رییسجمهور كه قبلا ردای نمایندگی مجلس را بر تن داشت باتوجه به شناختی كه از مشكلات بودجه دارد، بارها از ضرورت اصلاح ساختار بودجه سخن گفته است.
به گزارش پایگاه خبری بهره ورنیوز، عزتالله یوسفیان مولا در روزنامه تعادل نوشته است:
با نزدیك شدن به موعد رسمی ارایه بودجه ۱۴۰۵ در آذر ماه، بحث درباره اصلاحات ضروری در ساختار بودجه حسابی گرم شده و تحلیلگران درباره ابعاد و زوایای گوناگون آن صحبت میكنند. رییسجمهور كه قبلا ردای نمایندگی مجلس را بر تن داشت باتوجه به شناختی كه از مشكلات بودجه دارد، بارها از ضرورت اصلاح ساختار بودجه سخن گفته است.
این اتفاق مناسبی است كه یك رییسجمهور از بطن نظام پارلمانی كشور انتخاب شده و با چم و خم این حوزه آشنایی دارد. شخصا به عنوان فردی كه سالها در كمیسیون برنامه و بودجه و تلفیق با ردیفها و اعداد و ارقام بودجه دست به گریبان بودم، مواردی را كه حس میكنم برای ارتقای بودجه ۱۴۰۵ مورد نیاز است به شرح ذیل دستهبندی میكنم.
۱) حذف ردیفهای زائد: یكی از ضرورتهای عاجل در اصلاح ساختار بودجه، حذف ردیفهای زائد و غیرضروری در بودجه است. تحریمهای اقتصادی علیه ایران شرایطی را ایجاد كرده كه ایران باید با تكیه بر اصلاحات داخلی در بودجه رتق و فتق امور اقتصادی را ساماندهی كند. بخشهایی از بودجه كه مرتبط با هزینههای جاری است و به هزینههای مرتبط با حقوق و دستمزدها، تنخواه دستگاهها و هزینههای مصرفی عادی دستگاهها و بخشها و نهادها مرتبط است، ناگزیر است.
دولت نمیتواند ناگهان این هزینههای جاری را حذف كند، چراكه باعث بروز نارضایتی در بدنه اجرایی میشود، اما در عین حال بسیاری از دستگاهها، نهادها، شركتها و موسسات هستند كه از بودجه سهم دارند بدون اینكه مشخص باشد، این هزینهها و مواجب را برای چه اموری به كار میگیرند؟
اصلاحات بودجه باید با مدنظر قرار دادن این بخشها عملیاتی شود. این هزینههای غیرضروری و نامشخص به خصوص در ایام جنگ و تحریم و تهدید كشور را با مشكلات عدیدهای مواجه میسازد. یكی از اصلاحات بودجه باید رفع این هزینههای زاید باشد.
۲) بودجه باید عملیاتی باشد: برخی سنتها در نظام بودجهریزی كشور وجود دارند كه طی سالها و دهههای متمادی بهروز آوری نشدهاند. یكی از این سنتها، سنت افزایش بودجه مطابق نرخ تورم است. یعنی دولت بدون توجه به اینكه آیا فلان دستگاه، مجموعه و موسسه عملكرد شفاف و كارآمدی داشته یا نه، هزینههای ۹ ماهه قبل او را استخراج كرده و بعد میانگین یكساله را به دست آورده و برای سال بعد مثلا ۳۰درصد یا ۳۵درصد و… به آن میافزایند.
این شیوه بودجهنویسی نشان داده كه اثربخش نیست. دولت باید ارزیابی دقیقی از عملكرد دستگاهها و بخشهایی كه بودجه میگیرند انجام دهد و بعد مبتنی بر عملكرد به دستگاهها و نهادها و موسسات بودجه تخصیص دهد. حسن این شیوه آن است كه بودجه را كارآمد ساخته و عملیاتی میكند.
۳) ممنوعیت دست بردن در بودجه: یكی دیگر از نارساییهای بودجه نگاه بخشی به بودجه است. بسیاری از مسوولان و نمایندگان تصور میكنند اگر در بودجه سالانه به نفع حوزه انتخابیه و استان خود اقدامی نداشته باشند، محبوبیت و حمایت موكلان خود را ازدست میدهند! این روند باید پایان یابد.
بودجه نیازمند یك الگوی كلان توسعه است كه همه نمایندگان به آن پایبند باشند. اینكه هر نمایندهای به فراخور مطالبات غیرتخصصی حوزه انتخابیهاش به بودجه دست ببرد، بودجه را به یك سند یله و غیرشفاف بدل میسازد.
۴) افزایش بودجه عمرانی: بودجه عمرانی نماد و موتور محركه فعالیتهای اقتصادی در كشور است. هر اندازه بودجه عمرانی بیشتر، كارآمدتر و فراگیرتر باشد، اثرات بهتری در اقتصاد خواهد داشت. بسیاری از فعالان اقتصادی در انتظار سهم بودجههای عمرانی هستند تا پس از آن سرمایهگذاریها و برنامهریزیهای موردنظر خود را انجام دهند. دولت با حذف بودجههای زائد و غیرضروری میتواند سهم بودجههای عمرانی را ارتقا دهد.
5) تطابق بودجه ۱۴۰۵ با برنامه هفتم توسعه: نهایتا بودجه باید تناسبی با برنامههای توسعهای كشور داشته باشد. عدم ارتباط بودجه سال ۱۴۰۵ با برنامه هفتم توسعه، هم اعتماد فعالان اقتصادی به دورنمای تصمیمسازیها را از میان میبرد و هم انرژی و منابع كشور را هدر میدهد.
مطالب مرتبط:
دستور رییسجمهور برای بودجه سال ۱۴۰۵ و توصیههای جدی بهرهوری
پژوهش بهرهوری: تحلیل تاثیر بودجهریزی عملیاتی بر بهرهوری سازمانها