جعفر عسگری، مشاور و مدرس بهره وری در یادداشتی اختصاصی ضمن تشریح «پویش ملی 2 درجه کمتر» رییس جمهور و با بیان اینکه این پویش میتواند به نوعی آزمایش عملیاتی سرمایه اجتماعی کشور برای وفاق بوده، 10 برنامه و اقدام تکمیلی برای صرفه جویی تکمیلی را ارائه و تاکید کرد که با طراحی و اجرای جایزه شاخص بهره وری انرژی توسط نهادهای مرتبط دولتی و عمومی، میتوان کاهش شاخص شدت انرژی و افزایش شاخص بهره وری انرژی در بنگاههای اقتصادی را هدفگذاری کرد.
به گزارش پایگاه خبری بهره ورنیوز، جعفر عسگری در این یادداشت نوشته است:
اول – پویش ملی ۲درجه صرفه جویی در مصارف انرژی
جناب آقای دکتر پزشکیان، در ساعت دیر هنگام اوایل هفته گذشته به طور غیر منتظره در برنامه کانال یک سیما حضور یافته و با لحن محترمانه و صمیمانه از مخاطبان شبکه یک سیما تقاضا کرد برای مقابله با مشکل جدی ناترازی تولید برق و گاز با مصارف رو به افزایش آن به میزان ۲ درجه کاهش و صرفه جویی در مصارف برق و گاز را اعمال کنیم.
این تقاضای صمیمانه و در عین جدی ریاست جمهوری از فردای آن روز به تدریج تبدیل به یک پویش ملی شده و اقشار مختلف به صورت فردی و یا گروهی پیوستن خود را به پویش ملی مزبور از طریق رسانه های جمعی و یا شبکه های مجازی اعلام می دارند. در مورد پویش صرفه جویی ۲ درجه ای مصارف برق و گاز ۳ نکته زیر را خاطر نشا ن می شوم.
۱- مخاطب ریاست محترم جمهور در برنامه تلویزیونی فقط مردم و خانوارها نبودند بلکه علاوه بر خانوارها دستگاه های اجرایی، سازمانها و شرکتهای دولتی، شهرداریها و نهادهای انقلابی، واحدهای کسب وکار، معابر عمومی و خلاصه همه آنهایی که در شبانه روز به مصارف برق و گاز به انحا مختلف می پردازند، با تاکید بر پر مصرف ها، مخاطب توصیه رییس جمهور بوده است.
۲- پیشنهاد ریاست محترم جمهوری برای مشارکت همگانی در صرفه جویی ۲ درجه ای برق و گاز، در عین حال نوعی از آزمایش عملیاتی سرمایه اجتماعی کشور برای وفاق عملی و مشارکت مردم و موسسات در رفع یا تعدیل مشکلات رو بتزاید کشور است، که نتایج آن بر اساس آمار های مصارف برق و گاز پس از اعلام عمومی پویش قابل ارزیابی خواهد بود.
۳- مشاهدات اجتماعی یا Social Observation و نیز تجارب کارشناسی گویای این واقعیت تلخ هستند که متاسفانه اتلافها، هدررفتها، ضایعات و آنچه که در ادبیات بهره وری و کایزن به نام «MUDA» نامگذاری می شود، در مصارف برق و گاز (و نیز در سایر کالاها و خدمات!) در اقتصاد بیمار ایران بسیار زیاد است و لذا اگر همراه با حمایت و پشتیبانی مجدانه پویش ملی صرفه جویی ۲ درجه ای، مجموعه ای از اقدامات تکمیلی دیگری توسط متولیان و ذینفعان مصارف برق و گاز به طور جدی بکار گرفته شود، در آن صورت شعار ما میتوانیم اگر همه بخواهند رئیس جمهور در عمل و اجرا تحقق خواهد یافت.
دوم- اقدامات تکمیلی برای صرفه جویی انرژی
همانطور که اشاره شد مکمل پویش ملی صرفه جویی، مجموعه ای از فعالیتها و اقدامات تکمیلی است که به عنوان مصداق و نمونه به ۱۰ مورد از صدها مورد آنها به شرح زیر اشاره میشود:
۱-کوتاه کردن ارتفاع تیرهای چراغ برق به میزان حدود ۲ متر، تا هم صرفه جویی در مصارف سیمان، آهن و چوب در ساخت تیرهای برق صورت گیرد و هم نور لامپ ها از فاصله کمتری به خیابانها و معابر بتابد و متقابلا کاستن تولد لامپهای تیرها ویا کاهش ولتاژ لامپها
۲- خاموش کردن لامپها و پروژکتورهای بیلبوردهای تبلیغاتی، فروشگاهها، پل طبیعت و … از ساعت مشخصی در شب ها (معمولا تا صبح روشن هستند!)
۳- برگزاری مسابقات ورزشی و مخصوصا فوتبال در ساعاتی از روز به طوریکه نیاز به روشن کردن پروژکتورهای بسیار پرمصرف کمتر شود.
۴- برگزاری نمایشگاهها، سمینارها ، کنفرانسها، کنسرتهای موسیقی و … در ساعات روز به طوری که روشن کردن پروژکتورهای پرمصرف برق کمتر مورد نیاز باشد.
۵- شناسایی ساختمانها، فروشگاهها، ویلاها ، انبارهای های راکد و غیر فعال و … و قطع برق و گاز آنها البته با هماهنگی مالکان آنها.
۶- بر اساس تحقیق میدانی انجام شده میزان مصارف برق یخچال های قدیمی خانگی و تجاری چند برابر میزان مصرف برق یخچالهای جدید است. با اعطای تسهیلات مالی مناسب به دارندگان یخچال های قدیمی میتوان هم مصارف برق را کاهش داد و هم به رونق واحد های صنعتی تولید یخچال کشور کمک کرد.
۷-اگر بپذیریم که تجارب گذشته چراغی فراراه آینده است، بعد از این، به جای سیاست گازرسانی به شهرها و روستاها و اقصی نقاط دورافتاده کشور با هزینه بسیار زیاد، از گاز به عنوان ماده اولیه مصرفی کارخانه های جدید تولید برق استفاده شود تا ضمن کمک به کاهش آلودگی هوا و اجتناب از خطرات احتمالی انفجار لوله های گاز، از برق رسانی به تمام نقاط کشور با برخورداری از زیرساختهای موجود برق بهره گیری به عمل آید.
۸- با توجه به نعمت خدادادی آفتاب و تعداد روزهای آفتابی در طول سال، غفلت سالهای گذشته را کنار نهاده و تولید انرژی خورشیدی را با اولویت و اهمیت بیشتری، آن هم نه توسط دولت بلکه با اعطای تسهیلات و مشوق های مالی و مالیاتی به بخش خصوص و تعاونی، از همین سال۱۴۰۳ به عنوان نخستین سال برنامه هفتم به طور مجدانه آغاز کنیم تا از هم اکنون و بدون تاخیر زمانی به استقبال رفع مشکلات سالهای آینده رفته باشیم!
۹- بر اساس آمارهای موجود تلفات و هدر رفتهای برق و گاز در مراحل استخراج، فرآوری و پالایش، تولید، انتقال، توزیع و مصرف بسیار زیاد است. برای جلوگیری از بخشی از این هدررفتها و اضافه کردن آنها به چرخه تولید و ایجاد تعادل نسبی بین تولید و مصرف برق و گاز، از هم اکنون و البته متفاوت با گذشته، مطالعات و اقدامات لازم را با همکاری استارتاپها و مشاوران بهره وری، آغاز کنیم.
۱۰- یکی از ابزارهای علمی و اقتصادسنجی برنامه ریزی، جدول داده – ستانده انرژی است که تاکنون در چند نوبت
توسط مرکز آمار ایران و بانک مرکزی محاسبه شده و در چارچوب آن روابط کمی بین انواع حاملهای انرژی و از جمله برق، گاز، بنزین و …. با بیش از ۱۰۰ بخش اقتصادی به صورت ضرایب مستقیم وغیر مستقیم نشان داده می شود.
این جدول مهم میزان وابستگی کمی هر یک از بخش های اقتصادی را به هر یک از حاملهای انرژی تعیین کرده و ابزار مناسبی برای برنامه ریزی های اقتصاد انرژی و از جمله قیمت گذاری هدفمند حاملهای انرژی به تفکیک بخشهای اقتصادی است که انتظار می رود عملا مورد استفاده برنامه ریزان اقتصاد انرژی قرار گیرد.
از همین نویسنده بخوانید
الزامات زیربنایی ارتقای بهرهوری
هشدار بهرهوری به دولت، مجلس و اقتصاد ایران!
انتصاب مدیر ارشد نظام اداری با الگوی بهرهوری
مهاجرت نخبگان و بهرهوری نیروی کار؛ من خود بهچشم خویشتن دیدم که جانم میرود!!
نقش و سهم دارائیهای نامشهود و اقتصاد دانائیمحور بر بهرهوری
سوم – جایزه بهره وری انرژی
یکی از مهمترین شاخصهای بهره وری، بخصوص در کشور ایران به دلیل ناترازی شدید انرژی، شاخص بهره وری انرژی است که از حاصل تقسیم ارزش تولید و یا ارزش افزوده، در سطح بنگاه اقتصادی یا اقتصاد ملی، به مقدار و یا ارزش انرژی مصرفی در طول یک دوره زمانی، مثلا یکسال، حاصل میشود و نشان میدهد که در قبال یک واحد انرژی مصرفی چند واحد ارزش افزوده حاصل شده که هر قدر این شاخص بزرگتر باشد نشان از عملکرد مناسب بنگاه اقتصادی و یا اقتصاد ملی را گویا است.
در نقطه مقابل شاخص بهره وری انرژی، شاخص شدت انرژی قرار دارد که از حاصل تقسیم مقدار و یا ارزش انرژی مصرفی به مقدار ویا ارزش تولید (یا ارزش افزوده) یک بنگاه اقتصادی و یا اقتصاد ملی حاصل می شود و نشان می دهد که در قبال یک واحد مقدار و با ارزش تولید (یا ارزش افزوده) چند واحد انرژی مصرف شده است.
در اقتصاد بیمار ایران، سال های متمادی است که، متاسفانه، بر خلاف اقتصاد سالم کشورهای جهان، شاخص شدت انرژی بیشتر از شاخص بهره وری انرژی بوده و در عین حال، نه در سطح بنگاههای اقتصادی و نه در سطح اقتصاد ملی اقدامات مثبتی برای رفع یا تعدیل این عارضه مهم ملی به عمل نیامده که نتیجه غایی آن ناترازی انرژی، قطع برق و گاز بنگاههای اقتصادی، خاموشی دوره ای برق و گاز مصرفی خانوارها، رشد پایین تولید و بهره وری و انواع ضایعات ولطمات به اقتصاد کشوری که دومین منابع گازی و سومین منابع نفتی جهان را، به عنوان یک نعمت خدادادی، برخوردار بوده، است.
ضمن آنکه نگارنده مطلب اعتقاد راسخ دارد که به دلیل اهمیت محوری تولید و اقتصاد ملی، حتی در شرایط اجبار و اضطرار، قطع برق و گاز مقطعی واحدهای تولیدی باید در اولویت آخر قرار گیرد و حتی المقدور از قطع برق و گاز واحدهای تولیدی که به دلیل نقش محوری آنها در تولید، ایجاد اشتغال، کاهش وابستگی به خارج، کاهش فقر، افزایش رشد و توسعه و تحقق اهداف برنامه های اقتصادی کشور، اجتناب شود متقابلا پیشنهاد میکنم با طراحی و اجرای جایزه شاخص بهره وری انرژی توسط وزارتهای نفت و نیرو با همکاری سازمان ملی بهره وری ایران وانجمن بهره وری ایران ، کاهش شاخص شدت انرژی و افزایش شاخص بهره وری انرژی در بنگاههای اقتصادی ، هدف گذاری شود.
بر اساس موازین جایزه انرژی، آن گروه از واحد های اقتصادی که بتوانند به صورت ماهانه و یا فصلی شاخص بهره وری انرژی خود را، در مقایسه با ماه و یا فصل قبل افزایش و یا شاخص شدت انرژی خود را کاهش دهند، بسته به میزان افزایش یا کاهش شاخصهای مثبت و منفی مزبور، از معافیت ها و مشوقهای کارا و اثربخش مالی، مالیاتی، تسهیلات بانکی، مدیریتی، معرفی در جامعه و … برخوردار می شوند.
با توجه به تعریف بهره وری یعنی انجام کاردرست به روش صحیح رجای واثق دارم که اگر جایزه بهره وری انرژی به روش درست و کامل طراحی ومورد اجرا قرار گیرد، حرکت و موج سازنده ملی را در سطح حدود ۷ میلیون بنگاه اقتصادی کشور به وجود خواهد آورد وبه سهم خود به رفع ناترازی شدید و رو به تزاید انرژی، که اگر رفع نشود، بحرانهای اجتماعی را در آینده به وجود خواهد آورد، کمک خواهد کرد.
و اما کلام پایانی این مقاله خطاب به ریاست محترم جمهوری بوده و آن اینکه اگر مجموعه اقدامات پویش صرفه جویی، اقدامات تکمیلی، جایزه بهره وری انرژی و سایر راه حلهایی که توسط دیگر صاحب نظران اقتصاد ایران ارائه می شود تا دور بعدی قطع برق و گاز، یعنی تابستان ۱۴۰۴، منجر به نتایج کارا ، اثربخش، معنی دار و ملموس نشود، بدون تردید فرصتهای آینده بسیار محدودتر از فرصت های در اختیار در حال حاضر خواهد بود.
وعده ای را که در مراسم اهدای جوایز ورزشکاران فرمودید یا راه را پیدا میکنیم و یا راه را می سازیم، مردم و بنگاه های اقتصادی فراموش نخواهند کرد و در انتظار تحقق و عملیاتی شدن این شعار مهم تا تابستان سال آینده خواهیم بود.
مطالب مرتبط:
معجزه كاهش دو درجه دمای خانهها
اگر 2 درجه کم کنی! + اینفوگراف
جهش تولید، تعطیلات زیاد، توقف تولید و بهرهوری
راهکارهای بهرهوری برای مقابله با MUDAهای اقتصاد بیمار ایران
جنگ اقتصادی و ضرورت التزام عملی به مدیریت بهرهوری برای مقابله با آن
راهکار موثر برای رفع ناترازی بودجه کل کشور در سال ۱۴۰۴ با رویکرد بهرهوری