پلیس راهور خواست همکاری جدی داشته باشد تا نظم ترافیکی در شهرها برقرار شود. وزیر صمت همچنین بر ضرورت مشوقهای اقتصادی برای موفقیت طرح تأکید کرد و گفت تولیدکنندگان باید با پلتفرمهای مشترک و کاهش هزینهها، زمینه جایگزینی موتورسیکلتهای فرسوده را فراهم کنند.
هدف نهایی این طرح، تولید انبوه موتورسیکلتهای برقی کارآمد است؛ اقدامی که میتواند تأثیر چشمگیری بر کاهش آلودگی، ارتقای ایمنی و تقویت اقتصاد ملی داشته باشد.
فرشاد مقیمی، معاون وزیر صمت و رییس هیات عامل ایدرو، در این مراسم گفت: موتورسیکلتهای کاربراتوری فرسوده در هر ۱۰۰ کیلومتر حدود ۷ لیتر بنزین مصرف میکنند، در حالی که مدلهای انژکتوری جدید مصرفی بین ۲.۵ تا ۳.۵ لیتر دارند.
بنابراین اسقاط و جایگزینی آنها میتواند تا ۴ لیتر صرفهجویی در مصرف سوخت ایجاد کند. این صرفهجویی علاوه بر کاهش هزینههای نگهداری و افزایش ایمنی کاربران، امکان صادرات سوخت را نیز برای کشور فراهم میکند. او همچنین به نقش اقتصاد چرخشی اشاره کرد و گفت: هر موتورسیکلت فرسوده بین ۹۰ تا ۱۲۰ کیلوگرم وزن دارد که بخش قابل توجهی از آن شامل فولاد، آلومینیوم، مس، لاستیک و پلیمر است و قابلیت بازگشت به چرخه تولید را دارد.
مقیمی تأکید کرد اجرای این طرح علاوه بر کاهش آلایندگی صوتی و زیستمحیطی، به توسعه صنعتی و ارتقای سلامت عمومی کمک خواهد کرد. مقیمی همچنین در پاسخ به پرسشی درباره عدم استقبال از طرح نوسازی ناوگان موتورسیکلت، گفت: تاکنون حدود ۲۲۰ مجوز برای مراکز اسقاط صادر شده که در حال حاضر نزدیک به ۱۸۰ مرکز بهصورت فعال مشغول انجام فرآیند اسقاط هستند.
در سالهای گذشته مسوولیت اسقاط برعهده نهادهای مختلف بود، اما طی دو سال اخیر این وظیفه بهصورت متمرکز بهایمدرو واگذار شده است.
وی با اشاره به تعیین قیمت اسقاط افزود: محاسبه قیمت اسقاط با همکاری سازمان حمایت انجام شده است. در حوزه موتورسیکلت و نوسازی ناوگان فرسوده آن، ابتدا باید بستر اجرای طرح فراهم میشد. حدود یک ماه از آغاز و اعلام رسمی این طرح گذشته و اکنون امکان اسقاط موتورسیکلت در تمامی مراکز اسقاط کشور فراهم شده است.
طبیعی است که برای مشاهده نتایج ملموس، باید زمان مشخصی از آغاز فراخوان و اجرای طرح سپری شود. رییس هیاتمدیرهای درو در پاسخ به سوالی درباره وضعیت اسقاط خودروها اظهار کرد: از ابتدای سال جاری تاکنون بیش از ۱۷۴ هزار دستگاه خودرو اسقاط شده که بهطور میانگین روزانه حدود ۸۸۰ خودرو در کشور از رده خارج میشود.
براساس اییننامه هیات وزیران و مصوبات مربوطه، روند اسقاط با سرعت بیشتری ادامه خواهد یافت و پیشبینی میشود تا پایان سال حدود ۲۵۰ هزار دستگاه خودرو اسقاط شود. وی ادامه داد: هرچند روند اسقاط در بخش کامیونها و کشندهها با سرعت کمتری پیش میرود، اما امسال تاکنون بیش از ۱۴۵ هزار خودروی سواری، ۵۲۳ کامیون، ۱۲۳۲ اتوبوس، ۱۱۳۲ مینیبوس، ۵۸ کشنده، ۵۸۲۳ کامیونت، ۷۴۱۱ تاکسی و ۷۳۶ موتورسیکلت اسقاط شده است.
سالانه ۵۸ هزار نفر بر اثر آلودگی هوا فوت میکنند
مشاور وزیر بهداشت نیز در این مراسم هشدار داد که موتورسیکلتهای فرسوده تا ۲۰ برابر بیشتر از مدلهای انژکتوری و حتی خودروها آلودگی تولید میکنند. خسرو صادقنیت گفت: سالانه حدود ۵۸ هزار نفر در کشور به دلیل آلودگی هوا جان خود را از دست میدهند؛ آماری که نشاندهنده ابعاد جدی بحران سلامت ناشی از آلایندههاست.
او افزود آلایندههایی همچون مونوکسید کربن، اکسیدهای نیتروژن و ذرات معلق (PM۲.۵) عامل بروز بیماریهای قلبی، ریوی و سرطانها هستند که گاه تا پایان عمر فرد را درگیر میکنند. وی با اشاره به مرگ سالانه ۵۸ هزار نفر بر اثر آلودگی هوا، گفت: موتورسیکلتهای فرسوده تا ۲۰ برابر بیشتر از مدلهای انژکتوری آلودگی تولید میکنند.
صادقنیت همچنین به محور دوم این طرح یعنی کاهش تصادفات اشاره کرد و گفت: مرگومیر ناشی از تصادفات موتورسیکلت در سال گذشته ۵۰درصد افزایش داشته است. او پیشنهاد داد همزمان با نوسازی موتورسیکلتها، تحویل کلاه ایمنی به خریداران الزامی شود؛ اقدامی که میتواند مرگ ناشی از تصادفات موتورسیکلت را تا ۷۰درصد کاهش دهد.
فوت ۱۴ هزار نفر بر اثر تصادفات طی ۸ ماه
جانشین پلیس راهور فراجا نیز با اشاره به فوت ۱۴ هزار نفر بر اثر تصادفات طی ۸ ماهه نخست امسال گفت: ۲۳ تا ۲۵درصد فوتیهای تصادفات مربوط به راکبان موتورسیکلت است. سردار حسن مومنی تأکید کرد که بیش از ۹۰درصد موتورسیکلتهای کشور فرسودهاند و روند نوسازی بسیار کند پیش میرود.
او افزود بخش عمده مرگومیر موتورسواران ناشی از ضربه به سر و گردن است و یکی از دلایل اصلی آن، استفاده نکردن از کلاه ایمنی محسوب میشود. مومنی یادآور شد که سالانه نزدیک به ۲۰ هزار نفر در تصادفات کشته و حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ هزار نفر مجروح میشوند که ۱۰ تا ۱۵درصد آنها دچار معلولیت دایمی خواهند شد.
او خواستار رفع نواقص دوربینهای شهری، نصب پلاک جلو برای موتورسیکلتها و اجرای جدی قوانین مربوط به خروج وسایل فرسوده شد. بحران موتورسیکلتهای فرسوده تنها یک مساله حملونقلی نیست؛ بلکه معضلی چندوجهی در حوزههای زیستمحیطی، اقتصادی، اجتماعی و سلامت عمومی است.
اجرای طرح نوسازی، اگر با مشوقهای اقتصادی، نظارت پلیس و تولید گسترده موتورسیکلتهای برقی همراه شود، میتواند نقطه عطفی در کاهش آلودگی هوا، ارتقای ایمنی و بهبود کیفیت زندگی در ایران باشد.
مطالب مرتبط: