مجله بهره‌وری (۴۴): مجموعه شاخص‌های بهره‌وری سازمان همکاری و توسعه اقتصادی 2026 OECD

مجموعه شاخص‌های بهره‌وری سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) – ۲۰۲۶ از طریق وبسایت این سازمان در دسترس قرار گرفته است.

به گزارش پایگاه خبری بهره ورنیوز، «خلاصه شاخص‌های بهره‌وری» مروری کلی بر روندهای اخیر و بلندمدت بهره‌وری در کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) و در صورت امکان، کشورهای نامزد عضویت ارائه می‌دهد. این مجموعه، ارقام بهره‌وری کل را تجزیه می‌کند تا سهم نیروی کار، نهاده‌های سرمایه و بهره‌وری چند عاملی را در رشد اقتصادی مشخص کند.

گزارش امسال با استفاده از داده‌های دقیق‌تر در سطح صنعت نسبت به نسخه‌های قبلی، به بررسی تغییرات در صنایع مختلف می‌پردازد. همچنین تفاوت‌های بهره‌وری را در بین طبقات و مناطق با اندازه بنگاه‌ها و درون آنها بررسی می‌کند. یک فصل اختصاصی به این موضوع می‌پردازد که چگونه می‌توان چارچوب حسابداری رشد را برای توسعه معیار بهره‌وری تعدیل‌شده با محیط زیست گسترش داد.

با وجود عدم‌قطعیت بالا، بهره‌وری نیروی کار در سال ۲۰۲۴ در بیشتر کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) افزایش یافت

در مجموع کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، بهره‌وری نیروی کار در سطح کل اقتصاد در سال ۲۰۲۴ رشدی ۱.۲ درصدی را تجربه کرد که دو برابرِ نرخ رشد ثبت‌شده در سال ۲۰۲۳ بود. با وجود تنش‌های ژئوپلیتیک، کمبود نیروی کار ماهر و عدم قطعیت بالای اقتصادی، ۲۹ کشور عضو OECD در سال ۲۰۲۴ شاهد افزایش بهره‌وری نیروی کار بودند؛ امری که نشان می‌دهد نقش هوش مصنوعی (AI) در ارتقای بهره‌وری احتمالاً توانسته است بخشی از فشارهای منفی و موانع موجود را خنثی کند.

میانگین نرخ سرمایه‌گذاری در OECD — که بر اساس شاخص «تشکیل سرمایه ثابت ناخالص» در کل اقتصاد نسبت به تولید ناخالص داخلی (GDP) سنجیده می‌شود — با کاهشی جزئی از ۲۳.۰ درصد در سال ۲۰۲۳ به ۲۲.۶ درصد در سال ۲۰۲۴ رسید؛ البته این رقم با حمایت هزینه‌کردهای قابل‌توجه برای دارایی‌های حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) همراه بود که احتمالاً بازتاب‌دهنده تلاش شرکت‌ها برای به‌کارگیری هوش مصنوعی است. نرخ سرمایه‌گذاری در حوزه ICT از زمان همه‌گیری کرونا به‌طور گسترده افزایش یافته، اما این روند در کشورهای مختلف OECD یکسان نبوده و منجر به شکاف‌های عمیق‌تری میان این کشورها شده است.

تقریباً تمام کشورهای عضو OECD در سال ۲۰۲۴ نسبت به دو دهه پیش بهره‌وری بالاتری داشتند، اما سرعت این بهبود از اوایل دهه ۲۰۰۰ تقریباً به نصف کاهش یافته است. اگر روندهای پیش از سال ۲۰۰۷ ادامه می‌یافت، برآورد می‌شد که سطح بهره‌وری نیروی کار در سال ۲۰۲۴ بین ۱۰ تا ۲۰ درصد بالاتر از میزان فعلی باشد.

در ایالات متحده، بهره‌وری نیروی کار ۲.۲ درصد افزایش یافت که نشان‌دهنده دومین سال متوالی رشد در این شاخص است. در مقابل، اتحادیه اروپا پس از تجربه افت ۰.۹ درصدی در سال ۲۰۲۳، شاهد افزایشی ناچیز معادل ۰.۲ درصد بود. در نتیجه، شکاف بهره‌وری میان دو سوی اقیانوس اطلس (آمریکا و اروپا) بیشتر شد؛ به‌طوری که بهره‌وری نیروی کار در اتحادیه اروپا — بر اساس معیار برابری قدرت خرید (PPP) با قیمت‌های ثابت سال ۲۰۲۰ — تنها به حدود سه-چهارمِ سطح ایالات متحده رسید. الگوهای مشابهی در سایر اقتصادهای OECD نیز مشاهده می‌شود؛ به‌گونه‌ای که بهره‌وری در ژاپن و کره جنوبی اندکی کمتر از دو-سوم، و در استرالیا کمی بیش از چهار-پنجمِ سطح ایالات متحده است.

لهستان، بلغارستان و دانمارک به عنوان کشورهای پیشرو در میان اعضای OECD ظاهر شدند؛ به‌ویژه دانمارک که به لطف صنعت داروسازی، شاهد رشد بهره‌وری در بخش تولید (صنعت) بود. داده‌های اولیه و برآوردهای آنی (nowcast) سازمان OECD حاکی از رشد مثبت بهره‌وری نیروی کار در سطح کل اقتصاد برای سال ۲۰۲۵ در اکثر کشورهای عضو است که با شتابی قابل‌توجه در اتحادیه اروپا همراه خواهد بود.

رشد بهره‌وری چندعاملی به روند نزولی خود که از دهه ۲۰۰۰ آغاز شده بود، ادامه داد

رشد بهره‌وری چندعاملی (MFP) – که نشان‌دهنده کارایی ترکیب نهاده‌های نیروی کار و سرمایه است – در سطح کل اقتصادِ اکثر کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) که داده‌های سال ۲۰۲۴ آن‌ها در دسترس است، ضعیف باقی ماند یا حتی کاهش یافت. در ادامه روند نزولیِ آغازشده از دهه ۲۰۰۰، میانگین رشد MFP در ۲۱ کشوری که داده‌هایشان موجود است، در سال‌های ۲۰۲۳-۲۰۲۴ به حدود ۰٫۳- درصد کاهش یافت.

این در حالی است که رقم مذکور در دوره‌های ۲۰۱۰-۲۰۱۹ و ۲۰۰۰-۲۰۰۷ به ترتیب حدود ۰٫۸ درصد و ۱٫۵ درصد بوده است. همگام با رشد ضعیف MFP، رشد تولید ناخالص داخلی (GDP) در سال ۲۰۲۴ – در مقایسه با دوره ۲۰۰۰-۲۰۱۹ – بیش از آنکه متکی بر افزایش کارایی باشد، به افزایش نهاده نیروی کار وابسته بود.

شاخص‌های متعارف MFP، فشارهای زیست‌محیطی ناشی از انتشار گازهای گلخانه‌ای و آلاینده‌های هوا و همچنین تحلیل رفتن سرمایه طبیعی را نادیده می‌گیرند. شاخص «بهره‌وری چندعاملی تعدیل‌شده از نظر زیست‌محیطی» (EAMFP) به گونه‌ای طراحی شده است که این اثرات زیست‌محیطی را در محاسبات لحاظ کند.

به همین ترتیب، می‌توان GDP را نیز تعدیل کرد تا معیاری از ستانده (تولید) پس از کسر اثرات آلودگی به دست آید. برآوردها نشان می‌دهد که دستاوردهای بهره‌وریِ سنجیده‌شده توسط EAMFP، توجیه‌کننده حدود نیمی از رشد GDP (تعدیل‌شده بر اساس آلودگی) در ۳۸ کشور عضو OECD طی سال‌های ۱۹۹۶ تا ۲۰۱۸ بوده است.

ارقام کلی بهره‌وری، تفاوت‌های میان صنایع و بنگاه‌ها را پنهان می‌کنند

در طول دوره ۲۰۲۳-۲۴، بهره‌وری نیروی کار همچنان عمدتاً توسط توسعه بهره‌وری در صنایع هدایت می‌شد، نه توسط تغییر در ساعات کار در صنایع مختلف. بهره‌وری تولید در چندین اقتصاد اروپایی تضعیف شد، تا حدی به دلیل کاهش بهره‌وری نیروی کار در تولید خودرو و صنایع انرژی‌بر و تا حدی منعکس کننده احتکار نیروی کار، زیرا شرکت‌ها با وجود سطح تولید پایین، کارگران را حفظ کردند.

تفاوت‌های سطح صنعت در رشد MFP در کشورهای OECD از سال ۲۰۰۰ بیشتر شده است. این واگرایی در صنایع دیجیتال‌محور بیشتر قابل مشاهده است، که احتمالاً منعکس کننده انتشار ناهموار فناوری‌های پیشرفته در سراسر کشور است. خدمات اطلاعات و ارتباطات و خدمات حرفه‌ای – فعالیت‌هایی که پذیرش هوش مصنوعی به ویژه در آنها رایج است – به طور متوسط در کشورهای OECD با داده‌های موجود، قوی‌ترین رشد MFP را در صنایع در سال ۲۰۲۴ تجربه کردند.

در سال ۲۰۲۴، در سراسر کشورهای OECD و کشورهای نامزد الحاق، میانگین بهره‌وری نیروی کار شرکت‌های کوچک و متوسط تنها ۶۵ درصد از شرکت‌های بزرگ بود. از سال ۲۰۱۳، این شکاف در اکثر کشورهایی که داده‌های آنها در دسترس است، افزایش یافته است. با این حال، تنوع قابل توجهی بین شرکت‌هایی با اندازه‌های مشابه وجود دارد، به طوری که حدود ۹۵٪ از واریانس بهره‌وری در یک صنعت خاص، در طبقات اندازه رخ می‌دهد.

متن کامل گزارش را اینجا بخوانید.

= = = = = = = = = = = =

روزهای جمعه میتوانید در پایگاه خبری بهره ورنیوز، ترجمه مقالاتی در حوزه بهره وری را که در معتبرترین مراجع منتشر شده است، را با عنوان «مجله بهره وری» مطالعه کنید.

این نوشتار، برگرفته از گزارش «مجموعه شاخص‌های بهره‌وری سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) – ۲۰۲۶ (OECD Compendium of Productivity Indicators 2026)» که ۲ تیرماه از سوی سازمان همکاری و توسعه اقتصادی منتشر شده است.

مطالب مرتبط:

مجله بهره‌وری (۴۳): چشم انداز بهره‌وری و بهره‌وری انرژی در آسیا و ایران (بخش اول)

مجله بهره‌وری (۴۲): شکاف خاموش

مجله بهره‌وری (۴۱): صنعت ۶.۰؛ آیا ایران بازیگر خواهد بود یا تماشاگر؟!

مجله بهره‌وری (۴۰): وقتی موفقیت به یک ریسک راهبردی تبدیل می‌شود

مجله بهره‌وری (۳۹): راز واقعی موفقیت تویوتا

مجله بهره‌وری (۳۸): هوش مصنوعی چگونه کارایی تخصیص منابع شرکت‌ها را بهبود می‌بخشد؟

مجله بهره‌وری (۳۷): ترجمه دانش به عمل: بررسی اجمالی ابتکارهای آموزشی سازمان بهره‌وری آسیایی

مجله بهره‌وری (۳۶): مسیر بهره‌وری به‌سمت گذار از کشورهای کمتر توسعه‌یافته

مجله بهره‌وری (۳۵): بهبود بهره‌وری در تولید سبزیجات گلخانه‌ای

مجله بهره‌وری (۳۴): افزایش بهره‌وری بانک‌ها از طریق ساده‌سازی در مقیاس بزرگ

مجله بهره‌وری (۳۳): افزایش بهره‌وری در دولت فدرال ایالات متحده