جعفر عسگری، مدرس و مشاور بهره‌وری در یادداشتی اختصاصی در پایگاه خبری بهره ورنیوز با ترسیم وضعیت فعلی اقتصاد ایران، توقف رشد سرمایه‌گذاری و تولید، تهدیدی برای اقتصاد ایران دانسته، اما معتقد است که این وضعیت، فرصتی برای شکوفایی بهره‌وری ملی است.
به گزارش پایگاه خبری بهره ورنیوز، جعفر عسگری نوشته است:
بر اساس آخرین آمار شاخص‌های اقتصاد ملی در سامانه مرکز آمار ایران (۱) رشد تورم(CPI) در مردادماه ۱۴۰۵ نسبت به مرداد گذشته ۶۹/۹ (شصت و نه و نه دهم) درصد، (۲) رشد تورم تولید کننده (PPI) در مرداد ۱۴۰۵ نسبت به مرداد گذشته ۶۶/۷ (شصت و شش و هفت دهم) درصد و (۳) رشد سالانه تولید ناخالص داخلی به قیمت های ثابت سال ۱۴۰۰ در ۱۴۰۴ برابر ۰/۳- (منفی سه دهم) درصد بوده است.
حال اگر در تلفیق هدفمند ۳ شاخص اقتصادی فوق اندکی تامل کنیم نگرانی بزرگی را در وضعیت اقتصادی کشور احساس خواهیم کرد و این نگرانی وقتی عمیق و هشداردهنده می شود که آمار شاخص‌های تولید ملی در فصل بهار ۱۴۰۵ را که هفته پیش توسط مرکز آمار ایران انتشار یافته است، مد نظر قرار دهیم.
در فصل بهار ۱۴۰۵ شاخص مهم رشد تولید ناخالص داخلی به قیمت های ثابت سال ۱۴۰۰ با نفت برابر ۱۰/۱- (منفی ۱۰ و یک دهم) درصد و بدون نفت برابر ۴/۶- (منفی چهار و ۶ دهم) درصد شده است که آثار و تبعات منفی بسیاری را بر وضعیت اقتصاد کشور از جمله کاهش تولید و درآمد، کاهش اشتغال، کاهش قدرت خرید مردم، و کاهش رفاه میتواند داشته باشد. در همین فصل بهار ۱۴۰۵ به استثنای بخش گروه کشاورزی که از رشد مثبت ۲/۳ (دو و سه دهم) درصد برخوردار بوده، بخش مهم و تاثیرگذار صنایع و معادن دارای رشد ۱۴/۷- (منفی ۱۴ و هفت دهم) درصد وبخش گروه خدمات دارای رشد ۴/۸- (منفی ۴ و ۸ دهم) درصد بوده است.
جالب است عنوان شود که در زمان مورد گزارش، فصل بهار ۱۴۰۵، رشد عامل مهم تشکیل سرمایه ثابت برابر ۸/۴- (منفی هشت و ۴ دهم) درصد، رشد هزینه نهایی بخش خصوصی حدود۴/۰- (منفی ۴) درصد و رشد هزینه نهایی دولت برابر ۱/۷- (منفی یک و ۷ دهم) درصد بوده که نشان می دهد عکس العمل بخش خصوصی در قبال رشد منفی تولید ملی بیشتر از بخش دولتی بوده است!
اینکه چه عواملی باعث ایجاد رشد های منفی مزبور شده، از جمله تحریم اقتصادی، محاصره اقتصادی، جنگ با دشمنان خارجی، عملکرد ضعیف مجلس و دولت و … باوجود آنکه از اهمیت بسیار برخوردار است، ولی موضوع مقاله حاضر نیست و سعی می شود واقعیت مهم دیگری، که تاکنون در اقتصاد ایران مغفول واقع شده، در ادامه مقاله به آن پرداخته شود.
در برنامه های چهارم، پنجم و ششم توسعه و نیز در برنامه هفتم پیشرفت پیش بینی و تصویب قانونی شده که از متوسط رشد سالانه ۸ درصد اقتصاد ملی دو سوم آن از طریق سرمایه گذاری جدید و یک سوم از طریق رشد بهره وری یعنی «استفاده بهتر و بیشتر از سرمایه های فیزیکی، مادی، انسانی و اجتماعی موجود کشور» تامین شود.
حال که به گواهی آمارهای عملکردی برنامه های توسعه گذشته و به خصوص آمار عملکردی برنامه هفتم، به شرح فوق، سرمایه گذاری های جدید داخلی و خارجی، به دلایل موجه و یا غیرموجه، نتوانسته اند به نحوی ایفای نقش کنند تا دو سوم رشد سالانه ۸ درصد اقتصادی ملی را محقق کنند و خود رشد سرمایه گذاری نیز دچار عقوبت رشد منفی شده، پس زمان آن فرا رسیده که اقتصاد ایران با اجرای برنامه اقتصادی متفاوت با گذشته ( PlanB) «تهدید ناشی از رشد منفی سرمایه گذاری و رشد منفی تولید ملی را به فرصت رشد مثبت بهره وری و از آن طریق تحقق رشد اقتصادی حتی سالانه ۸ درصد را محقق کند».
گرچه به ظاهر شعار و هدف فوق، از نظر گروهی از مسئولان و کارشناسان کشور که همواره عنایت کمی به بهره وری داشته‌اند ، آرمانی و امکان ناپذیر تلقی می‌شود، ولی با توجه به ظرفیتها، پتانسیلها و مواهب بالقوه و بالفعل بسیاری که در کشور وجود دارد مانند اقتصاد دریا، توریسم داخلی و بین المللی، معادن نفت، گاز، آهن، طلا و … شرایط آب و هوایی چهار فصل، نیروی انسانی نخبه و مستعد، ایرانیان داخل و خارج از کشور که شیفته رشد و توسعه وطن خود هستند و … با طراحی و تدوین حکمرانی مدیریتی مبتنی بر «نظام مدیریت بهره وری» و اجرا و استقرار دقیق و کامل آن در چهار ارکان اصلی اقتصاد ملی شامل (۱) دولت و حاکمیت، (۲) بنگاه‌های اقتصادی، (۳) خانوارها و (۴) تعامل با دنیای خارجمی‌توان نعمات و برکات «تبدیل تهدید به فرصت» را در بستر زمان و به رای العین مشاهده و لمس کرد.
اینکه در دوران گذار از وضعیت نامطلوب حاضر به دوران مطلوب «حکمرانی بر اساس نظام مدیریت بهره وری» چه مطالعات، تصمیمات، اقدامات و فعالیت‌هایی لازمست انجام گیرد جای اندیشه و مباحث فراوان دارد که در این مقال نمی‌گنجد، ولی با هدف ایجاد تحول در شرایط اقتصادی واجتماعی کشور عزیز ایران از کلام خداوند متعال وام میگیرم آنجا که در سوره رعد میفرمایند: «من هیچ قوم و امتی را متحول نخواهم کرد الا باینکه آن قوم یا امت خود مایل به تحول باشند».
مطالب مرتبط:
راهکار بهره‌وری برای مسائل اقتصاد ایران در شرایط پساجنگ
عدم التزام عملی به بهره‌وری، دلیل اصلی تحقق نیافتن اهداف اقتصادی برنامه چشم‌انداز ۱۴۰۴ کشور