چرا بهبود بهرهوری کشاورزی برای پایان دادن به گرسنگی جهانی و حفاظت از حیات وحش جهان حیاتی است؟
به گزارش پایگاه خبری بهره ورنیوز، فاطمه ماهی دشتی، کارشناس بهرهوری در مجله بهرهوری این هفته، به این پرسش پاسخ داده است که چرا بهبود بهرهوری کشاورزی برای پایان دادن به گرسنگی جهانی و حفاظت از حیات وحش جهان حیاتی است؟
استفاده از زمین در کشاورزی از دیرباز عامل اصلی تخریب تنوع زیستی جهان بوده است. مساحت خشکی های سیاره زمین حدود ۱۵۰ میلیون کیلومتر مربع است که ده هزار سال پیش تقریباً یک سوم آن عاری از پوشش گیاهی و متشکل از صخره، بیابان و یخچال های طبیعی بود. ۷۱ درصد باقی مانده آن را جنگل های بزرگ، مرتع و علفزارها تشکیل می دادند.
از زمان انقلاب کشاورزی در ۱۰۰۰۰ سال پیش، اوضاع چه تغییری کرده است؟
۶/۱۰ میلیارد هکتاری که زمانی تحت پوشش طبیعی گیاهی بود، «سرزمین قابل سکونت» جهان نامیده می شود. نمودار زیر کاربری این مساحت از زمین را در حال حاضر نشان می دهد. تقریبا نیمی از آن برای کشاورزی استفاده می شود.
مساحتی که امروزه برای کشاورزی مورد استفاده قرار می گیرد، ۴۸ میلیون کیلومتر مربع است. برای مقایسه، مساحتی تقریباً پنج برابر وسعت ایالات متحده.
با توجه به این تحول عظیم، جمله اول این مقاله تعجب آور نیست: استفاده از زمین برای کشاورزی عامل اصلی تخریب حیات وحش و طبیعت در هزاره های گذشته بوده است.
این مشکل زیست محیطی – استفاده از زمین برای کشاورزی – آنچنان که باید مورد توجه قرار نگرفته است و بسیار کمتر از سایر چالش های زیست محیطی مانند تغییرات آب و هوا یا آلودگی پلاستیک ها مورد توجه بوده است. اما اگر آینده ای را می خواهیم که در آن حیات وحش جهان حفظ شود، این مشکلی کلیدی است که باید روی آن تمرکز شود.
نمی توان این مشکل را به تنهایی مورد بررسی قرار داد. در عین حال که باید از محیط زیست محافظت کرد، باید راه هایی برای تولید غذای مورد نیاز، برای پایان دادن به گرسنگی و سوء تغذیه نیز پیدا کرد. اما این دو هدف، دیگر در تضاد با یکدیگر نیستند.
در گذشته این دو هدف در تضاد با یکدیگر بودند: اجداد ما باید زمین های طبیعی را تصاحب کرده و برای تولید غذای بیشتر، آن را به زمین کشاورزی تبدیل می کردند. این موضوع امروز صادق نیست: می توانیم با منابع کمتر تولید بیشتری داشته باشیم.
تولید بیشتر با منابع کمتر
برای افزایش تولید غذا و در عین حال احیای زیست بوم های وحشی، باید راه هایی برای تولید غذای بیشتر در زمین های کمتر پیدا کرد. باید بهره وری کشاورزی را افزایش داد.
این امکان پذیر است. در واقع، همانطور که نمودار زیر نشان می دهد، تا همین جا نیز دستاوردهای زیادی در این زمینه حاصل شده است. پس از قرن ها رکود، شاهد افزایش زیادی در بهره وری زمین بوده ایم. نمودار نشان می دهد که استفاده از زمین کشاورزی برای تولید غذا به ازای هر نفر بیش از نصف شده است. در عین حال، عرضه غذا برای هر نفر در هر منطقه از جهان افزایش یافته است.
اینکه سرانه کاربری زمین کاهش یافته است به معنای حل مشکل نیست. در حالی که استفاده از زمین های کشاورزی در برخی مناطق به شدت کاهش یافته است، در برخی دیگر از مناطق در حال افزایش بوده است. مساحت زمین های زراعی جهان هنوز به حد اکثر خود نرسیده و همچنان در حال گسترش است. در حالی که مساحت کل زمین های زراعی کمتر از ۲۰ سال پیش است، همانطور که در بالا دیدیم هنوز ۸/۴ میلیارد هکتار تحت پوشش اراضی زراعی قرار دارد. اگر بخواهیم شاهد رشد حیات وحش این سیاره باشیم، باید استفاده از زمین را بیشتر کاهش دهیم.
«شکاف عملکرد» در تولید محصولات بیشتر از زمین کمتر
دستیابی به این آینده غیر ممکن نیست. بستگی به عمل امروز ما دارد. چه کاری می توانیم انجام دهیم؟ بهره وری زمین به معنای عملکرد در هکتار است: مقدار غذای تولید شده در هر هکتار زمین.
با مدرنیزاسیون کشاورزی، عملکرد به میزان قابل توجهی افزایش یافته است. ۶۰ سال پیش، کشاورزان جهان در هر هکتار زمین حدود یک تن گندم تولید می کردند. امروز این عملکرد به سه و نیم تن افزایش یافته است. این بدان معناست که عملکرد گندم ۵/۳ برابر شده است.
همانطور که نمودار زیر نشان می دهد، افزایش عملکرد زیادی در سایر محصولات مهم نیز حاصل شده است. به دلیل این افزایش بهره وری، سطح زمین مورد نیاز برای تولید مقدار معینی از محصولات در طول شصت سال گذشته بیش از یک سوم شده است.
جهان تا به اینجا به افزایشهای زیادی در عملکرد دست یافته است، اما به لطف تحقیقات انجام شده در مورد «شکاف عملکرد در هکتار»، میدانیم که امکان افزایش عملکرد بیشتری نیز وجود دارد. شکاف های عملکرد توسط محققان کشاورزی تخمین زده می شوند. شکاف عملکرد نشان دهنده تفاوت بین عملکرد بالقوه یک منطقه و عملکردی است که با استفاده از محصولات، فن آوری ها و شیوه های کشاورزی موجود در حال حاضر حاصل می شود.
چه چیزی مانع از بسته شدن شکاف عملکرد می شود؟
این محدودیت ها به طور قابل توجهی بین مناطق مختلف متفاوت است و اغلب به استفاده از فناوری هایی مانند آبیاری، نوع کود و بذر بستگی دارد. اما در سطحی عمیق تر، آنچه مورد نیاز است تغییر در سیستم های مالی که پذیرش فناوری را ممکن و دسترسی به بازارها را فراهم می کند؛ تغییرات سیاسی که ترتیبات تجارت عادلانه را ممکن و حقوق زمین کشاورزان را تقویت می کند؛ تلاش های علمی برای تولید گونه های پرمحصول متناسب با آب و هوا و خاک هر منطقه کشاورزی است.
اگر تولید گوشت را کاهش دهیم، میتوانیم زمینهای زیادی را آزاد کنیم
نه تنها تغییرات در تولید می تواند تفاوت بزرگی ایجاد کند، بلکه تغییر در مصرف نیز می تواند زمین های کشاورزی بسیار بیشتری را حفظ کند.
امروزه بیشتر زمینهای کشاورزی جهان برای تولید گوشت و لبنیات، چه به عنوان چراگاه یا زمین زراعی برای پرورش خوراک دام استفاده میشود. ۷۷ درصد از کل زمینهای کشاورزی برای پرورش دام برای تولید گوشت و لبنیات استفاده میشود. یعنی مساحتی در مجموع معادل ۳۸ میلیون کیلومتر مربع. برای مقایسه، مساحتی به اندازه کل مساحت قاره آمریکا.
اما، همانطور که در نمودار زیر می بینید، غذای تولید شده در این اراضی تنها حدود ۴۰ درصد از پروتئین و تنها ۱۸ درصد از کالری جهان را تامین می کند. به بیان دیگر مساله این است که تولید گوشت یک شیوه ناکارآ برای تولید غذا از زمین است.
این به این دلیل است که در هر سطح از زنجیره غذایی، مقداری انرژی از دست میرود. خوردن گیاهان به جای حیواناتی که گیاهان را می خورند کاراتر است.
اگر همه به رژیم غذایی گیاهی روی بیاورند، استفاده از زمین های کشاورزی را می توان تا ۷۵ درصد کاهش داد. این نشان می دهد که چقدر از استفاده از زمین های کشاورزی امروز و تخریب تنوع زیستی به دلیل مصرف حیوانات و محصولات آنهاست.
حرکت به سمت تولید فشرده و پایدار محصولات گیاهی و کاهش مصرف گوشت، دو راه اصلی تولید غذای بیشتر با استفاده از زمین کمتر است. کاهش ضایعات مواد غذایی و استفاده از سوخت های زیستی دو راهکار جانبی کمکی هستند.
جهانی با تغذیه بهتر و طبیعت در حال احیا
تحقیقات در مورد تقاضای جهانی غذا در آینده نشان می دهد که باید منتظر رشد تقاضا باشیم. فراتحلیل ون دایک و همکارانش در Nature Food نشان میدهد که انتظار میرود تقاضای جهانی غذا تا اواسط قرن جاری بین ۳۵ تا ۵۶ درصد افزایش یابد. افزایشی که باید بتوان آن را برآورده کرد.
دیدیم که بهره وری زمین های کشاورزی برای دستیابی به آینده ای پایدار چقدر مهم است. بشریت به تازگی وارد عصر جدیدی شده است: پس از هزاران سال که افزایش تولید مواد غذایی تنها با تبدیل طبیعت وحشی سیاره به زمین کشاورزی امکان پذیر بود، امروز می توانیم تولید غذا را افزایش داده و در عین حال فضای بیشتری را برای گونه های دیگر خلق کنیم.
اگر بتوانیم بهرهوری زمینهای کشاورزی را بیشتر کنیم، میتوانیم به آیندهای بدون گرسنگی دست یابیم که در آن حیاتوحش سیاره نیز باز احیا شود.
= = = = = = = =
این مطلب، ترجمه مقاله ای با عنوان Why is improving agricultural productivity crucial to ending global hunger and protecting the world’s wildlife نوشته « (Max Roser) بوده، منتشر شده است.
روزهای جمعه میتوانید در پایگاه خبری بهره ورنیوز، ترجمه مقالاتی در حوزه بهره وری را که در معتبرترین مراجع منتشر شده است، را با عنوان «مجله بهره وری» مطالعه کنید.
مطالب مرتبط:
مجله بهرهوری (۸): کارایی، اثربخشی و بهرهوری؛ سه مفهوم پرکاربرد که با هم اشتباه گرفته میشوند
مجله بهرهوری (۷): ضرورت ارتقای بهرهوری در همه واحدهای سازمانی
مجله بهرهوری (۶): تأثیر مشارکت کارکنان بر بهرهوری
مجله بهرهوری (۵): هوش مصنوعی و رشد بهرهوری
مجله بهرهوری (۴): هوش مصنوعی و وعدههای آن برای افزایش بهرهوری و رشد اقتصادی
مجله بهرهوری (۳): چگونه میتوان بهرهوری را افزایش داد؟
مجله بهرهوری (۲): بهرهوری چیست؟ مک کینزی پاسخ میدهد
مجله بهرهوری (۱): شرکتهایی که بالاترین بهرهوری را دارند، چه تفاوت عملکردی با دیگران دارند؟